CIC po latinsky

CIC

1

CODEX IURIS CANONICI

AUCTORITATE

IOANNIS PAULI PP. II

PROMULGATUS

Libreria editrice Vaticana

1983

CIC

2

LIBER I: DE NORMIS GENERALIBUS

¨

can. 1

Canones huius Codicis unam Ecclesiam latinam respiciunt.

¨

can. 2

Codex plerumque non definit ritus, qui in actionibus liturgicis celebrandis sunt servandi;
quare leges liturgicae hucusque vigentes vim suam retinent, nisi earum aliqua Codicis
canonibus sit contraria.

¨

can. 3

Codicis canones initas ab Apostolica Sede cum nationibus aliisve societatibus politicis
conventiones non abrogant neque iis derogant; eaedem idcirco perinde ac in praesens vigere
pergent, contrariis huius Codicis praescriptis minime obstantibus.

¨

can. 4

Iura quaesita, itemque privilegia quae, ab Apostolica Sede ad haec usque tempora personis
sive physicis sive iuridicis concessa, in usu sunt nec revocata, integra manent, nisi huius
Codicis canonibus expresse revocentur.

¨

can. 5

– 1 Vigentes in presens contra horum praescripta canonum consuetudines sive

universales sive particulares, quae ipsis canonibus huius codicis reprobantur, prorsus
suppressae sunt, nec posterum reviviscere sinantur; ceterae quoque supressae
habeantur, nisi expresse Codice aliud caveatur, aut centenariae sint vel
immemorabiles, quae quidem, si de iudicio Ordinarii pro locorum ac personarum
adiunctis submoveri nequeant, tolerari possunt.

– 2 Consuetudines praeter ius hucusque vigentes, sive universales sive particulares,

servantur.

¨

can. 6

– 1 Hoc Codice vim obtinente, abrogantur:

1§ Codex Iuris Canonici anno 1917 promulgatus;
2§ aliae quoque leges, sive universales sive particulares, praescriptis huius Codicis

contrariae, nisi de particularibus aliud expresse caveatur;

3§ leges poenales quaelibet, sive universales sive particulares a Sede Apostolica latae,

nisi in ipso hoc Codice recipiantur;

4§ ceterae quoque leges disciplinares universales materiam respicientes, quae hoc

Codice ex integro ordinatur.

– 2 Canones huius Codicis, quatenus ius vetus referunt aestimandi sunt ratione etiam

canonicae traditionis habita.

¨

can. 7

Lex instituitur cum promulgatur.

CIC

3

¨

can. 8

– 1 Leges ecclesiasticae universales promulgantur per editionem in Actorum Apostolicae

Sedis commentario officiali, nisi in casibus particularibus alius promulgandi modus
fuerit praescriptus, et vim suam exserunt tantum expletis tribus mensibus a die qui
Actorum numero appositus est, nisi ex natura rei illico ligent aut in ipsa lege brevior
aut longior vacatio specialiter et expresse fuerit statuta.

– 2 Leges particulares promulgantur modo a legislatore determinato et obligare incipiunt

post mensem a die promulgationis, nisi alius terminus in ipsa lege statuatur.

¨

can. 9

Leges respiciunt futura, non praeterita, nisi nominatim in eis de praeteritis caveatur.

¨

can. 10

Irritantes aut inhabilitantes eae tantum leges habendae sunt, quibus actum esse nullum aut
inhabilem esse personam expresse statuitur.

¨

can. 11

Legibus mere ecclesiasticis tenentur baptizati in Ecclesia catholica vel in eandem recepti, quique
sufficienti rationis usu gaudent et, nisi aliud iure expresse caveatur, septimum aetatis annum
expleverunt.

¨

can. 12

– 1 Legibus universalibus tenentur ubique terrarum omnes pro quibus latae sunt.

– 2 A legibus autem universalibus, quae in certo territorio non vigent, eximuntur omnes

qui in eo territorio actu versantur.

– 3 Legibus conditis pro peculari territorio ii subiciuntur pro quibus latae sunt, quique

ibidem domicilium vel quasi-domicilium habent et simul actu commorantur, firmo
praescripto can. 13.

¨

can. 13

– 1 Leges particulares non praesumuntur personales, sed territoriales, nisi aliud constet.
– 2 Peregrini non adstringuntur:

1§ legibus particularibus sui territorii quamdiu ab eo absunt, nisi aut earum trasgressio

in propio territorio noceat, aut leges sint personales;

2§ neque legibus territorii in quo versantur, iis exceptis quaeordini publico consulunt,

aut actuum sollemnia determinant, aut res mmobiles in territorio sitas respiciunt.

– 3 Vagi obligantur legibus tam universalibus quam particularibus quae vigent in loco in

quo versantur.

¨

can. 14

Leges, etiam irritantes et inhabilitantes, in dubio iuris non urgent; in dubio autem facti Ordinarii
ab eis dispensare possunt, dummodo, si agatur de dispensatione reservata, concedi soleat ab
auctoritate cui reservatur.

CIC

4

¨

can. 15

– 1 Ignorantia vel error circa leges irritantes vel inhabilitantes earundem effectum non

impediunt, nisi aliud expresse statuatur.

– 2 Ignorantia vel error circa legem auto poenam aut circa factum proprium aut circa

factum alienum notorium non praesumitur; circa factum alienum non notorium
praesumitur, donec contrarium probetur.

¨

can. 16

– 1 Leges authentice interpretatur legislator et is cui potestas authentice interpretandi

fuerit ab eodem commissa.

– 2 Interpretatio authentica per modum legis exhibita eandem vim habet ac lex ipsa et

promulgari debet; si verba legis in se certa declaret tantum, valet retrorsum; si legem
coarctet vel extendat aut dubiam explicet, non retrotrahitur.

– 3 Interpretatio autem per modum sententiae iudicialis aut actus administrativi in re

peculiari, vim legis non habet et ligat tantum personas atque afficit res pro quibus
data est.

¨

can. 17

Leges ecclesiasticae intellegendae sunt secundum propriam verborum significationem in textu
in contextu consideratam; quae si dubia et obscura manserit, ab locos parallelos, si qui sint, ad
legis finem ac circunstantias et ad mentem legislatoris est recurrendum.

¨

can. 18

Leges quae poenam statuunt aut liberum iurium exercitum coarctant aut exceptionem a lege
continent, strictae subsunt interpretationi.

¨

can. 19

Si certa de re desit expressum legis sive universalis sive particularis praesecriptum aut
consuetudo, causa, nisi sit poenalis, dirimenda est attentis legibus latis in similibus, generalibus
iuris principiis cum aequitate canonica servatis, iurisprudentia et praxi Curiae Romanae.
communi constantique doctorum sententia.

¨

can. 20

Lex posterior abrogat priorem aut eidem derogat, si id expresse edicat aut illi sit directe contraria,
aut totam de integro ordinet legis prioris materiam; sed lex universalis minime derogat iuri
particulari aut speciali, nisi aliud in iure expresse caveatur.

¨

can. 21

In dubio revocatio legis praeexistentis non praesumitur, sed leges posteriores ad priores
trahendae sunt et his, quantum fieri potest, conciliandae.

¨

can. 22

Leges civiles ad quas ius Ecclesiae remittit, in iure canonico iisdem cum effectibus serventur,
quatenus iuri divino non sint contrariae et nisi aliud iure canonico caveatur.

CIC

5

¨

can. 23

Ea tantum consuetudo a communitate fidelium introducta vim legis habet, quae a legislatore
aprobata fuerit, ad norman canonum qui sequuntur.

¨

can. 24

– 1 Nulla consuetudo vim legis obtinere potest, quae sit iuri divino contraria.
– 2 Nec vim legis obtinere potest consuetudo contra aut praeter ius canonicum, nisi sit

rationabilis; consuetudo autem quae in iure expresse reprobatur, non est rationabilis.

¨

can. 25

Nulla consuetudo vim legis obtinet, nisi a communitate legis saltem recipiendae capaci cum
animo iuris inducendi servata fuerit.

¨

can. 26

Nisi a competenti legislatore specialiter fuerit probata, consuetudo vigenti iuri canonico contraria
aut quae est praeter legem canonicam, vim legis obtinet tantum, si legitime per annos triginta
continuos et completos servata fuerit; contra legem vero canonicam, quae clausulam contineat
futuras consuetudines prohibentem, sola praevalere potest consuetudo centenaria aut
immemorabilis.

¨

can. 27

Consuetudo est optima legum interpres.

¨

can. 28

Firmo praescripto can. 5, consuetudo, sive contra sive praeter legem, per contrariam
consuetudinem aut legem revocatur; sed, nisi expressam de iis mentionem faciat, lex non revocat
consuetudines centenarias aut immemorabiles, nec lex universalis consuetudines particulares.

¨

can. 29

Decreta generalia, quibus a legislatore competenti pro communitate legis recipiendae capaci
communia feruntur praescripta, proprie sunt leges et reguntur praescriptis canonum de legibus.

¨

can. 30

Qui potestate exsecutiva tantum gaudet, decretum generale, de quo in can. 29, ferre non valet,
nisi in casibus particularibus ad normam iuris id ipsi a legislatore competenti expresse fuerit
concessum et servatis condicionibus in actu concessionis statutis.

¨

can. 31

– 1 Decreta generalia exsecutoria, quibus nempe pressius determinantur modi in lege

applicanda servandi aut legum observantia urgetur, ferre valent, intra fines suae
competentiae, qui potestate gaudent exsecutiva.

– 2 Ad decretorum promulgationem et vacationem quod attinet, de quibus in 1,

serventur praescripta can. 8.

¨

can. 32

Decreta generalia exsecutoria eos obligant qui tenentur legibus, quarum eadem decreta modos
applicationis determinant aut observantiam urgent.

CIC

6

¨

can. 33

– 1 Decreta generalia exsecutoria, etiamsi edantur in directoriis aliusve nominis

documentis, non derogant legibus, et eorum praescripta quae legibus sint contraria
omni vi carent.

– 2 Eadem vim habere desinunt revocatione explicita aut implicita ab auctoritate

competenti facta, necnon cessante lege ad cuius exsecutionem data sunt; non autem
cessant resoluto iure statuentis, nisi contrarium expresse caveatur.

¨

can. 34

– 1 Instructiones, quae nemque legum praescripta declarant atque rationes in iisdem

exsequendis servandas evolvunt et determinant, ad usum eorum dantur quorum est
curare ut leges exsecutioni mandentur, eosque in legum exsecutione obligant, eas
legitime edunt, intra fines suae competentiae, qui potestate exsecutiva gaudent.

– 2 Instructionum ordinationes legibus non derogant, et si quae cum legum praescriptis

componi nequeant, omni vi carent.

– 3 Vim habere desinunt instructiones non tantum revocatione explicita aut implicita

auctoritatis competentis, quae eas edidit, eiusve superioris, sed etiam cessante lege
ad quam declarandam vel exsecutioni mandandam datae sunt.

¨

can. 35

Actus administrativus singularis, sive est decretum aut praeceptum sive est rescriptum, elici
potest, intra fines suae competentiae, ab eo qui potestate exsecutiva gaudet, firmo praescripto
can. 76, „ 1.

¨

can. 36

– 1 Actus administrativus intellegendus est secumdum propriam verborum

significationem et communem loquendi usum; in dubio, qui ad lites referuntur aut ad
poenas comminandas infligendasve attinent aut personae iura coarctant aut iura aliis
quaesita laedunt aut adversantur legi in commodum privatorum, strictae subsunt
interpretationi; ceteri omnes, latae.

– 2 Actus administrativus non debet ad alios casus praeter expressos extendi.

¨

can. 37

Actus administrativus, qui forum externum respicit, scripto est consignandus; item, si fit in forma
commissoria, actus huius exsecutionis.

¨

can. 38

Actus administrativus, etiam si agatur de rescripto Motu proprio dato, effectu caret quatenus ius
alteri quaesitum laedit aut legi consuetudinive probatae contrarius est, nisi auctoritas competens
expresse clausulam derogatoriam addiderit.

¨

can. 39

Condiciones in actu administrativo tunc tantum ad validitatem censentur adiectae, cum per
particulas si, nisi, dummodo exprimuntur.

CIC

7

¨

can. 40

Exsecutor alicuius actus administrativi invalide suo munere fungitur, antequam litteras receperit
earumque authenticitatem et integritatem recognoverit, nisi praevia earundem notitia ad ipsum
auctoritate eundem actum edentis transmissa fuerit.

¨

can. 41

Exsecutor actus administrativi cui commititur merum exsecutionis ministerium, exsecutionem
huius actus denegare non potest, nisi manifesto appareat eundem actum esse nullum aut alia ex
gravi causa sustineri non posse aut condiciones in ipso actu administrativo appositas non esse
adimpletas; si tamen actus administrativi exsecutio adiunctorum personae aut loci ratione
videatur inopportuna, exsecutor exsecutionem intermittat; quibus in casibus statim certiorem
faciat auctoritatem quae actum edidit.

¨

can. 42

Exsecutor actus administrativi procedere debet ad mandati normam; si autem condiciones
essentiales in litteris appossitas non impleverit ac substantialem procedendi formam non
servaverit, irrita est exsecutio.

¨

can. 43

Actus administrativi exsecutor potest alium pro suo prudenti arbitrio sibi substituere, nisi
substitutio prohibita fuerit, aut electa industria personae, aut substituti persona praefinita; hisce
autem in casibus exsecutori licet alteri committere actus praeparatorios.

¨

can. 44

Actus administrativus exsecutioni mandari potest etiam ab exsecutoris successore in officio, nisi
fuerit electa industria personae.

¨

can. 45

Exsecutori fas est, si quoquo modo in actus administrativi exsecutione erraverit, eundem actum
iterum exsecutioni mandare.

¨

can. 46

Actus administrativus non cessat resoluto iure statuentis, nisi aliud iure expresse caveatur.

¨

can. 47

Revocatio actus administrativi per alium actum administrativum auctoritatis competentis
effectum tantummodo obtinet a momento, quo legitime notificatur personae pro qua datus est.

¨

can. 48

Decretum singulare intellegitur actus administrativus a competenti auctoritate exsecutiva editus,
quo secundum iuris normas pro casu particulari datur decisio aut fit provisio, quae natura sua
petitionem ab aliquo factam non supponunt.

¨

can. 49

Praeceptum singulare est decretum quo personae aut personis determinatis aliquid faciendum aut
omittendum directe et legitime imponitur, praesertim ad legis observantiam urgendam.

CIC

8

¨

can. 50

Antequam decretum singulare ferat, auctoritas necessarias notitias et probationes exquirat, atque,
quantum fieri potest, eos audiat quorum iura laedi possint.

¨

can. 51

Decretum scripto feratur expressis, saltem summarie, si agatur de decisione, motivis.

¨

can. 52

Decretum singulare vim habet tantum quoad res de quibus decernit et pro personis quibus datum
est; eas vero ubique obligat, nisi aliud constet.

¨

can. 53

Si decreta inter se sint contraria, peculiare, in iis quae peculiariter exprimuntur, praevalet
generali; si aeque sint peculiaria aut generalia, posterius tempore obrogat priori, quatenus ei
contrarium est.

¨

can. 54

– 1 Decretum singulare, cuius applicatio committitur exsecutori, effectum habeat a

momento exsectionis; secus a momento quo personae auctoritate ipsius decernentis
intimatur.

– 2 Decretum singulare, ut urgeri possit, legitimo documento ad normam iuris

intimandum est.

¨

can. 55

Firmo praescripto cann. 37 et 51, cum gravissima ratio obstet ne scriptus decreti textus tradatur,
decretum intimatum habetur si ei, cui destinatur, coram notario vel duobus testibus legatur, actis
redactis, ab omnibus praesentibus subscribendis.

¨

can. 56

Decretum pro intimato habetur, si is cui destinatur, rite vocatus ad decretum accipiendum vel
audiendum, sine iusta causa non comparuerit vel subscribere recusaverit.

¨

can. 57

– 1 Quoties lex iubeat decretum ferri vel ab eo, cuius interest, petitio vel recursus ad

decretum obtinendum legitime proponatur, auctoritas competens intra tres menses a
recepta petitione vel recursu provideat, nisi alius terminus lege praescribatur.

– 2 Hoc termino transacto, si decretum nondum datum fuerit, responsum praesumitur

negativum, ad propositionem ulterioris recursus quod attinet.

– 3 Responsum negativum praesumptum non eximit competentem auctoritatem ab

obligatione decretum ferendi, immo et damnum forte illatum, ad normam can. l28,
reparandi.

¨

can. 58

– 1 Decretum singulare vim habere desinit legitima revocatione ab auctoritate

competenti facta necnon cessante lege ad cuius exsecutionem datum est.

CIC

9

– 2 Praeceptum singulare, legitimo documento non impositum, cessat resoluto iure

praecipientis.

¨

can. 59

– 1 Rescriptum intellegitur actus administrativus a competenti auctoritate exsecutiva in

scriptis elicitus, quo suapte natura, ad petitionem alicuius, conceditur privilegium,
dispensatio aliave gratia.

– 2 Quae de rescriptis statuuntur praescripta, etiam de licentiae concessione necnon de

concessionibus gratiarum vivae vocis oraculo valent, nisi aliud conste.

¨

can. 60

Rescriptum quodlibet impetrari potest ab omnibus qui expresse non prohibentur.

¨

can. 61

Nisi aliud constet, rescriptum impetrari potest pro alio, etiam praeter eius assensum, et valet ante
eiusdem acceptationem, salvis clausulis contrariis.

¨

can. 62

Rescriptum in quo nullus datur exsecutor, effectum habet a momento quo datae sunt litterae;
cetera, a momento exsecutionis.

¨

can. 63

– 1 Validitati rescripti obstat subreptio seu reticentia veri, si in precibus expressa non

fuerint quae secundum legem, stilum et praxim canonicam ad validitatem sunt
exprimenda, nisi agatur de rescripto gratiae, quod Motu proprio datum sit.

– 2 Item validitati rescripti obstat obreptio seu expositio falsi, si ne una quidem causa

motiva proposita sit vera.

– 3 Causa motiva in rescriptis quorum nullus est exsecutor,vera sit oportet tempore quo

rescriptum datum est; in ceteris, tempore exsecutionis.

¨

can. 64

Salvo iure Paenitentiarie pro foro interno, gratia a quovis dicasterio Romanae Curiae denegata,
valide ab alio eiusdem Curiae denegata, valide ab alio eiusdem Curiae dicasterio aliave
competenti auctoritate infra Romanum Pontificem concedi nequit, sine assensu dicasterii
quocum agi coeptum est.

¨

can. 65

– 1 Salvis praescriptis 2 et 3, nemo gratiam a proprio Ordinario denegatam ab alio

Ordinario petat, nisi facta denegationis mentione; facta autem mentione, Ordinarius
gratiam ne concedat, nisi habitis a priore Ordinario denegationis rationibus.

– 2 Gratia a Vicario generali vel a Vicario episcopali denegata, ab alio Vicario eiusdem

Episcopi, etiem habitis a Vicario denegante denegationis rationibus, valide concedi
nequit.

CIC

10

– 3 Gratia a Vicario generali vel a Vicario episcopali denegata et postea, nulla facta

huius denegationis mentione, ab Episcopo dioecesano impetrata, invalida est; gratia
autem ab Episcopo dioecesano denegata nequit valide, etiam facta denegationis
mentione, ab eius Vicario generali vel Vicario episcopali, non consentiente
Episcopo, impetrari.

¨

can. 66

Rescriptum non fit irritum ob errorem in nomine personae cui datur vel a qua editur, aut loci in
quo ipsa residet, aut rei de qua agitur, dummodo iudicio Ordinarii nulla sit de ipsa persona vel de
re dubitatio.

¨

can. 67

– 1 Si contingat ut de una eademque re duo rescripta inter se contraria impetrentur,

peculiare, in iis quae peculiariter exprimuntur, praevalet generali.

– 2 Si sint aeque peculiaria aut generalia, prius tempore praevalet posteriori, nisi in

altero fiat mentio expressa de priore, aut nisi prior imperator dolo vel notabili
neglegentia sua rescripto usus non fuerit.

– 3 In dubio nun rescriptum irritum sit necne, recurratur ad rescribentem.

¨

can. 68

Rescriptum Sedis Apostolicae in quo nullus datur exsecutor, tunc tantum debet Ordinario
impetrantis praesentari, cum id in iisdem litteris praecipitur, aut de rebus agitur publicis, aut
comprobari condiciones oportet.

¨

can. 69

Rescriptum, cuius praesentationi nullum est definitum tempus, potest exsecutori exhiberi quovis
tempore, modo absit fraus et dolus.

¨

can. 70

Si in rescripto ipsa concessio exsecutori committatur, ipsius est pro suo prudenti arbitrio et
conscientia gratiam concedere vel denegare.

¨

can. 71

Nemo uti tenetur rescripto in sui dumtaxat favorem concesso, nisi aliunde obligatione canonica
ab hoc teneatur.

¨

can. 72

Rescripta ab Apostolica Sede concessa, quae exspiraverint, ab Episcopo dioecesano iusta de
causa semel prorogari possunt, non tamen ultra tres menses.

¨

can. 73

Per legem contrariam nulla rescripta revocantur, nisi aliud in ipsa lege caveatur.

¨

can. 74

Quamvis gratia oretenus sibi concessa quis in foro interno uti possit, tenetur illam pro foro
externo probare, quoties id legitime ab eo petatur.

CIC

11

¨

can. 75

Si rescriptum contineat privilegium vel dispensationem, serventur insuper praescripta canonum
qui sequuntur.

¨

can. 76

– 1 Privilegium, seu gratia in favorem certarum personarum sive physicarum sive

iuridicarum per peculiarem actum facta, concedi potest a legislatore necnon ab
auctoritate exsecutiva cui legislator hanc potestatem concesserit.

– 2 Possesio centenaria vel immemorabilis praesumptionem inducit concessi privilegi.

¨

can. 77

Privilegium interpretandum est ad normam can. 36, „ 1; sed ea semper adhibenda est
interpretatio, qua privilegio aucti aliquam revera gratiam consequantur.

¨

can. 78

– 1 Privilegium praesumitur perpetuum, nisi contrarium probetur.

– 2 Privilegium personale, quod scilicet personam sequitur, cum ipsaextinguitur.
– 3 Privilegium reale cessat per absolutum rei vel loci interitum; privilegium vero

locale, si locus intra quinquaginta annos restituatur, reviviscit.

¨

can. 79

Privilegium cessat per revocationem competentis auctoritatis ad normam can. 47, firmo
praescripto can. 81.

¨

can. 80

– 1 Nullum privilegium per renuntiationem cessat, nisi haec a competenti auctoritate

fuerit acceptata.

– 2 Privilegio in sui dumtaxat favorem concesso quaevis persona physica renuntiare

potest.

– 3 Privilegio concesso alicui personae iuridicae, aut ratione dignitatis loci vel rei,

singulae personae renuntiare nequeunt; nec ipsi personae iuridicae integrum est
privilegio sibi concesso renuntiare, si renuntiatio cedat in Ecclesiae aliorumve
praeiudicium.

¨

can. 81

Resoluto iure concedentis, privilegium non extinguitur, nisi datum fuerit cum clausula ad
beneplacitum nostrum vel alia aequipollenti.

¨

can. 82

Per non usum vel per usum contrarium privilegium aliis haud onerosum non cessat; quod vero in
aliorum gravamen cedit, amittitur, si accedat legitima praescriptio.

¨

can. 83

– 1 Cessat privilegium elapso tempore vel expleto numero casuum pro quibus

concessum fuit, firmo praescripto can 142, „ 2.

CIC

12

– 2 Cessat quoque, si temporis progressu rerum adiuncta ita iudicio auctoritatis

competentis immutata sint, ut noxium evaserit aut eius usus illicitus fiat.

¨

can. 84

Qui abutitur potestate sibi ex privilegio data, privilegio ipso privari meretur; quare, Ordinarius,
frustra monito privilegiario, graviter abutentem privet privilegio quod ipse concessit; quod si
privilegium concessum fuerit ad Apostolica Sede, eandem Ordinarius certiorem facere tenetur.

¨

can. 85

Dispensatio, seu legis mere ecclesiasticae in casu particulari relaxatio, concedi potest ab iis qui
potestate gaudent exsecutiva intra limites suae competentiae, necnon ab illis quibus potestas
dispensandi explicite vel implicite competit sive ipso iure sive vi legitimae delegationis.

¨

can. 86

Dispensationi obnoxiae non sunt leges quatenus ea definiunt, quae institutorum aut actuum
iuridicorum essentialiter sunt constitutiva.

¨

can. 87

– 1 Episcopus dioecesanus fideles, quoties id ad eorundem spirituale bonum conferre

iudicet, dispensare valet in legibus disciplinaribus tam universalibus quam
particularibus pro suo territorio vel suis subditis a suprema Ecclesiae auctoritate
latis, non tamen in legibus processualibus aut poenalibus, nec in iis quarum
dispensatio Apostolicae Sedi aliive auctoritati specialiter reservatur.

– 2 Si difficilis sit recursus ad Sanctam Sedem et simul in mora sit periculum gravis

damni, Ordinarius quicumque dispensare valet in iisdem legibus, etiam si
dispensatio reservatur Sanctae Sedi, dummodo agatur de dispensatione quam ipsa in
iisdem adiunctis concedere solet, firmo praescripto can. 291.

¨

can. 88

Ordinarius loci in legibus dioecesanis atque, quoties id ad fidelium bonum conferre iudicet, in
legibus a Concilio plenario vel provinciali aut ab Episcoporum conferentia latis dispensare valet.

¨

can. 89

Parochus aliisque presbyteri aut diaconi a lege universalis et particulari dispensare non valent,
nisi haec potestas ipsis expresse concessa sit.

¨

can. 90

– 1 A lege ecclesiastica ne dispensetur sine iusta et rationabili causa, habita ratione

adiunctorum casus et gravitatis legis a qua dispensatur; alias dispensatio illicita est
et, nisi ab ipso legislatore eiusve superiore data sit, etiam invalida.

– 2 Dispensatio in dubio de sufficientia causae valide et licite conceditur.

¨

can. 91

Qui gaudet potestate dispensandi eam exercere valet, etiam extra territorium exsistents, in
subditos, licet e territorio absentes, atque, nisi contrarium expresse statuatur, in peregrinos
quoque in territorio actu degentes, necnon erga seipsum.

CIC

13

¨

can. 92

Strictae subest intepretationi non solum dispensatio ad normam can. 36 1, sed ipsamet potestas
dispensandi ad certum casum concessa.

¨

can. 93

Dispensatio quae tractum habet successivum cessat iisdem modis quibus privilegium, necnon
certa ac totali cessatione causae motivae.

¨

can. 94

– 1 Statuta, sensu proprio, sunt ordinationes quae in universitatibus sive personarum

sive rerum ad normam iuris conduntur, et quibus definiuntur earundem finis,
constitutio, regimen atque agendi rationes.

– 2 Statutis universitatis personarum obligantur solae personae quae legitime eiusdem

membra sunt; statutis rerum universitatis, ii qui eiusdem moderamen curant.

– 3 Quae statutorum praescripta vi potestatis legislative condita et promulgata sunt,

reguntur praescriptis canonum de legibus.

¨

can. 95

– 1 Ordines sunt regulae seu normae quae servari debent in personarum conventibus,

sive ab auctoritate ecclesiastica indictis sive a christifidelibus libere convocatis,
necnon aliis in celebrationibus, et quibus definiuntur quae ad constitutionem,
moderamen et rerum agendarum rationes pertinent.

– 2 In conventibus celebrationisbusve, ii regulis ordinis tenentur, qui in iisdem partem

habent.

¨

can. 96

Baptismo homo Ecclesiae Christi incorporatur et in eadem constituitur persona, cum officiis et
iuribus que christianis, attenta quidem eorum condicione, sunt propria, quatenus in ecclesiastica
sunt communione et nisi obstet lata legitime sanctio.

¨

can. 97

– 1 Persona quae duodevigesimum aetatis annum explevit, maior est; infra hanc aetatem,

minor.

– 2 Minor, ante plenum septennium, dicitur infans et censetur non sui compos, expleto

autem septennio, usum rationis habere praesumitur.

¨

can. 98

– 1 Persona maior plenum habet suorum iurium exercitum.

– 2 Persona minor in exercitio suorum iurium potestati obnoxia manet parentum vel

tutorum, iis exceptis in quibus minores lege divina aut iure canonico ab eorum
potestate exempti sunt; ad constitutionem tutorum eorumque potestatem quod
attinet, serventur praescripta iuris civilis, nisi iure canonico aliud caveatur, aut
Episcopus dioecesanus in certis casibus iusta de causa per nominationem alius
tutoris providendum aestimaverit.

CIC

14

¨

can. 99

Quicumque usu rationis habitu caret, censetur non sui compos et infantibus assimilatur.

¨

can. 100

Persona dicitur: incola, in loco ubi est eius domicilium; advena, in loco ubi quasi-domicilium
habet; peregrinus, si versetur extra domicilium et quasi-domicilium quod adhuc retinet; vagus, si
nullibi domicilium habeat vel quasi-domicilium.

¨

can. 101

– 1 Locus originis filii, etiam neophyti, est ille in quo cum filius natus est, domicilium,

aut, eo deficiente, quasi-domicilium habuerunt parentes vel, si parentes non
habuerint idem domicilium vel quasi-domicilium, mater.

– 2 Si agatur de filio vagorum, locus originis est ipsemet nativitatis locus; si de

exposito, est locus in quo inventus est.

¨

can. 102

– 1 Domicilium acquiritur ea in territorio alicuius paroeciae aut saltem dioecesis

commoratione, quae aut coniuncta sit cum animo ibi perpetuo manendi si nihil inde
avocet, aut ad quinquennium completum sit protracta.

– 2 Quasi-domicilium acquiritur ea commoratione in territorio alicuius paroeciae aut

saltem diocesis, quae aut coniuncta sit cum animo ibi manendi saltem per tres
menses si nihil inde avocet, aut ad tres menses reapse sit protracta.

– 3 Domicilium vel quasi-domicilium in territorio paroeciae dicitur paroeciale; in

territorio dioecesis, etsi non in paroecia, dioecesanum.

¨

can. 103

Sodales institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae domicilium acquirunt in loco
ubi sita est domus cui adscribuntur; quasi-domicilium in domo ubi, ad normam can. 102, „ 2,
commorantur.

¨

can. 104

Coniuges commune habeant domicilium vel quasi-domicilium; legitimae separationis ratione vel
alia iusta de causa, uterque habere potest proprium domicilium vel quasi-domicilium.

¨

can. 105

– 1 Minor necessario retinet domicilium et quasi-domicilium illius, cuius potestati

subicitur. Infantia egressus potest etiam quasi-domicilium proprium acquirere; atque
legitime ad normam iuris civilis emancipatus, etiam proprium domicilium.

– 2 Quicumque alia ratione quam minoritate, in tutelam vel curatelam legitime traditus

est alterius, domicilium et quasi-domicilium habet tutoris vel curatoris.

¨

can. 106

Domicilium et quasi-domicilium ammittitur discessione a loco cum animo non revertendi, salvo
praescripto can. 105.

CIC

15

¨

can. 107

– 1 Tum per domicilium tum per quasi-domicilium suum quisque parochum et

Ordinarium sortitur.

– 2 Proprius vagi parochus vel Ordinarius est parochus vel Ordinarius loci in quo vagus

actu commotatur.

– 3 Illius quoque qui non habet nisi domicilium vel quasi-domicilium dioecesanum,

parochus proprius est parochus loci in quo actu commoratur.

¨

can. 108

– 1 Consanguinitas computatur per lineas et gradus.

– 2 In linea recta tot sunt gradus quot generationes, seu quot personae, stipite dempto.

– 3 In linea obliqua tot sunt gradus quot personae in utraque simul linea, stipite dempto.

¨

can. 109

– 1 Affinitas oritur ex matrimonio valido, etsi non consummato, atque viget inter virum

et mulieris consanguineos, itemque mulierem inter et viri consanguineos.

– 2 Ita computatur ut qui sunt consanguinei viri, iidem in eandem linea et gradu sint

affines mulieris, et vice versa.

¨

can. 110

Filii, qui ad normam legis civilis adoptati sint, habentur ut filii eius vel eorum qui eos
adoptaverint.

¨

can. 111

– 1 Ecclesiae latinae per receptum baptismum adscribitur filius parentum, qui ad eam

pertineant vel, si alteruter ad eam non pertineat, ambo concordi voluntate optaverit
ut proles in Ecclesia latina baptizaretur; quodsi concors voluntas desit, Ecclesiae
rituali ad quam pater pertinet adscribitur.

– 2 Quilibet baptizandus qui quartum decimum aetatis annum expleverit, libere potest

eligere ut in Ecclesia latina vel in alia Ecclesia rituali sui iuris baptizetur; quo in
casu, ipse ad eam Ecclesiam pertinet quam elegerit.

¨

can. 112

– 1 Post receptum baptismum, alii Ecclesiae rituali sui iuris adscribuntur:

1§ qui licentiam ab Apostolica Sede obtinuerit;
2§ coniux qui, in matrimonio ineundo vel eo durante, ad Ecclesiam ritualem sui iuris

alterius coniugis se transire declaraverit; matrimonio autem soluto, libere potest ad
latinam Ecclesiam redire.

3§ filii eorum, de quibus in nn. 1 et 2, ante decimum quartum aetatis annum

completum itemque, in matrimonio mixto, filii partis catholicae quae ad aliam
Ecclesiam ritualem legitime transierit; adepta vero hac aetate, iidem possunt ad
latinam Ecclesiam redire.

– 2 Mos, quamvis diuturnus, sacramenta secundum ritum alicuius Ecclesiae ritualis sui

iuris recipiendi, non secumfert adscriptionem eidem Ecclesiae.

CIC

16

¨

can. 113

– 1 Catholica Ecclesia et Apostolica Sedes, moralis personae rationem habent ex ipsa

ordinatione divina.

– 2 Sunt etiam in Ecclesia, praeter personas physicas, personae iuridicae, subiecta

scilicet in iure canonico obligationum et iurium quae ipsarum indoli congruunt.

¨

can. 114

– 1 Personae iuridicae constituuntur aut ex ipso iuris praescripto aut ex speciali

competentis auctoritatis concessione per decretum data, universitates sive
personarum sive rerum in finem missioni Ecclesiae congruentem, qui singulorum
finem transcendit, ordinatae.

– 2 Fines, de quibus in 1, intelleguntur qui ab opera pietatis, apostolatus vel caritatis

sive spiritualis sive temporalis attinet.

– 3 Auctoritas Ecclesiae competens personalitatem iuridicam ne conferat nisi iis

personarum aut rerum universitatibus, quae finem persequuntur reapse utilem atque,
omnibus perpensis, mediis gaudent quae sufficere posse praevidentur ad finem
praestitutum assequendum.

¨

can. 115

– 1 Personae iuridicae in Ecclesia sunt aut universitates personarum aut universitates

rerum.

– 2 Universitas personarum, quae quidem nonnisi ex tribus saltem personis constitui

potest, est collegialis, si eius actionem determinant membra, in decisionibus ferendis
concurrentia, sive aequali iure sive non, ad normam iuris et statutorum; secus est
non collegialis.

– 3 Universitas rerum seu fundatio autonoma constat bonis seu rebus, sive spiritualibus

sive materialibus, eamque, ad normam iuris et statutorum, moderantur sive una vel
plures personae physicae sive collegium.

¨

can. 116

– 1 Personae iuridicae publicae sunt universitates personarum aut rerum, quae ab

ecclesiastica auctoritate competenti constituuntur ut intra fines sibi praestitutos
nomine Ecclesiae, ad normam praescriptorum iuris, munus proprium intuitu boni
publici ipsis commissum expleant; ceterae personae iuridicae sunt privatae.

– 2 Personae iuridicae hac personalitate donantur sive ipso iure sive speciali competentis

auctoritatis decreto eandem expresse concedenti; personae iuridicae private hac
personalitate donantur tantum per speciale competentis auctoritatis decretum eandem
personalitatem expresse concedens.

¨

can. 117

Nulla personarum vel rerum universitas personalitatem iuridicam obtinere intendens, eandem
consequi valet nisi ipsius statuta a competenti auctoritate sint probata.

CIC

17

¨

can. 118

Personas iuridicam publicam repraesentant, eius nomine agentes, ii quibus iure universali vel
particulari aut propriis statutis haec competentia agnoscitur; personam iuridicam privatam, ii
quibus eadem competentia per statuta tribuitur.

¨

can. 119

Ad actus collegiales quod attinet, nisi iure vel statutis aliud caveatur:

1§ si agatur de electionibus, id vim habet iuris, quod, praesente quidem maiore parte

eorum qui convocari debent, placuerit parti absolute maiori eorum qui sunt
praesentes; post duo inefficacia scrutinia, suffragatio fiat super duobus candidatis
qui maiorem suffragiorum partem obtinuerint, vel, si sunt plures, super duobus
aetate senioribus; post tertium scrutinium, si paritas maneat, ille electus habeatur qui
senior sit aetate;

2§ si agatur de aliis negotiis, id vim habet iuris, quod, praesente quidem maiore parte

eorum qui convocari debent, placuerit parti absolute maiori eorum qui sunt
praesentes; quod si post duo scrutinia suffragia aequalia fuerint, praeses suo voto
paritatem dirimere potest;

3§ quod autem omnes uti singulos tangit, ab omnibus approbari debet.

¨

can. 120

– 1 Persona iuridica natura sua perpetua est; extinguitur tamen si a competenti

auctoritate legitime supprimatur aut per centum annorum spatium agere desierit;
persona iuridica privata insuper extinguitur, si ipsa consociatio ad normam
statutorum dissolvatur, aut si, de iudicio auctoritatis competentis, ipsa fundatio ad
normam statutorum esse desierit.

– 2 Si vel unum ex personae iuridicae collegialis membris supersit, et personarum

universitas secundum statuta esse non desierit, exercitum omnium iurium
universitatis illi membro competit.

¨

can. 121

Si universitates sive personarum sive rerum, quae sunt personae iuridicae publicae, ita
coniungantur ut ex iisdem una constituatur universitas personalitate iuridica et ipsa pollens, nova
haec persona iuridica bona iuraque patrimonialia prioribus propria obtinent atque onera suscipit,
quibus eaedem gravabantur; ab destinationem autem praesertim bonorum et ad onerum
adimpletionem quod attinet, fundatorum oblatorumque voluntas atque iura quaesita salva esse
debent.

¨

can. 122

Si universitas, quae gaudet personalitate iuridica publica, ita dividatur ut aut illius pars alii
personae iuridicae uniatur aut ex parte dismembrata distincta persona iuridica publica erigatur,
auctoritas ecclesiastica, cui divisio competat, curare debet per se vel per exsecutorem, servatis
quidem in primis tum fundatorum ac oblatorum voluntate tum iuribus quaesitis tum probatis
statutis:

1§ ut communia, quae dividi possunt bona atque iura patrimonialia necnon aes alienum

aliaque onera dividantur inter personas iuridicas, de quibus agitur, debita cum
proportione ex aequo et bono, ratione habita omnium adiunctorum et necessitatum
utriusque;

CIC

18

2§ ut usus et usufructus communium bonorum, quae divisioni obnoxia non sunt, utrique

personae iuridicae cedant, oneraque iisdem propria utrique imponantur, servata item
debita proportione ex aequo et bono definienda.

¨

can. 123

Extincta persona iuridica publica, destinatio eiusdem bonorum iuriumque patrimonialium
itemque onerum regitur iure et statutis, quae, si sileant, obveniunt personae iuridicae
immediate superiori, salvis semper fundatorum vel oblatorum voluntate necnon iuribus
quaesitis; extincta persona iuridica privata, eiusdem bonorum et onerum destinatio propriis
statutis regitur.

¨

can. 124

– 1 Ad validitatem actus iuridici requiritur ut a persona habili sit positus, atque in eodem

adsint quae actum ipsum essentialiter constituunt, necnon sollemnia et requisita iure
ad validitatem actus imposita.

– 2 Actus iuridicus quoad sua elementa externa rite positus praesumitur validus.

¨

can. 125

– 1 Actus positus ex vi ab extrinseco personae illata, cui ipsa nequaquam resistere

potuit, pro infecto habetur.

– 2 Actus positus ex metu gravi, iniuste incusso, aut ex dolo, valet, nisi aliud iure

caveatur; sed potest per sententiam iudicis rescindi, sive ad instantiam partis laesae
eiusve in iure successorum sive ex officio

¨

can. 126

Actus positus ex ignorantia aut ex errore, qui versetur circa id quod eius substantiam constituit,
aut qui recidit in condicionem sine qua non, irritus est; secus valet, nisi aliud iure caveatur, sed
actus ex ignorantia aut ex errore initus locum dare potest actioni rescissoriae ad normam iuris,

¨

can. 127

– 1 Cum iure statuatur ad actus ponendos Superiorem indigere consensu aut consilio

alicuius collegii vel personarum coetus, convocari debet collegium vel coetus ad
normam can. 166, nisi, cum agatur de consilio tantum exquirendo, aliter iure
particulari aut proprio cautum sit; ut autem actus valeant requiritur ut obtineatur
consensus partis absolute maioris eorum qui sunt praesentes aut omnium exquiratur
consilium.

– 2 Cum iure statuatur ad actus ponendos Superiorem indigere consensu aut consilio

aliquarum personarum, uti singularum:

1§ si consensus exigatur, invalidus est actus Superioris consensum earum personarum

non exquirentis aut contra earum vel alicuius votum agentis;

2§ si consilium exigatur, invalidus est actus Superioris easdem personas non audientis;

Superior, licet nulla obligatione teneatur accedendi ad earundem votum, etsi
concors, tamen sine praevalenti ratione, suo iudicio aestimanda, ab earundem voto,
praesertim concordi, ne discedat.

– 3 Omnes quorum consensus aut consilium requiritur, obligatione tenentur sententiam

suam sincere proferendi atque, si negotiorum gravitas id postulat, secretum sedulo
servandi; quae quidem obligatio a Superiore urgeri potest.

CIC

19

¨

can. 128

Quicumque illegitime actu iuridico, immo quovis alio actu dolo vel culpa posito, alteri
damnum infert, obligatione tenetur damnum illatum reparandi.

¨

can. 129

– 1 Potestatis regiminis, quae quidem ex divina institutione est in Ecclesia et etiam

potestas iurisdictionis vocatur, ad normam praescriptorum iuris, habiles sunt qui
ordine sacro sunt insigniti.

– 2 In exercitio eiusdem potestatis, christifideles laici ad normam iuris cooperari

possunt.

¨

can. 130

Potestas regiminis de se exercetur pro foro externo, quandoque tamen pro solo foro interno,
ita quidem ut effectus quos eius exercitium natum est habere pro foro externo, in hoc foro non
recognoscantur, nisi quatenus id determinatis pro casibus iure statuatur.

¨

can. 131

– 1 Potestas regiminis ordinaria ea est, quae ipso iure alicui officio adnectitur; delegata,

quae ipsi personae non mediante officio conceditur.

– 2 Potestas regiminis ordinaria potest esse sive propria sive vicaria.
– 3 Ei qui delegatum se asserit, onus probandae delegationis incumbit.

¨

can. 132

– 1 Facultates habituales reguntur praescriptis de potestate delegata.

– 2 Attamen nisi in eius concessione aliud expresse caveatur aut electa sit industria

personae, facultas habitualis Ordinario non perimitur resoluto iure Ordinarii cui
concessa est, etiamsi ipse eam exsequi coeperit, sed transit ad quemvis Ordinarium
qui ipsi in regimine succedit

¨

can. 133

– 1 Delegatus qui sive circa res sive circa personas mandati sui fines excedit, nihil agit.
– 2 Fines sui mandati excedere non intellegitur delegatus qui alio modo ac in mandato

determinatur, ea peragit ad quae delegatus est, nisi modus ab ipso delegante ad
validitatem fuerit praescriptus.

¨

can. 134

– 1 Nomine Ordinarii in iure intelleguntur, praeter Romanum Pontificem, Episcopi

dioecesani aliique qui, etsi ad interim tantum, praepositi sunt alicui Ecclesiae
particulari vel communitati eidem aequiparatae ad normam can. 368, necnon qui in
iisdem generali gaudent potestate exsecutiva ordinaria, nempe Vicarii generales et
episcopales; itemque, pro suis sodalibus, Superiores maiores clericalium
institutorum religiosorum iuris pontificii, et clericalium societatum vitae apostolica
iuris pontificii, qui ordinaria saltem potestate exsecutiva pollent.

– 2 Nomine Ordinarii loci intelleguntur omnes qui in „ 1 recensentur, exceptis

Superioribus institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae.

CIC

20

– 3 Quae in canonibus nominatim Episcopo dioecesano, in ambitu potestatis exsecutivae

tribuuntur, intelleguntur competere dumtaxat Episcopo dioecesano aliisque ipsi in
can 381, „ 2 aequiparatis, exclusis Vicario generali et episcopali, nisi de speciali
mandato.

¨

can. 135

– 1 Potestas regiminis distinguitur in legislativam, exsecutivam et iudicialem.
– 2 Potestas legislativa exercenda est modo iure praescripto, et ea qua in Ecclesia gaudet

legislator infra auctoritatem supremam, valide delegati nequit, nisi aliud iure
explicite caveatur; a legislatore inferiore lex iuri superiori contraria valide ferri
nequit.

– 3 Potestas iudicialis, qua gaudent iudices aut collegia iudicialia, exercenda est modo

iure praescripto, et delegari nequit, nisi ad actus cuivis decreto aut sententiae
praeparatorios perficiendos.

– 4 Ad potestatis exsecutivae exercitium quod attinet, serventur praescripta canonum qui

sequuntur.

¨

can. 136

Potestatem exsecutivam aliquis, licet, extra territorium exsistens, exercere valet in subditos,
etiam a territorio absentes, nisi aliud ex rei natura aut ex iuris praescripto constet; in peregrinos in
territorio actu degentes, si agatur de favoribus concedendis aut de exsecutioni mandandis sive
legibus universalibus sive legibus particularibus, quibus ipsi ad normam can. 13 2, n. 2 tenentur.

¨

can. 137

– 1 Potestas exsecutiva ordinaria delegari potest tum ad actum tum ad universitatem

cassum, nisi aliud iure expresse caveatur.

– 2 Potestas exsecutiva ab Apostolica Sede delegata subdelegari potest sive ad actum

sive ad universitatem casuum, nisi electa fuerit industria personae aut subdelegatio
fuerit expresse prohibita.

– 3 Potestas exsecutiva delegata ab alia auctoritate potestatem ordinarium habente, si ad

universitatem casuum delegata sit, in singulis tantum casibus subdelegari potest; si
vero ad actum aut ad actus determinatos delegata sit, subdelegari nequit, nisi de
expressa delegantis concessione.

– 4 Nulla potestas subdelegata iterum subdelegari potest, nisi id expresse a delegante

concessum fuerit.

¨

can. 138

Potestas exsecutiva ordinaria necnon potestas ad universitatem casuum delegata, late
interpretanda est, alia vero quaelibet stricte; cui tamen delegata potestas est, ea quoque
intelleguntur concessa sine quibus eadem potestas exerceri nequit.

¨

can. 139

– 1 Nisi aliud iure statuatur, eo quod quis aliquam auctoritatem, etiam superiorem,

competentem adeat, non suspenditur alius auctoritatis competentis exsecutiva
potestas, sive haec ordinaria est sive delegata.

CIC

21

– 2 Causae tamen ad superiorem auctoritatem delatae ne se immisceat inferior, nisi ex

gravi urgentique causa; quo in casu statim superiorem de re moneat.

¨

can. 140

– 1 Pluribus in solidum ad idem negotium agendum delegatis, qui prius negotium

tractare inchoaverit alios ab eodem agendo excludit, nisi postea impeditus fuerit aut
in negotio peragendo ulterius procedere noluerit.

– 2 Pluribus collegialer ad negotium agendum delegatis, omnes procedere debent ad

normam can. 119, nisi in mandato aliud cautum sit.

– 3 Potestas exsecutiva pluribus delegata, praesumitur iisdem delegata in solidum

¨

can. 141

Pluribus successive delegatis, ille negotium expediat, cuius mandatum anterius est, nec postea
revocatum fuit.

¨

can. 142

– 1 Potestas delegata extinguitur; expleto mandato; elapso tempore vel exhausto numero

casuum pro quibus concessa fuit; cessante causa finali delegationis; revocatione
delegantis delegato directe intimata necnon renuntiatione delegati deleganti
significata et ab eo acceptata; non autem resoluto iure delegantis, nisi id ex appositis
clausulis appareat.

– 2 Actus tamen ex potestate delegata, quae exercetur pro solo foro interno, per

inadvertentiam positus, elapso concessionis tempore, validus est.

¨

can. 143

– 1 Potestas ordinaria extinguitur amisso officio cui adnectitur.

– 2 Nisi aliud iure caveatur, suspenditur potestas ordinaria, si contra privationem vel

amotionem ab officio legitime appellatur vel recursus interponitur.

¨

can. 144

– 1 In errore communi de facto aut de iure, itemque in dubio positivo et probabili sive,

iuris sive facti, supplet Ecclesia, pro foro tam externo quam interno, potestatem
regiminis exsecutivam.

– 2 Eadem norma applicatur facultatibus de quibus in cann. 882, 883, 966, et 1111, „ 1.

¨

can. 145

– 1 Officium ecclesiasticum est quodlibet munus ordinatione sive divina sive

ecclesiastica stabiliter constitutum in finem spiritualem exercendum.

– 2 Obligationes et iura singulis officiis ecclesiasticis propria definiuntur sive ipso iure

quo officium constituitur, sive decreto auctoritatis competentis quo constituitur
simul et confertur.

¨

can. 146

Officium ecclesiasticum sine provisione canonica valide obtineri nequit.

CIC

22

¨

can. 147

Provisio offici ecclesiastici fit; per liberam collationem ab auctoritate ecclesiastica competenti;
per institutionem ab eadem datam, si praecesserit praesentatio; per confirmationem vel
admissionem ad eadem factam, si praecesserit electio vel postulatio; tandem per simplicem
electionem et electionem et electi acceptationem, si electio non egeat confirmatione.

¨

can. 148

Auctoritati, cuius est officia erigere, innovare et supprimere, eorundem provisio quoque
competit, nisi aliud iure statuatur.

¨

can. 149

– 1 Ut ad officium ecclesiasticum quis promoveatur, debet esse in Ecclesiae

communione necnon idoneus, scilicet iis qualitatibus praeditus, quae iure universali
vel particulari aut lege fundationis ad idem officium requiruntur.

– 2 Provisio officii ecclesiastici facta illi qui caret qualitatibus requisitis, irrita tantum

est, si qualitates iure universali vel particulari aut lege fundationis ad validitatem
provisionis expresse exigantur; secus valida est, sed rescindi potest per decretum
auctoritatis competentis aut per sententiam tribunalis administrativi.

– 3 Provisio officii simoniace facta ipso iure irrita est.

¨

can. 150

Officium secumferens plenam, animarum curam, ad quam adimplendam ordinis sacerdotalis
exercitium requiritur, ei qui sacerdotio nondum auctus est valide conferri nequit.

¨

can. 151

Provisio officii animarum curam secumferentis, sine gravi causa ne differatur.

¨

can. 152

Nemini conferantur duo vel plura officia incompatibilia, videlicet quae una simul ad eodem
adimpleri nequeunt.

¨

can. 153

– 1 Provisio officii de iure non vacantis est ipso facto irrita, nec subsequenti vacatione

convalescit.

– 2 Si tamen agatur de officio quod de iure ad tempus determinatum confertur, provisio

intra sex menses ante expletum hoc tempus fieri potest, et effectum habet a die
officii vacationis.

– 3 Promissio alicuius officii, a quocumque est facta, nullum parit iuridicum effectum.

¨

can. 154

Officium de iure vacans, quod forte adhuc ab aliquo illegitime possidetur, conferri potest,
dummodo rite declaratum fuerit eam possessionem non esse legitimam, et de hac declaratione
mentio fiat in litteris collationis.

CIC

23

¨

can. 155

Qui, vicem alterius neglegentis vel impediti supplens, officium confert, nullam inde potestatem
acquirit in personam cui collatum est, sed huius condicio iuridica perinde constituitur, ac si
provisio ad ordinariam iuris normam peracta fuisset.

¨

can. 156

Cuiuslibet officii provisio scripto consignetur.

¨

can. 157

Nisi aliud explicite iure statuatur, Episcopi dioecesani est libera collatione providere officiis
ecclesiasticis in propia Ecclesia particulari.

¨

can. 158

– 1 Praesentatio ad officium ecclesiasticum ab eo, cui ius praesentandi competit, fieri

debet auctoritati cuius est ad officium de quo agitur institutionem dare, et quidem,
nisi aliud legitime cautum sit, intra tres menses ab habita vacationis officii notitia.

– 2 Si ius praesentationis cuidam collegio aut coetui personarum competat,

praesentandus designetur servatis cann. 165-179 praescriptis.

¨

can. 159

Nemo invitus praesentetur; quare qui praesentandus proponitur, mentem suam ragatus, nisi
intra octiduum utile recuset, praesentari potest.

¨

can. 160

– 1 Qui iure praesentationis gaudet, unum aut etiam plures, et quidem tum una simul

tum successive, praesentare potest.

– 2 Nemo potest seipsum praesentare; potest autem collegium aut coetus personarum

aliquem suum sodalem praesentare.

¨

can. 161

– 1 Nisi aliud iure statuatur, potest qui aliquem praesentaverit non idoneum repertum,

altera tantum vice, intra mensem, alium candidatum praesentare.

– 2 Si praesentatus ante institutionem factam renuntiaverit aut de vita decesserit, potest

qui iure praesentandi pollet, intra mensem ab habita renuntiationis aut mortis notitia,
ius suum rursus exercere.

¨

can. 162

Qui intra tempus utile, ad normam can 158, „ 1 et can 161, praesentationem non fecerit, itemque
qui bus praesentaverit non idoneum repertum, pro eo casu ius prasentationis amittit, atque
auctoritati, cuius est institutionem dare, competit libere providere officio vacanti, assentiente
tamen proprio provisi Ordinario.

¨

can. 163

Auctoritas, cui ad normam iuris competit praesentatum instituere, instituat legitime praesentatum
quem idoneum reppererit et qui acceptaverit; quod si plures legitime praesentati idonei reperti
sint, eorundem unum instituere debet.

CIC

24

¨

can. 164

Nisi aliud iure provisum fuerit, in electionibus canonicis serventur praescripta canonum qui
sequuntur.

¨

can. 165

Nisi aliud iure aut legitimis collegii vel coetus statutis cautum sit, si cui collegio aut coetui
personarum sit ius eligendi ad officium, electio ne differatur ultra trimestre utile computadum ab
habita notitia vacationis officii; quo termino inutiliter elapso, auctoritas ecclesiastica, cui ius
confirmandae electionis vel ius providendi successive competit, officio vacanti libere provideat.

¨

can. 166

– 1 Collegii aut coetus praeses convocet omnes ad collegium aut ad coetum pertinentes;

convocatio autem, quando personalis esse debet, valet, si fiat in loco domicilii vel
quasi-domicilii aut in loco commorationis.

– 2 Si quis ex vocandis neglectus et ideo absens fuerit, electio valet; attamen ad eiusdem

instantiam, probata quidem praeteritione et absentia, electio, etiam si confirmata
fuerit, a competenti auctoritate rescindi debet, dummodo iuridice constet recursum
saltem intra triduum ab habita notitia electionis fuisse transmissum.

– 3 Quod si plures quam tertia pars electorum neglecti fuerint, electio est ipso iure nulla,

nisi omnes neglecti reapse interfuerint.

¨

can. 167

– 1 Convocatione legitime facta, suffragium ferendi ius habent praesentes die loco in

eadem convocatione determinatis, exclusa, nisi aliud statutis legitime caveatur,
facultate ferendi suffragia sive per epistolam sive per procuratorem.

– 2 Si quis ex electioribus praesens in ea domo sit, in qua fit electio, sed electioni ob

infirmam valetudinem interesse nequeat, suffragium eius scriptum a scrutatoribus
exquiratur.

¨

can. 168

Etsi quis plures ob titulos ius habeat ferendi nomine proprio suffragii, non potest nisi unicum
suffragium ferre.

¨

can. 169

Ut valida sit electio, nemo ad suffragium admitti potest, qui ad collegium vel coetum non
pertineat.

¨

can. 170

Electio, cuius libertas quoquo modo reapse impedita fuerit, ipso iure invalida est.

¨

can. 171

– 1 Inhabiles sunt ad suffragium ferendum:

1§ incapax actus humani;
2§ carens voce activa;
3§ poena excommunicationis innodatus sive per sententiam iudicialem sive per

decretum quo poena irrogatur vel declaratur;

CIC

25

4§ qui ab Ecclesiae communione notorie defecit.

– 2 Si quis ex praedictis admittatur, eius suffragium est nullum, sed electio valet, nisi

constet, eo dempto, electum non rettulisse requisitum suffragiorum numerum.

¨

can. 172

– 1 Suffragium, ut validum sit, esse debet:

1§ liberum; ideoque invalidum est suffragium eius, qui metu gravi aut dolo, directe vel

indirecte, adactus fuerit ad eligendam certam personam aut diversas personas
disiunctive;

2§ secretum, certum, absolutum, determinatum.

– 2 Condiciones ante electionem suffragio appositae tamquam non adiectae habeantur.

¨

can. 173

– 1 Antequam inicipiat electio, deputentur e gremio collegii aut coetus duo saltem

scrutatores.

– 2 Scrutatores suffragia colligant et coram praeside electionis inspiciant an

schedularum numerus respondeat numero electorum, suffragia ipsa scrutentur
palamque faciant quot quisque rettulerit.

– 3 Si numerus suffragiorum superet numerum eligentium, nihil est actum.
– 4 Omnia electionis acta ad eo qui actuarii munere fungitur accurate describantur, et

saltem ab eodem actuario, praeside ac scrutatoribus subscripta, in collegii tabulario
diligenter asserventur.

¨

can. 174

– 1 Electio, nisi aliud iure aut statutis caveatur, fieri etiam potest per compromissum,

dummodo nempe electores, unanimi et scripto consensu in unum vel plures idoneos
sive de gremio sive extraneos ius eligendi pro ea vice trasferant, qui nomine omnium
ex recepta facultate eligant.

– 2 Si agatur de collegio aut coetu ex solis clericis constanti compromissarii in sacris

debent esse constituti; secus electio est invalida.

– 3 Compromissarii debent iuris praescripta de electione servare atque, ad validitatem

electionis, condiciones compromisso appositas, iuri non contrarias, observare;
condiciones autem iuri contrariae pro non appositis habeantur.

¨

can. 175

Cessat compromissum et ius suffragium ferendi redit ad compromittentes:

1§ revocatione a collegio aut coetu facta, re integra;
2§ non impleta aliqua condicione compromisso apposita;
3§ electione absoluta, si fuerit nulla.

¨

can. 176

Nisi aliud iure aut statutis caveatur, is electus habeatur et a collegii aut coetus praeside
proclametur, qui requisitum suffragiorum numerum rettulerit, ad normam can 119, n 1.

CIC

26

¨

can. 177

– 1 Electio illico intimanda est electo, qui debet intra octiduum utile a recepta

intimatione significare collegii aut coetus praesidi utrum electionem acceptet necne;
secus electio effectum non habet.

– 2 Si electus non acceptaverit, omne ius ex electione amittit nec subsequenti

acceptatione convalescit, sed rursus eligi potest; collegium autem aut coetus intra
mensem a cognita non-acceptatione ad novam electionem procedere debet.

¨

can. 178

Electus, acceptata electione, quae confirmatione non egeat, officium pleno iure statim obtinet;
secus non acquirit nisi ius ad rem.

¨

can. 179

– 1 Electus, si electio confirmatione indigeat, intra octiduum utile a die acceptatae

electionis confirmationem ab auctoritate competenti petere per se vel per alium
debet; secus omni iure privatur, nisi probaverit se a petenda confirmatione iusto
impedimento detentum fuisse.

– 2 Competens auctoritas, si electum reppererit idoneum ad normam can. 149, „ 1, et

electio ad normam iuris fuerit peracta, confirmationem denegare nequit.

– 3 Confirmatio in scriptis dari debet.
– 4 Ante intimatam confirmationem, electo non licet sese immiscere administrationi

officii sive in spiritualibus sive in temporalibus, et actus ab eo forte positi nulli sunt.

– 5 Intimata confirmatione, electus pleno iure officium obtinet, nisi aliud iure caveatur.

¨

can. 180

– 1 Si electioni illius quem electores aptiorem putent ac praeferant, impedimentum

canonicum obstet, super quo dispensatio concedi possit ac soleat, suis ipsi suffragiis
eum possunt, nisi aliud iure caveatur, a competenti auctoritate postulare.

– 2 Compromissarii postulare nequeunt, nisi id in compromisso fuerit expressum.

¨

can. 181

– 1 Ut postulatio vim habeat, requiruntur saltem duae tertiae partes suffragiorum.

– 2 Suffragium pro postulatione exprimi debet per verbum: postulo, aut aequivalens;

formula: eligo vel postulo, aut aequipollens, valet pro electione, si impedimentum
non exsistat, secus pro postulatione.

¨

can. 182

– 1 Postulatio a praeside intra octiduum utile mitti debet ad auctoritatem competentem

ad quam pertinet electionem confirmare, cuius est dispensationem de impedimento
concedere, aut, si hanc potestatem non habeat, eandem ad auctoritate superiore
petere; si non requiritur confirmatio, postulatio mitti debet ad auctoritatem
competentem ut dispensatio concedatur.

CIC

27

– 2 Si intra praescriptum tempus postulatio missa non fuerit, ipso facto nullla est, et

collegium vel coetus pro ea vice privatur iure eligendi aut postulandi, nisi probetur
praesidem a mittenda postulatione iusto fuisse detentum impedimento aut dolo vel
neglegentia ab eadem tempore opportuno mittenda abstinuisse.

– 3 Postulato nullum ius acquiritur ex postulatione; eam admittendi auctoritas

competens obligatione non tenetur.

– 4 Factam auctoritati competenti postulationem electores revocare non possunt, nisi

auctoritate consentiente.

¨

can. 183

– 1 Non admissa ab auctoritate competenti postulatione, ius eligendi ad collegium vel

coetum redit.

– 2 Quod si postulatio admissa fuerit, id significetur postulato, qui respondere debet ad

normam can. 177, „ 1.

– 3 Qui admissam postulationem acceptat, pleno iure statim officium obtinet.

¨

can. 184

– 1 Amittitur officium ecclesiasticum lapsu temporis praefiniti, expleta aetate iure

definita, renuntiatione, translatione, amotione necnon privatione.

– 2 Resoluto quovis modo iure auctoritatis a qua fuit collatum, officium ecclesiasticum

non amittitur, nisi aliud iure caveatur.

– 3 Officii amissio, quae effectum sortita est, quam primum omnibus nota fiat, quibus

aliquod ius in officii provisionem competit.

¨

can. 185

Ei, qui ob impletam aetatem aut renuntiationem acceptatam officium amittit, titulus emeriti
conferri potest.

¨

can. 186

Lapsu temporis praefiniti vel adimpleta aetate, amissio officii effectum habet tantum a momento,
quo a competenti auctoritate scripto intimatur.

¨

can. 187

Quisquis sui compos potest officio ecclesiastico iusta de causa renuntiare.

¨

can. 188

Renuntiatio ex metu gravi, iniuste incusso, dolo vel errore substantiali aut simoniace facta, ipso
iure irrita est.

¨

can. 189

– 1 Renuntiatio, ut valeat, sive acceptatione eget sive non, auctoritati fieri debet cui

provisio ad officium de quo agitur pertinet, et quidem scripto vel oretenus coram
duobus testibus.

– 2 Auctoritas renuntiationem iusta et proportionata causa non i nnixam ne acceptet.

CIC

28

– 3 Renuntiatio quae acceptatione indiget, nisi intra tres menses acceptetur, omni vi

caret; quae acceptatione non indiget effectum sortitur communicatione renuntiantis
ad normam iuris facta.

– 4 Renuntiatio, quamdiu effectum sortita non fuerit, a renuntiante revocari potest;

effectu secuto revocari nequit, sed qui renuntiavit, officium alio ex titulo consequi
potest.

¨

can. 190

– 1 Translatio ab eo tantum fieri potest, qui ius habet providendi officio quod amittitur

et simul officio quo committitur.

– 2 Si translatio fiat invito officii titulari, gravis requiritur causa et, firmo semper iure

rationes contrarias exponendi, servetur modus procedendi iure praescriptus.

– 3 Translatio, ut effectum sortiatur, scripto intimanda est.

¨

can. 191

– 1 In traslatione, prius officium vacat per possessionem alterius officii canonice

habitam, nisi aliud iure cautum aut a competenti auctoritate praescriptum fuerit.

– 2 Remunerationem cum priore officio conexam translatus percipit, donec alterius

possessionem canonice obtinuerit.

¨

can. 192

Ab officio quis amovetur sive decreto ab auctoritate competenti legitime editio, servatis quidem
iuribus forte ex contractu quaesitis, sive ipso iure ad normam can. l94.

¨

can. 193

– 1 Ab officio quod alicui confertur ad tempus indefinitum, non potest quis amoveri nisi

ob graves causas atque servato procedendi modo iure definito.

– 2 Idem valet, ut quis ab officio, quod alicui ad tempus determinatum confertur, ante

hoc tempus elapsum amoveri possit, firmo praescripto can. 6 24, „ 3.

– 3 Ab officio quod, secundum iuris praescripta, alicui confertur ad prudentem

discretionem auctoritatis competentis, potest quis iusta ex causa, de iudicio eiusdem
auctoritatis, amoveri.

– 4 Decretum amotionis, ut effectum sortiatur, scripto intimandum est.

¨

can. 194

– 1 Ipso iure ab officio ecclesiastico amovetur:

1§ qui statum clericalem amiserit;
2§ qui a fide catholica aut a communione Ecclesiae publice defecerit;
3§ clericus qui matrimonium etiam civile tantum attentaverit.

– 2 Amotio, de qua in nn. 2 et 3, urgeri tantum potest, si de eadem auctoritatis

competentis declaratione constet.

CIC

29

¨

can. 195

Si quis, non quidem ipso iure, sed per decretum auctoritatis competentis ab officio amoveatur
quo eiusdem subsistentiae providetur, eadem auctoritas curet ut ipsius subsistentiae per
congruum tempus prospiciatur, nisi aliter provisum sit.

¨

can. 196

– 1 Privatio ab officio, in poenam scilicet delicti, ad normam iuris tantummodo fieri

potest.

– 2 Privatio effectum sortitur secundum praescripta canonum de iure poenali.

¨

can. 197

Praescriptionem, tamquam modum iuris subiectivi acquirendi vel amittendi necnon ab
obligationibus sese liberandi, Ecclesia recipit prout est in legislatione civili respectivae nationis,
salvis exceptionibus quae in canonibus huius Codicis statuuntur.

¨

can. 198

Nulla valet praescriptio, nisi bona fide nitatur, non solum initio, sed toto decursu temporis ad
praescriptionem requisiti, salvo praescipto can. l362.

¨

can. 199

Praescriptioni obnoxia non sunt:

1§ iura et obligationes quae sunt legis divinae naturalis aut positivae;
2§ iura quae obtineri possunt ex solo privilegio apostolico;
3§ iura et obligationes quae spiritualem christifidelium vitam directe respiciunt;
4§ fines certi et indubii circunscriptionum ecclesiaticarum;
5§ stipes et onera Missarum;
6§ provisio officii ecclesiastici quod ad normam iuris exercitum ordinis sacri requirit;
7§ ius visitationis et obligatio oboedientiae, ita ut christifideles a nulla auctoritate

ecclesiastica visitari possint et nulli auctoritati iam subsint.

¨

can. 200

Nisi aliud expresse iure caveatur, tempus supputetur ad normam canonum qui sequuntur.

¨

can. 201

– 1 Tempus continuum intellegitur quod nullam patitur interruptionem.

– 2 Tempus utile intellegitur quod ita ius suum exercenti aut persequenti competit, ut

ignoranti aut agere non valenti non currat.

¨

can. 202

– 1 In iure, dies intellegitur spatium constans 24 horis continuo supputandis, et incipit a

media nocte, nisi aliud expresse caveatur; hebdomada spatium 7 dierum; mensis
spatium 30 et annus spatium 365 dierum, nisi mensis et annus dicantur sumendi
prout sunt in calendario.

– 2 Prout sunt sunt in calendario semper sumendi sunt mensis et annus, si tempus est

continuum.

CIC

30

¨

can. 203

– 1 Dies a quo non computatur in termino, nisi huius initium coincidat cum initio diei

aut aliud expresse in iure caveatur.

– 2 Nisi contrarium statuatur, dies ad quem computatur in termino, qui, si tempus

constet uno vel pluribus mensibus aut annis, una vel pluribus hebdomadis, finitur
expleto ultimo die eiusdem numeri aut, si mensis die eiusdem numeri careat, expleto
ultimo die mensis.

CIC

31

LIBER II: DE POPULO DEI

PARS I: DE CHRISTIFIDELIBUS

¨

can. 204

– 1 Christifideles sunt qui, utpote per baptismum Christo incorporati, in populum Dei

sunt constituti, atque hac ratione muneris Christi sacerdotalis, prophetici et regalis
suo modo participes facti, secundum propriam cuiusque condicionem, ad missionem
exercendam vocantur, quam Deus Ecclesiae in mundo adimplendam concredidit.

– 2 Haec Ecclesia, in hoc mundo ut societas constituta et ordinata, subsistit in Ecclesiae

catholica, a successore Petri et Episcopis in eius communione gubernata.

¨

can. 205

Plene in communione Ecclesiae catholicae his in terris sunt illi baptizati, qui in eius compage
visibili cum Christo iunguntur, vinculis nempe professionis fidei, sacramentorum et ecclesiastici
regiminis.

¨

can. 206

– 1 Speciali ratione cum Ecclesia conectuntur catechumeni, qui nempe, Spiritu Sancto

movente, explicita voluntate ut eidem incorporentur expetuunt, ideoque hoc ipso
voto, sicut et vita fidei, spei et caritas quam agunt, coniunguntur cum Ecclesia, quae
eos iam ut suos fovet.

– 2 Catechumenorum specialem curam habet Ecclesia quae, dum eos ad vitam

ducendam evangelicam inivitat eosque ad sacros ritus celebrandos introducit, eisdem
varias iam largitur praerogativas, quae christianotum sunt propriae.

¨

can. 207

– 1 Ex divina institutione, inter christifideles sunt in Ecclesia ministri sacri, qui iure et

clerici vocantur; ceteri autem et laici nuncupantur.

– 2 Ex utraque hac parte habentur christifideles, qui professione consiliorum

evangelicorum per vota aut alia sacra ligamina, ab Ecclesia agnita et sancita, suo
peculiari modo Deo consecrantur et Ecclesiae missioni salvificae prosunt; quorum
status, licet ad hierarchicam Ecclesiae structuram non spectet, ad eius tamen vitam et
sanctitatem pertinet.

¨

can. 208

Inter christifideles omnes, ex eorum quidem in Christo regeneratione, vera viget quoad
dignitatem et actionem aequalitas, qua cuncti, secundum propriam cuiusque condicionem et
munus, ad aedificationem Corporis Christi cooperantur.

¨

can. 209

– 1 Christifideles obligatione adstringuntur, sua quoque ipsorum agendi ratione, ad

communionem semper servandam cum Ecclesia.

CIC

32

– 2 Magna cum diligentia officia adimpleant, quibus tenentur erga Ecclesiam, tum

universam, tum particularem ad quam, secundum iuris praescripta, pertinent.

¨

can. 210

Omnes christifideles, secundum propriam condicionem, ad sanctam vitam ducendam atque ad
Ecclesiae incrementum eiusque iugem sanctificationem promovendam vires suas conferre
debent.

¨

can. 211

Omnes christifideles officium habent et ius allaborandi ut divinum salutis nuntium ad universos
homines omnium temporum ac totius orbis magis magisque perveniat.

¨

can. 212

– 1 Quae sacri Pastores, utpote Christum repraesentantes, tamquam fidei magistri

declarant aut tamquam Ecclesiae rectores statuunt, christifideles, propriae
responsabilitatis conscii, christiana oboedientia prosequi tenentur.

– 2 Christifidelibus integrum est, ut necessitates suas, praesertim spirituales, suaque

optata Ecclesiae Pastoribus patefaciant.

– 3 Pro scientia, competentia et praestantia quibus pollet, ipsis ius est, immo et

aliquando officium, ut sententiam suam de his quae bonum Ecclesiae pertinent sacris
Pastoribus manifestent eamque, salva fidei morumque integritate ac reverentia erga
Pastores, attentisque communi utilitate et personarum diginitate, ceteris
christifidelibus notam faciant.

¨

can. 213

Ius est christifidelibus ut ex spiritualibus Ecclesiae bonis, praesertim ex verbo Dei et sacramentis,
adiumenta a sacris Pastoribus accipiant.

¨

can. 214

Ius est christifidelibus, ut cultum Deo persolvant iuxta praescripta proprii ritus a legitimis
Ecclesiae Pastoribus approbati, utque propriam vitae spiritualis formam sequantur, doctrinae
quidem Ecclesiae consentaneam.

¨

can. 215

Integrum est christifidelibus, ut libere condant atque moderentur consociationes ad fines caritatis
vel pietatis, aut ad vocationem christianam in mundo fovendam, utque conventus habeant ad
eosdem fines in communi persequendos.

¨

can. 216

Christifideles, cuncti quippe qui Ecclesiae missionem participent, ius habent ut propriis quoque
inceptis, secundum suum quisque statum et conditionem, apostolicam actionem promoveant vel
sustineant; nullum tamen inceptum nomem catholicum sibi vindicet, nisi consensus accesserit
competentis auctoritatis ecclesiasticae.

CIC

33

¨

can. 217

Christifideles, quippe qui baptismo ad vitam doctrinae evangelicae congruentem ducendam
vocentur, ius habent ad educationem christianam, qua ad maturitatem humanae personae
prosequendam atque simul ad mysterium salutis cognoscendum et vivendum rite instruantur.

¨

can. 218

Qui disciplinis sacris incumbunt iusta libertate fruuntur inquirendi necnon mentem suam
prudenter in iis aperiendi, in quibus peritia gaudent, servato debito erga Ecclesiae magisterium
obsequio.

¨

can. 219

Christifideles omnes iure gaudent ut a quacumque coactione sint immunes in statu vitae
eligendo.

¨

can. 220

Nemini licet bonam famam, qua quis gaudet, illegitime laedere, nec ius cuiusque personae ad
propriam intimitatem tuendam violare.

¨

can. 221

– 1 Christifidelibus competit ut iura, quibus in Ecclesia gaudent, legitime vindicent

atque defendant in foro competenti ecclesiastico ad normam iuris.

– 2 Chrsitifidelibus ius quoque est ut, si ad iudicium ab auctoritate competenti vocentur,

iudicentur servatis iuris praescripris, cum aequitate applicandis.

– 3 Christifidelibus ius est, ne poenis canonicis nisi ad normam legis plectantur.

¨

can. 222

– 1 Christifideles obligatione tenentur necessitatibus subveniendi Ecclesiae, ut eidem

praesto sint quae ad cultum divinum, ad opera apostolatus et caritatis atque ad
honestam ministrorum sustentationem necessaria sunt.

– 2 Obligatione quoque tenentur iustitiam socialem promovendi necnon, praecepti

Domini memores, ex propriis reditibus pauperibus subveniendi.

¨

can. 223

– 1 In iuribus suis exercendis christifideles tum singuli tum in consociationibus adunati

rationem habere debent boni communis Ecclesiae necnon iurium aliorum atque
suorum erga alios officiorum.

– 2 Ecclesiasticae auctoritati competit, intuitu boni communis, exercitium iurium, quae

christifidelibus sunt propria, moderari.

¨

can. 224

Christifideles laici, praeter eas obligationes et iura, quae cunctis christifidelibus sunt communia
et ea quae in aliis canonibus statuuntur, obligationibus tenentur et iuribus gaudent quae in
canonibus huius tituli recensentur.

CIC

34

¨

can. 225

– 1 Laici, quippe qui uti omnes christideles ad apostolatum a Deo per baptismum et

confirmationem deputentur, generali obligatione tenentur et iure gaudent, sive
singuli sive in consociationibus coniuncti, adlaborandi ut divinum salutis nuntium ad
universis hominibus ubique terrarum cognoscatur et accipiatur; quae obligatio eo vel
magis urget iis in adiunctis, in quibus nonnisi per ipsos Evangelium audire et
Christum cognoscere homines possunt.

– 2 Hoc etiam peculiari adstringuntur officio, unusquisque quidem secundum propriam

condicionem, ut rerum temporalium ordinem spiritu evangelico imbuant atque
perficiant, et ita specialiter in iisdem rebus gerendis atque in muneribus saecularibus
exercendis Christi testimonium reddant.

¨

can. 226

– 1 Qui in statu coniugali vivunt, iuxta propriam vocationem, peculiari officio tenentur

per matrimonium et familiam ad aedificationem populi Dei allaborandi.

– 2 Parentes, cum vitam filiis contulerint, gravissima obligatione tenentur et iure

gaudent eos educandi; ideo parentum christianorum imprimis est christianam
filiorum educationem secundum doctrinam ab Ecclesiae traditiam curare.

¨

can. 227

Ius est christifidelibus laicis, ut ipsis agnoscatur ea in rebus civitatis terrenae libertas, quae
omnibus civibus competit; eadem tamen libertate utentes, curent ut suae actiones spiritu
evangelico imbuantur, et ad doctrinam attendant ab Ecclesiae magisterio propositam, caventes
tamen ne in quaestionibus opinabilibus propriam sententiam uti doctrinam Ecclesiae proponant.

¨

can. 228

– 1 Laici qui idonei reperiantur, sunt habiles ut a sacris Pastoribus ad illa officia

ecclesiastica et munera assumantur, quibus ipsi secundum iuris praescripta fungi
valent.

– 2 Laici debita scientia, prudentia et honestate praestantes, habiles sunt tamquam periti

aut consiliarii, etiam in consiliis ad normam iuris, ad Ecclesiae Pastoribus
adiutorium praebendum.

¨

can. 229

– 1 Laici, ut secundum doctrinam christianam vivere valeant, eandemque et ipsi

enuntiare atque, si opus sit, defendere possint, utque in apostolatu exercendo partem
suam habere queant, obligatione tenetur et iure gaudent acquirendi eiusdem
doctrinae cognitionem, propriae uniuscuiusque capacitati et condicioni aptatam.

– 2 Iure quoque gaudent pleniorem illam in scientiis sacris acquirendi cognitionem, quae

in ecclesiasticis universitatibus facultatibusve aut in institutis scientarum
religiosarum traduntur, ibidem lectiones frequentando et gradus academicos
consequendo.

– 3 Item, servatis praescriptis quoad idoneitatem requisitam statutis, habiles sunt ad

mandatum docendi scientias sacras a legitima auctoritate ecclesiastica recipiendum.

CIC

35

¨

can. 230

– 1 Viri laici, qui aetate dotibusque pollent Episcoporum conferentiae decreto statutis,

per ritum liturgicum praescriptum ad ministeria lectoris et acolythi stabiliter assumi
possunt; quae tamen ministeriorum collatio eisdem ius non confert ad
sustentationem remunerationemve ab Ecclesiae praestandam.

– 2 Laici ex temporanea deputatione in actionibus liturgicis munus lectoris implere

possunt; item omnes laici muneribus commentatoris, cantoris aliisve ad normam
iuris fungi possunt.

– 3 Ubi Ecclesiae necessitas id suadeat, deficientibus ministris, possunt etiam laici, etsi

non sint lectores vel acolythi, quaedam eorundem officia supplere, videlicet
ministerium verbi exercere, precibus liturgicis praeesse, baptismum conferre atque
sacram Communionem distribuere, iuxta iuris praescripta.

¨

can. 231

– 1 Laici, qui permanenter aut ad tempus speciali Ecclesiae servitio addicuntur,

obligatione tenentur ut aptam acquirant formationem ad musus suum debite
implendum requisitam, utque hoc munus conscie,impense et diligenter adimpleant.

– 2 Firmo praescripto can. 230, „ 1, ius habent ad honestam remunerationem suae

condicioni aptatam, qua decenter, servatis quoque iuris civilis praescriptis,
necessitatibus propriis ac familiae providere valeant; itemque iis ius competit ut
ipsorum praevidentiae et securitati sociali et assitentiae sanitariae, quam dicunt,
debite prospiciatur.

¨

can. 232

Ecclesiae officium est atque ius proprium et exclusivum eos instituendi, qui ad ministeria sacra
deputantur.

¨

can. 233

– 1 Universae communitati christianae officium incumbit fovendarum vocationum, ut

necessitatibus ministerii sacri in tota Ecclesia sufficienter provideatur; speciatim hoc
officio tenentur familiae christianae, educatores atque peculiari ratione sacerdotes,
praesertim parochi. Episcopi dioecesani, quorum maxime est de vocationibus
provehendis curam habere, populum sibi commissum de momento ministerii sacri
deque ministrorum in Ecclesia necessitate edoceant, atque incepta ad vocationes
fovendas, operibus praesertim ad hoc institutis, suscitent ac sustentent.

– 2 Solliciti sint insuper sacerdotes, praesertim vero Episcopi dioecesani, ut qui

maturioris aetatis viri ad ministeria sacra sese vocatos aestiment, prudenter verbo
opereque adiuventur ac debite praeparentur.

¨

can. 234

– 1 Serventur, ubi exsistunt, atque foveantur seminaria minora aliave instituta id genus,

in quibus nempe, vocationum fovendarum gratia, provideatur ut peculiaris formatio
religiosa una cum institutione humanistica et scientifica tradatur; immo, ubi id
expedire iudicaverit Episcopus dioecesanus, seminarii minoris similisve instituti
erectioni prospiciat.

CIC

36

– 2 Nisi certis in casibus adiuncta aliud suadeant, iuvenes quibus animus est ad

sacerdotium ascendere, ea ornentur humanistica et scientifica formatione, qua
iuvenes in sua quisque regione ad studia superiora peragenda praeparantur.

¨

can. 235

– 1 Iuvenes, qui ad sacerdotium accedere intendunt, ad formationem spiritualem

convenientem et ad officia propria instituantur in seminario maiore per totum
formationis tempus, aut, si adiuncta de iudicio Episcopi dioecesani id postulent, per
quattuor saltem annos.

– 2 Qui extra seminarium legitime morantur, ab Episcopo dioecesano commendentur pio

et idoneo sacerdoti, qui invigelet ut ad vitam spiritualem et ad disciplinam sedulo
efformentur.

¨

can. 236

Aspirantes ad diaconatum permanentem secundum Episcoporum conferentiae praescripta ad
vitam spiritualem alendam informentur atque ad officia eidem ordini propria rite adimplenda
instruantur:

1§ iuvenes per tres saltem annos in aliqua domo peculiari degentes, nisi graves ob

rationes Episcopus dioecesanus aliter statuerit;

2§ maturioris aetatis viri, sive caelibes sive coniugati, ratione ad tres annos protracta et

ab eadem Episcoporum conferentia definita.

¨

can. 237

– 1 In singulis dioecesibus sit seminarium maius, ubi id fieri possit atque expediat; secus

concredantur alumni, qui ad sacra ministeria sese praeparent, alieno seminario aut
erigatur seminarium interdioecesanum.

– 2 Seminarium interdioecesanum ne erigatur nisi prius approbatio Apostolicae Sedis,

tum ipsius seminarii erectionis tum eiusdem statutorum, obtenta fuerit, et quidem ad
Episcoporum conferentia, si agatur de seminario pro universo eius territorio, secus
ab Episcopis quorum interest.

¨

can. 238

– 1 Seminaria legitime erecta ipso iure personalitate iuridica in Ecclesiae gaudent.
– 2 In omnibus negotiis pertractandis personam seminarii gerit eius rector, nisi de certis

negotiis auctoritas competens aliud statuerit.

¨

can. 239

– 1 In quolibet seminario habeantur rector, qui ei praesit, et si casus ferat vice-rector,

oeconomus, atque si alumni in ipso seminario studiis se dedant, etiam magistri, qui
varias disciplinas tradant apta ratione inter se compositas.

– 2 In quolibet seminario unus saltem adsit spiritus director, relicta libertate alumnis

adeundi alios sacerdotes, qui ad hoc munus ab Episcopo deputati sint.

– 3 Seminarii statutis provideantur rationes, quibus curam rectoris, in disciplina

praesertim servanda, participent ceteri moderatores, magistri, immo et ipsi alumni.

CIC

37

¨

can. 240

– 1 Praeter confessarios ordinarios, alii regulariter ad seminarium accedant confessarii,

atque, salva quidem seminarii disciplina, integrum semper sit alumnis quemlibet
confessarium sive in seminario sive extra illud adire.

– 2 In decisionibus ferendis de alumnis ad ordines admittendis aut e seminario

dimittendis, numquam directoris spiritus et confessariorum votum exquiri potest.

¨

can. 241

– 1 Ad seminarium maius ab Episcopo dioecesano admittantur tantummodo ii qui,

attentis eorum dotibus humanis et moralibus, spiritualibus et intellectualibus, eorum
valetudine physica et psychica necnon recta voluntate, habiles aestimantur qui
ministeriis sacris perpetuo sese dedicent.

– 2 Antequam recipiantur, documenta exhibere debent de susceptis baptismo et

confirmatione aliaque quae secundum praescripta institutionis sacerdotalis Rationis
requiruntur.

– 3 Si agatur de iis admittendis, qui ex alieno seminario vel instituto religioso dimissi

fuerint, requiritur insuper testimonium respectivi superioris praesertim de causa
eorum dimissionis vel discessus.

¨

can. 242

– 1 In singulis nationibus habeatur institutionis sacerdotalis Ratio, ab Episcoporum

conferentia, attentis quidem normis a suprema Ecclesiae auctoritate latis, statuenda
et a Sancta Sede approbanda, novis quoque adiunctis, approbante item Sancta Sede,
accommodanda, qua institutionis in seminario tradendae definiantur summa
principia atque normae generales necessitatibus pastoralibus uniuscuiusque regionis
vel provinciae, aptatae.

– 2 Normae Rationis, de qua in „ 1, serventur in omnibus seminariis, tum dioecesanis

tum interdioecesanis.

¨

can. 243

Habeat insuper unumquodque seminarium ordinationem propriam, ab Episcopo dioecesano aut,
si de seminario interdioecesano agatur, ab Episcopis quorum interest, probatam, qua normae
institutionis sacerdotalis Rationis adiunctis particularibus accommodentur, ac pressius
determinentur praesertim disciplinae capita quae ad alumnorum cotidianam vitam et totius
seminarii ordinem spectant.

¨

can. 244

Alumnorum in seminario formatio spiritualis et institutio doctrinalis harmonice componantur,
atque ad id ordinentur, ut iidem iuxta uniuscuiusque indolem unam cum debita maturitate
humana spiritum Evangelii et arctam cum Christo necessitudinem acquirant.

CIC

38

¨

can. 245

– 1 Per formationem spiritualem alumni idonei fiant ad ministerium pastorale fructuose

exercendum et ad spiritum missionalem efformentur, discentes ministerium
expletum semper in fide viva et in caritate ad propriam sanctificationem conferre;
itemque illas excolere discant virtutes quae in hominum consortione pluris fiunt, ita
quidem ut ad aptam conciliationem iter bona humana et supernaturalia pervenire
valeant.

– 2 Ita formentur alumni ut, amore Ecclesiae Christi imbuti, Pontifi Romano Petri

successori humili et filiali caritate devinciantur, proprio Episcopo tamquam fidi
cooperatores adhaereant et sociam cum fratribus operam praestent; per vitam in
seminario communem atque per amicitae coniunctionisque necessitudinem cum aliis
excultam praeparentur ad fraternam unionem cum dioecesano presbyterio, cuius in
Ecclesiae servitio erunt consortes.

¨

can. 246

– 1 Celebratio Eucharistica centrum sit totius vitae seminarii, ita ut codice alumni,

ipsam Christi caritatem participantes, animi robur pro apostolico labore et pro vita
sua spirituali praesertim ex hoc ditissimo fonte hauriant.

– 2 Efformentur ad celebrationem liturgicae horarum, qua Dei ministri, nomine

Ecclesiae pro toto populo sibi commissio, immo pro universo mundo, Deum
deprecantur.

– 3 Foveantur cultus Beatae Mariae Virginis etiam per mariale rosarium, oratio mentalis

aliaque pietatis exercitia, quibus alumni spiritum orationis acquirant atque
vocationis suae robur consequantur.

– 4 Ad sacramentum paenitentiae frequenter accedere assuescant alumni, et

commendatur ut unusquique habeat moderatorem suae vitae spiritualis libere quidem
electum, cui confidenter conscientiam aperire possit.

– 5 Singulis annis alumni exercitiis spiritualibus vacent.

¨

can. 247

– 1 Ad servandum statum caelibatus congrua educatione praeparentur, eumque ut

peculiare Dei donum in honore habere discant.

– 2 De officiis et oneribus quae ministris sacris Ecclesiae propria sunt, alumni debite

reddantur certiores, nulla vitae sacerdotalis difficultate reticita.

¨

can. 248

Institutio doctrinalis tradenda eo spectat, ut alumni, una cum cultura generali necessitatibus loci
ac temporis consentanea, amplam, atque solidam acquirant in disciplinis sacris doctrinam, ita ut,
propria fide ibi fundata et inde nutrita, Evangelii doctrinam hominibus sui temporis apte, ratione
eorundem ingenio accommodata, nuntiare valeant.

¨

can. 249

Institutionis sacerdotalis Ratione provideatur ut alumni non tantum accurare linguam patriam
edoceantur, sed etiam linguam latinam bene calleant necnon congruam habeant cognitionem
alienarum linguarum, quarum scientia ad eorum formationem aut ad ministerium pastorale
exercendum necessaria vel utilis videatur.

CIC

39

¨

can. 250

Quae ipso seminario philosophica et theologica studia ordinantur, aut successive aut coniuncte
peragi possunt, iuxta institutionis sacerdotalis Rationem; eadem completum saltem sexennium
complectantur, ita quidem ut tempus philosophicis disciplinis dedicandum integrum biennium,
studiis vero theologicis integrum quadrienium adeaquet.

¨

can. 251

Philosophica institutio, quae innixa sit oportet patrimonio philosophico perenniter valido, et
rationem etiam habeat philosophicae investigationis progredientis aetatis, ita tradatur, ut
alumnorum formationem humanam perficiat, mentis aciem provehat, eosque ad studia theologica
peragenda aptiores reddat.

¨

can. 252

– 1 Institutio theologica, in lumine fidei, sub Magisterii ductu, ita impertiatur, ut alumni

integram doctrinam catholicam, divina Revelatione innixam, cognoscant, propriae
vitae spiritualis reddant alimentum eamque, in ministerio exercendo, rite annuntiare
ac tueri valeant.

– 2 In sacra Scriptura peculiari diligentia erudiantur alumni, ita ut totius sacrae

Scripturae conspectum acquirant.

– 3 Lectiones habeantur theologiae dogmaticae, verbo Dei scripto una cum sacra

Traditione semper innixae, quarum ope alumni mysteria salutis, s. Thoma praesertim
magistro, initimus penetrare addiscant, itemque lectiones theologiae moralis et
pastoralis, iuris canonici, liturgiae, historiae ecclesiasticae, necnon aliarum
disciplinarum, auxiliarium atque specialium, ad normam praescriptorum institutionis
sacerdotalis Rationis.

¨

can. 253

– 1 Ad magistri munus in disciplinis philosophicis, theologicis et iuridicis, ab Episcopo

aut ab Episcopis, quorum interest, ii tantum nominentur qui, virtutibus praestantes,
laurea doctorali aut licentia potiti sunt in universitate studiorum aut facultate a
Sancta Sede recognita.

– 2 Curetur ut distincti totidem nominentur magistri qui doceant sacram Scripturam,

theologiam dogmaticam, theologiam moralem, liturgiam, philosophiam, ius
canonicum, historiam ecclesiasticam aliasque, quae propria methodo tradendae sunt,
disciplinas.

– 3 Magister, qui a munere suo graviter deficiat, ab auctoritate, de qua in „ 1,

amoveatur.

¨

can. 254

– 1 Magistri in disciplinis tradendis de intima universae doctrinae fidei unitate et

harmonia iugiter solliciti sint, ut unam scientiam alumni se discere experiantur; quo
aptius id obtineatur, adsit in seminario qui integram studiorum ordinationem
moderetur.

CIC

40

– 2 Ita alumni edoceantur, ut et ipsi habiles fiant ad quaestiones aptis investigationibus

propriis et scientifica methodo examinandas; habeantur igitur exercitationes, in
quibus, sub moderamine magistrorum, alumni proprio labore studia quaedam
persolvere discant.

¨

can. 255

Licet universa alumnorum in seminario formatio pastoralem finem persequatur, institutio stricte
pastoralis in eodem ordinetur, qua alumni principia et artes addiscant quae, attentis quoque loci
ac temporis necessitatibus, ad ministerium Dei populum docendi, sanctificandi et regendi
exercendum pertineant.

¨

can. 256

– 1 Diligenter instruantur alumni in iis quae peculiari ratione ad sacrum ministerium

spectant, praesertim in arte catechetica et homiletica exercenda, in cultu divino
peculiarique modo in sacramentis celebrandis, in commercio cum hominibus, etiam
non catholicis vel non credentibus, habendo, in paroecia administranda atque in
ceteris muneribus adimplendis.

– 2 Edoceantur alumni de universae Ecclesiae necessitatibus, ita ut sollicitudinem

habeant de vocationibus promovendis, de quaestionibus missionalibus, oecumenicis
necnon de aliis, socialibus quoque, urgentioribus.

¨

can. 257

– 1 Alumnorum institutioni ita provideatur, ut non tantum Ecclesiae particularis in cuius

servitio incardinentur, sed universae quoque Ecclesiae sollicitudinem habeant, atque
paratos se exhibeant Ecclesiis particularibus, quarum gravis urgeat necessitas, sese
devovere.

– 2 Curet Episcopus dioecesanus ut clerici, a propria Ecclesia particulari ad Ecclesiam

particularem alterius regionis transmigrare intendentes, apte praeparentur ad ibidem
sacrum ministerium exercendum, ut scilicet et linguam regionis addiscant, et
eiusdem institutorum, condicionum socialium, usum et consuetudinum
intelligentiam habeant.

¨

can. 258

Ut apostolatus exercendi artem in opere ipso etiam addiscant, alumni, studiorum curriculo
decurrente, praesertim vero feriarum tempore, praxi pastorali initientur per opportunas, sub
moderamine semper sacerdotis periti, exercitationes, alumnorum aetati et locorum condicioni
aptatas, de iudicio Ordinarii determinandas.

¨

can. 259

– 1 Episcopo dioecesano aut, si de seminario interdioecesano agatur, Episcopis quorum

interest, competi quae ad seminarii superius regimen et administrationem spectant,
decernere.

– 2 Episcopus dioecesanus aut, si de seminario interdioecesano agatur, Episcopi quorum

interest, frequenter seminarium ipsi visitent, in formationem suorum alumnorum
necnon in institutionem, quae in eodem tradatur, philosophicam et theologicam
invigilet, et de alumnorum vocatione, indole, pietate ac profectu cognitionem sibi
comparent, maxime intuitu sacrarum ordinationum conferendarum.

CIC

41

¨

can. 260

Rectori, cuius est cotidianum moderarem curare seminarii, ad normam quidem institutionis
sacerdotalis Rationis ac seminarii ordinationis, omnes in propriis muneribus adimplendis
obtemperare debent.

¨

can. 261

– 1 Seminarii rector itemque, sub eiusdem auctoritate, moderatores et magistri pro parte

sua curent ut alumni normas Ratione institutionis sacerdotalis necnon seminarii
ordinatione praescriptas adamussim servent.

– 2 Sedulo provideant seminarii rector atque studiorum moderator ut magistri suo

munere rite fungantur, secundum praescripta Rationis institutionis sacerdotalis ac
seminarii ordinationis.

¨

can. 262

Exemptum a regimine paroeciali seminarium esto: et pro omnibus qui in seminario sunt, parochi
officium, excepta materia matrimoniali et firmo praescripto can. 985, obeat seminarii rector
eiusve delegatus.

¨

can. 263

Episcopus dioecesanus vel, si de seminario interdioecesano agatur, Episcopi quorum interest, pro
parte ad eis communi consilio determinata, curare debent ut provideatur seminarii constitutioni et
conservationi, alumnorum sustentationi necnon magistrorum remunerationi aliisque seminarii
necessitatibus.

¨

can. 264

– 1 Ut seminarii necessitatibus provideatur, praeter stipem de qua in can. 1266, potest

Episcopus in dioecesi tributum imponere.

– 2 Tributo pro seminario obnoxiae sunt cunctae personae iuridicae ecclesiasticae etiam

privatae, quae sedem in dioecesi habeant, nisi solis eleemosynis sustententur aut in
eis collegium discentium vel docentium ad commune Ecclesiae bonum
promovendum actu habeatur; huiusmodi tributum debet esse generale, reditibus
eorum qui eidem obnoxii sunt proportionatum, atque iuxta necessitates seminarii
determinatum.

¨

can. 265

Quemlibet clericum oportet esse incardinatum aut alicui Ecclesiae particulari vel praelaturae
personali, aut alicui instituto vitae consecratae vel societati hac facultate praeditis, ita ut clerici
acephali seu vagi minime admittantur.

¨

can. 266

– 1 Per receptum diaconatum aliquis fit clericus et incardinatur Ecclesiae particulari vel

praelaturae personali pro cuius servitio promotus est.

– 2 Sodalis in instituto religioso a votis perpetuis professus aut societati clericali vitae

apostolicae definitive incorporatus, per receptum diaconatum incardinatur tamquam
clericus eidem instituto aut societati, nisi ad societates quod attinet aliter ferant
constitutiones.

CIC

42

– 3 Sodalis instituti saecularis per receptum diaconatum incardinatur Ecclesiae

particulari pro cuius servitio promotus est, nisi vi concessionis Sedis Apostolicae
ipsi instituto incardinetur.

¨

can. 267

– 1 Ut clericus iam incardinatus alii Ecclesiae particulari valide incardinetur, ad

Episcopo dioecesano obtinere debet litteras ab eodem subscriptas excardinationis; et
pariter ab Episcopo dioecesano Ecclesiae particularis cui se incardinari desiderat,
litteras ab eodem subscriptas incardinationis.

– 2 Excardinatio ita concessa effectum non sortitur nisi incardinatione obtenta in alia

Ecclesia particulari.

¨

can. 268

– 1 Clericus qui a propria Ecclesia particulari in aliam legitime transmigraverit, huic

Ecclesiae particulari, transacto quinquennio, ipso iure incardinatur, si talem
voluntatem in scriptis manifestaverit tum Episcopo dioecesano Ecclesiae hospitis
tum Episcopo dioecesano proprio, neque horum alteruter ipsi contrariam scripto
mentem intra quattuor menses a receptis litteris significaverit.

– 2 Per admissionem perpetuam aut definitivam in institutum vitae consecratae aut in

societatem vitae apostolicae, clericus qui, ad normam can. 266, „ 2, eidem instituto
aut societati incardinatur, a propria Ecclesia particulari excardinatur.

¨

can. 269

Ad incardinationem clerici Episcopus dioecesanus ne deviant nisi:

1§ necessitas aut utilitas suae Ecclesiae particularis id exigat, et salvis iuris praescriptis

honestam sustentationem clericorum respicientibus;

2§ ex legitimo documento sibi constiterit de concessa excardinatione, et habuerit

praeterea ab Episcopo dioecesano excardinanti, sub secreto si opus sit, de clerici
vita, moribus ac studiis opportuna testimonia;

3§ clericus eidem Episcopo dioecesano scripto declaraverit se novae Ecclesiae

particularis servitio velle addici ad normam iuris.

¨

can. 270

Excardinatio licite concedi potest iustis tantum de causis, quales sunt Ecclesiae utilitas aut
bonum ipsius clerici; denegari autem non potest nisi exstantibus gravibus causis; licet tamen
clerico, qui se gravatum censuerit et Episcopum receptorem invenerit, contra decisionem
recurrere.

¨

can. 271

– 1 Extra casum verae necessitatis Ecclesiae particularis propriae, Episcopus

dioecesanus ne deneget licentiam transmigrandi clericis, quos paratos sciat atque
aptos aestimet qui regiones petant gravi cleri inopia laborantes, ibidem sacrum
ministerium peracturi; prospiciat vero ut per conventionem scriptam cum Episcopo
dioecesano loci, quem petunt, iura et officia eorundem clericorum stabiliantur.

CIC

43

– 2 Episcopus dioecesanus licentiam ad aliam Ecclesiam particularem transmigrandi

concedere potest suis clericis ad tempus praefinitum, etiam pluries renovandum, ita
tamen uti iidem clerici propriae Ecclesiae particulari incardinati maneant, atque in
eandem redeuntes omnibus gaudeant iuribus, quae haberent si in ea sacro ministerio
addicti fuissent.

– 3 Clericus qui legitime in aliam Ecclesiam particularem transierit propriae Ecclesiae

manens incardinatus, a proprio Episcopo dioecesano iusta de causa revocari potest,
dummodo serventur conventiones cum altero Episcopo initae atque naturalis
aequitas; pariter, iisdem condicionibus servatis, Episcopus dioecesanus alterius
Ecclesiae particularis iusta de causa poterit eidem clerico licentiam ulterioris
commorationis in suo territorio denegare.

¨

can. 272

Excardinationem et incardinationem, itemque licentiam ad aliam Ecclesiam particularem
transmigrandi concedere nequit Administrator dioecesanus, nisi post annum a vacatione sedis
episcopalis, et cum consensu collegii consultorum.

¨

can. 273

Cleri speciali obligatione tenentur Summo Pontifici et suo quisque Ordinario reverentiam et
oboedientiam exhibendi.

¨

can. 274

– 1 Soli clerici obtinere possunt officia ad quorum exercitium requiritur potestas ordinis

aut potestas regiminis ecclesiastici.

– 2 Clerici, nisi legitimo impedimento excusentur, munus, quod ipsis a suo Ordinario

commissum fuerit, suscipere ac fideliter adimplere tenentur.

¨

can. 275

– 1 Clerici, quippe qui omnes ad unum conspirent opus, ad aedificationem nempe

Corporis Christi, vinculo fraternitatis et orationis inter se uniti sint, et cooperationem
inter se prosequantur, iuxta iuris particularis praescripta.

– 2 Clerici missionem agnoscant et promoveant, quam pro sua quisque parte laici in

Ecclesia et in mundo exercent.

¨

can. 276

– 1 In vita sua ducenda ad sanctitatem persequendam peculiari ratione tenentur clerici,

quippe qui, Deo in ordinis receptione novo titulo consecrati, dispensatores sint
mysteriorum Dei in servitium Eius populi.

– 2 Ut hanc perfectionem persequi valeant:

1§ imprimis ministerii pastoralis officia fideliter et indefesse adimpleant;
2§ duplici mensa sacrae Scripturae et Eucharistiae vitam suam spiritualem nutriant;

enixe igitur sacerdotes invitantur ut cotidie Sacrificium eucharisticum offerant,
diaconi vero ut eiusdem oblationem cotidie participent;

3§ obligatione tenentur sacerdotes necnon diaconi ad presbyteratum aspirantes cotidie

liturgiam horarum persolvendi secundum proprios et probatos liturgicos libros;
diaconi autem permanentes eandem persolvant pro parte ad Episcoporum conferentia
definita;

CIC

44

4§ pariter tenentur ad vacandum recessibus spiritualibus, iuxta iuris particularis

praescripta;

5§ sollicitantur ut oratoni mentali regulariter incumbant, frequenter ad paenitentiae

sacramentum accedant, Deiparam Virginem peculiari veneratione colant, aliisque
mediis sanctificationis utantur communibus et particularibus.

¨

can. 277

– 1 Clerici obligatione tenentur servandi perfectam perpetuamque propter Regnum

coelorum continentiam, ideoque ad coelibatum adstringuntur, quod est peculiare Dei
donum, quo quidem sacri ministri indiviso corde Christo facilius adhaerere possunt
atque Dei hominumque servitio liberius sese dedicare valent.

– 2 Debita cum prudentia clerici se gerant cum personis, quarum frequentatio ipsorum

obligationem ad continentiam servandam in discrimen vocare aut in fidelium
scandalum vertere possit.

– 3 Competit Episcopo dioecesano ut hac de re normas statuat magis determinatas utque

de huius obligationis observatia in casibus particularibus iudicium ferat.

¨

can. 278

– 1 Ius est clericis saecularibus sese consociandi cum aliis ad fines statui clericali

congruentes prosequendos.

– 2 Magni habeant clerici saeculares praesertim illas consociationes quae, statutis a

competenti auctoritate recognitis, per aptam et convenienter approbatam vitae
ordinationem et fraternum iuvamen, sanctitatem suam in ministerii exercitio fovent,
quaque clericorum inter se et cum proprio Episcopo unioni favent.

– 3 Clerici abstineant a constituendis aut participandis consociationibus. quarum finis

aut actio cum obligationibus statui clericali propriis componi nequeunt vel
diligentem muneris ipsis ab auctoritate ecclesiastica competenti commissi
adimpletionem praepedire possunt.

¨

can. 279

– 1 Clerici studia sacra, recepto etiam sacerdotio, prosequantur, et solidam illam

doctrinam, in sacra Scriptura fundatam, a maioribus traditam et communiter ab
Ecclesia receptam sectentur, uti documentis praesertim Conciliorum ac Romanorum
Pontificum determinatur, devitantes profanas vocum novitates et falsi nominis
scientiam.

– 2 Sacerdotes, iuxta iuris particularis praescripta, praelectiones pastorales post

ordinationem sacerdotalem instituendas frequentent atque, statutis eodem iure
temporibus, aliis quoque intersint praelectionibus, conventibus theologicis aut
conferentiis, quibus ipsis praebeatur occasio pleniorem scientiarum sacrarum et
methodorum pastoralium cognitionem acquirendi.

– 3 Aliarum quoque scientiarum, earum praesertim quae cum sacris conectuntur,

cognitionem prosequantur, quatenus praecipue ad ministerium pastorale exercendum
confert.

CIC

45

¨

can. 280

Clericis valde commendatur quaedam vitae communis consuetudo; quae quidem, ubi viget,
quantum fieri potest, servanda est.

¨

can. 281

– 1 Clerici, cum ministerio ecclesiastico se dedicant, remunerationem merentur quae

suae condicioni congruant, ratione habita tum ipsius muneris naturae, tum locorum
temporumque condicionum, quaque ipsi possint necessitatibus vitae suae necnon
aequae retributioni eorum, quorum servitio egent, providere.

– 2 Item providendum est ut gaudeant illa sociali assistentia, qua eorum necessitatibus,

si infirmitate, invaliditate vel senectute laborent, apte prospiciatur.

– 3 Diaconi uxorati, qui plene ministerio ecclesiastico sese devovent, remunerationem

merentur qua sui suaeque familiae sustentationi providere valeant; qui vero ratione
professionis civilis, quam exercent aut exercuerunt, remunerationem obtineant, ex
perceptis inde reditibus sive suaeque familiae necessitatibus consulant.

¨

can. 282

– 1 Clerici vitae simplicitatem colant et ab omnibus quae vanitatem sapiunt se

abstineant.

– 2 Bona, quae occasione exercitii ecclesiastici officii ipsis obveniunt, quaeque

supersunt, provisa ex eis honesta sustentatione et omnium officiorum proprii status
adimpletione, ad bonum Ecclesiae operaque caritatis impendere velint.

¨

can. 283

– 1 Clerici, licet officium residentiale non habeant, a sua tamen dioecesi per notabile

tempus, iure particulari determinandum, sine licentia saltem praesumpta Ordinarii
proprii, ne discedant.

– 2 Ipsis autem competit ut debito et sufficienti quotannis gaudeant feriarum tempore,

iure universali vel particulari determinato.

¨

can. 284

Clerici decentem habitum ecclesiasticum, iuxta normas ab Episcoporum conferentia editas atque
legitimas locorum consuetudines deferant.

¨

can. 285

– 1 Clerici ab iis omnibus, quae statum suum dedecent, prorsus abstineant, iuxta iuris

particularis praescripta.

– 2 Ea quae, licet non indecora, a clericali tamen statu aliena sunt, clerici vitent.

– 3 Officia publica, quae participationem in exercitio civilis potestatis secumferunt,

clerici assumere vetantur.

– 4 Sine licentia sui Ordinarii, ne ineant gestiones bonorum ad laicos pertinentium aut

officia saecularia, quae secumferunt onus reddendarum rationum; a fideiubendo,
etiam de bonis propriis, incolsulto proprio Ordinario, prohibentur; item a
subscribendis syngraphis, quibus nempe obligatio solvendae pecuniae, nulla definita
causa, suscipitur, abstineant.

CIC

46

¨

can. 286

Prohibentur clerici per se vel alios, sive in propriam sive in aliorum utilitatem, negotiationem aut
mercaturam exercere, nisi de licentia legitimae auctoritatis ecclesiasticae.

¨

can. 287

– 1 Clerici pacem et concordiam iustitia innixam inter homines servandam quam

maxime semper foveant.

– 2 In factionibus politicis atque in regendis consociationibus syndicalibus activam

partem ne habeant, nisi iudicio competentis auctoritatis ecclesiasticae, Ecclesiae iura
tuenda aut bonum commune promovendum id requirant.

¨

can. 288

Diaconi permanentes praescriptis canonum 284, 285 „ „ 3 et 4, 286, 287, „ 2 non tenentur, nisi
ius particulare aliud statuat.

¨

can. 289

– 1 Cum servitium militare statui clericali minus congruat, clerici itemque candidati ad

sacros ordinaes militiam ne capessant voluntarii, nisi de sui Ordinarii licentia.

– 2 Clerici utantur exemptionibus, quas ab exercendis muneribus et publicis civilibus

officiis a statu clericali alienis, in eorum favorem leges et conventiones vel
consuetudines concedunt, nisi in casibus particularibus aliter Ordinarius proprius
decreverit.

¨

can. 290

Sacra ordinatio, semel valide recepta, numquam irrita fit. Clericus tamen statum clericalem
amittit:

1§ sententia iudiciali aut decreto administrativo, quo invaliditas sacrae ordinationis

declaratur;

2§ poena dimissionis legitime irrogata;
3§ rescripto Apostolicae Sedis; quod vero rescriptum diaconis ob grave tantum causas,

presbyteris ob gravissimas causas ab Apostolica Sede conceditur.

¨

can. 291

Praeter casus de quibus in can. 290, n. 1, amissio status clericalis non secumfert dispensationem
ab obligatione caelibatus, quae ab uno tantum Romano Pontifice conceditur.

¨

can. 292

Clericus qui statum clericalem ad normam iuris amittit, cum eo amittit iura statui clericali
propria, nec ullis iam adstringitur obligationibus status clericalis, firmo praescripto can. 291;
potestatem ordinis exercere prohibetur, salvo praescripto can. 976; eo ipso privatur omnibus
officiis, muneribus et potestate quelibet delegata.

¨

can. 293

Clericus qui statum clericalem amisit, nequit denuo inter clericos adscribi, nisi per Apostolicae
Sedis rescriptum.

CIC

47

¨

can. 294

Ad aptam presbyterorum distributionem promovendam aut ad peculiaria opera pastoralia vel
missionalia pro variis regionibus aut diversis coetibus socialibus perficienda, praelaturae
personales quae presbyteris et diaconis cleri saecularis constent, ab Apostolica Sede, auditis
quarum interest Episcoporum conferentiis, erigi possunt.

¨

can. 295

– 1 Praelectura personalis regitur statutis ad Apostolica Sede conditis, eique preficitur

Praelatus ut Ordinarius proprius, cui ius est nationale vel internationale seminarium
erigere necnon alumnos incardinare, eosque titulo servitii praelaturae ad ordines
promovere.

– 2 Praelatus prospicere debet sive spirituali institutioni illorum, quos titulo praedicto

promoverit. Sive eorundem decorae sustentationi.

¨

can. 296

Conventionibus cum praelatura initis, laici operibus apostolicis praelaturae personalis sese
dedicare possunt; modus vero huius organicae cooperationis atque praecipua officia et iura cum
illa coniuncta in statutis apte determinentur.

¨

can. 297

Statuta pariter definiant rationes praelaturae personalis cum Ordinariis locorum, in quorum
Ecclesiis particularibus ipsa praelatura sua opera pastoralia vel missionalia, praevio consensu
Episcopi dioecesani, exercet vel exercer desiderat.

¨

can. 298

– 1 In Ecclesia habentur consociationes distinctae ab institutis vitae consecratae et

societatibus vitae apostolicae, in quibus christifideles, sive clerici sive laici sive
clerici et laici simul, communi opera contendunt ad perfectiorem vitam fovendam,
aut ad cultum publicum vel doctrinam christianam promovendam, aut ad alia
apostolatus opera, scilicet ad evangelizationis incepta, ad pietatis vel caritatis opera
exercenda et ad ordinem temporalem christiano spiritu animandum.

– 2 Christifideles sua nomina dent iis praesertim consociationibus, quae a competenti

auctoritate ecclesiastica aut erectae aut laudatae vel commendatae sint.

¨

can. 299

– 1 Integrum est christifidelibus, privata inter se conventione inita, consociationes

constituere ad fines de quibus in can. 298, 1 persequendos, firmo praescripto can.
301, „ 1.

– 2 Huiusmodi consociationes, etiamsi ab auctoritate ecclesiastica laudentur vel

commendetur, consociationes privatae vocantur.

– 3 Nulla christifidelium consociatio privata in Ecclesia agnoscitur, nisi eius statuta ab

auctoritate competenti recognoscantur.

¨

can. 300

Nulla consociatio nomem catholicae sibi assumat, nisi de consensu competentis auctoritatis
ecclesiasticae, ad normam can 312.

CIC

48

¨

can. 301

– 1 Unius auctoritatis ecclesiasticae competentis est erigere christifidelium

consociationes, quae sibi proponant doctrinam christianam nomine Ecclesiae tradere
aut cultum publicum promovere, vel quae alios intendant fines, quorum prosecutio
natura sua eidem auctoritati ecclesiasticae reservatur.

– 2 Auctoritas ecclesiastica competens, si id expedire iudicaverit, christifidelium

consociationes quoque erigere potest ad alios fines spirituales directe vel indirecte
prosequendos, quorum consecutioni per privatorum incepta non satis provisum sit.

– 3 Christifidelium consociationes quae a competenti auctoritate ecclesiastica eriguntur,

consociationes publicae vocantur.

¨

can. 302

Christifidelium consociationes clericales eae dicuntur, quae sub moderamine sunt clericorum,
exercitium ordinis sacri assumunt atque uti tales a competenti auctoritate agnoscuntur.

¨

can. 303

Consociationes, quarum sodales, in saeculo spiritum alicuius instituti religiosi participantes, sub
altiore eiusdem instituti moderamine, vitam apostolicam ducunt et ad perfectionem christianam
contendunt, tertii ordines dicuntur aliove congruenti nomine vocantur.

¨

can. 304

– 1 Omnes christifidelium consociationes, sive publicae sive privatae, quocumque titulo

seu nomine vocantur, sua habeant statuta, quibus definantur consociationis finis seu
obiectum sociale, sedes, regimen et condiciones ad partem in iisdem habendam
requisitae, quibusque determinentur agendi rationes, attentis quidem temporis et loci
necessitate vel utilitate.

– 2 Titulum seu nomem sibi eligant, temporis et loci usibus accomodatum, maxime ab

ipso fine, quem intendunt, selectum.

¨

can. 305

– 1 Omnes christifidelium consociationes subsunt vigilantiae auctoritatis ecclesiasticae

competentis, cuius est curare ut in iisdem integritas fidei ac morum servetur, et
invigilare ne in disciplinam ecclesiasticam abusus irrepant, cui atque officium et ius
competunt ad normam iuris et statutorum easdem invisendi; subsunt etiam eiusdem
auctoritatis regimini secundum praescripta canonum, qui sequuntur.

– 2 Vigilantiae Sanctae Sedis subsunt consociationes cuiuslibet generis; vigilantiae

Ordinarii loci subsunt consociationes dioecesanae necnon aliae consociationes,
quatenus in dioecesi operam exercent.

¨

can. 306

Ut quis consociationis iuribus atque privilegiis, indulgentiis aliisque gratiis spiritualibus eidem
consociationi concessis fruatur, necesse est et sufficit ut secundum iuris praescripta et propria
consociationis statuta, in eandem valide receptus sit et ab eadem non sit legitime dimissus.

CIC

49

¨

can. 307

– 1 Membrorum receptio fiat ad normam iuris ac statutorum uniuscuiusque

consociationis.

– 2 Eadem persona adscribi potest pluribus consociationibus.

– 3 Sodales institutorum religiosorum possunt consociationibus, ad normam iuris

proprii, de consensu sui Superioris nomen dare.

¨

can. 308

Nemo legitime adscriptus a consociatione dimittatur, nisi iusta de causa ad normam iuris et
statutorum.

¨

can. 309

Consociationibus legitime constitutis ius est, ad normam iuris et statutorum, edendi peculiares
normas ipsam consociationem respicientes, celebrandi comitia, designandi moderatores,
officiales ministros atque bonorum administratores.

¨

can. 310

Consociatio privata quae uti persona iuridica non fuerit constituta, qua talis subiectum esse non
potest obligationum et iurium; atque uti condomini et compossessores iura et bona acquirere et
possidere possunt; quae iura et obligationes per mandatarium seu procuratorem exercere valent.

¨

can. 311

Sodales institutorum vitae consecratae qui consociationibus suo instituto aliquo modo unitis
praesunt aut assistunt, curent ut eaedem consociationes operibus apostolatus in dioecesi
exsistentibus adiutorium praebeant, cooperantes praesertim, sub directione Ordinarii loci, cum
consociationibus quae ad apostolatum in dioecesi exercendum ordinantur.

¨

can. 312

– 1 Ad erigendas consociationes publicas auctoritas competens est:

1§ pro consociationibus universalibus atque internationalibus, Sancta Sedes;
2§ pro consociationibus nationalibus, quae scilicet ex ipsa erectione destinantur ad

actionem in tota natione exercendam, Episcoporum conferentia in suo territorio;

3§ pro consociationibus dioecesanis, Episcopus dioecesanus in suo cuiusque territorio,

non vero Administrator dioecesanus, iis tamen consociationibus exceptis quarum
erigendarum ius ex apostolico privilegio aliis reservatum est.

– 2 Ad validam erectionem consociationis aut sectionis consociationibus in dioecesi,

etiamsi id vi privilegii apostolici fiat, requiritur consensus Episcopi dioecesani
scripto datus; consensus tamen ab Episcopo dioecesano praestitus pro erectione
domus instituti religiosi valet etiam ad erigendam in eadem domo vel ecclesia ei
adnexa consociationem quae illius instituti sit propria.

¨

can. 313

Consociatio publica itemque consociationum publicarum confoederatio, ipso decreto quo ad
auctoritate ecclesiastica ad normam can. 312 competenti erigitur, persona iuridica constituitur et
missionem recipit, quatenus requiritur, ad fines quos ipsa sibi nomine Ecclesiae persequendos
proponit.

CIC

50

¨

can. 314

Cuiuslibet consociationis publicae statuta, eorumque recognitio vel mutatio, approbatione
indigent auctoritatis ecclesiasticae cui competit consociationis erectio ad normam can. 312, „ 1.

¨

can. 315

Consociationes publicae incepta propriae indoli congrua sua sponte suscipere valent, eaedemque
reguntur ad normam statutorum, sub altiore tamen directione auctoritatis ecclesiasticae, de qua in
can. 312, „ 1.

¨

can. 316

– 1 Qui publice fidem catholicam abiecerit vel a communione ecclesiastica defecerit vel

excommunicatione irrogata aut declarata irretitus sit, valide in consociationes
publicas recipi nequit.

– 2 Qui legitime adscripti in casum inciderint de quo in „ 1, praemissa monitione, a

consociatione dimittantur, servatis eius statutis et salvo iure recursus ad auctoritatem
ecclesiasticam, de qua in can. 312, „ 1.

¨

can. 317

– 1 Nisi aliud in statutis praevideatur, auctoritatis ecclesiasticae, de qua in can 312, „ 1,

est consociationis publicae moderatorem ad ipsa consociatione publica electum
confirmare aut praesentatum instituere aut iure proprio nominare; cappellanum vero
seu assistentem ecclesiasticum, auditis ubi id expediat consociationis officialibus
maioribus, nominat eadem auctoritas ecclesiastica.

– 2 Norma in „ 1 statuta valet etiam pro consociationibus a sodalibus institutorum

religiosorum vi apostolici privilegii extra proprias ecclesias vel domos erectis; in
consociationibus vero a sodalibus institutorum religiosorum in propria ecclesia vel
domo erectis, nominatio aut confirmatio moderatoris et cappellani pertinet ad
Superiorem instituti, ad normam statutorum.

– 3 In consociationibus quae non sunt clericales, laici exercere valent munus

moderatoris; cappellanus seu assistens ecclesiasticus ad illud munus ne assumatur;
nisi aliud in statutis caveatur.

– 4 In publicis christifidelium consociationibus quae directe ad apostolatum exercendum

ordinantur, moderatores ne ii sint, qui in factionibus politicis officium directionis
adimplent.

¨

can. 318

– 1 In specialibus adiunctis, ubi graves rationes id requirant, potest ecclesiastica

auctoritas, de qua in can 312, „ 1, designare commissarium, qui eius nomine
consociationem ad tempus moderetur.

– 2 Moderatorem consociationis publicae iusta de causa removere potest qui eum

nominavit aut confirmavit, auditis tamen tum ipso moderatore tum consociationis
officialibus maioribus ad normam statutorum; cappellanum vero removere potest, ad
normam cann. 192-195, qui eum nominavit.

CIC

51

¨

can. 319

– 1 Consociatio publica legitime erecta, nisi aliud cautum sit, bona quae possidet ad

normam statutorum administrat sub superiore auctoritatis ecclesiasticae de qua in
can. 312, „ 1, cui quotannis administrationis rationem reddere debet.

– 2 Oblationum quoque et eleemosynarum, quas collegerit, eidem auctoritati fidelem

erogationis rationem reddere debet.

¨

can. 320

– 1 Consociationes a Sancta Sede erectae nonnisi ab eadem supprimi possunt.
– 2 Ob graves causas ab Episcoporum conferentia supprimi possunt consociationes ab

eadem erectae; ab Episcopo dioecesano consociationes a se erectae, et etiam
consociationes ex apostolico indulto a sodalibus institutorum religiosorum de
consensu Episcopi dioecesani erectae.

– 3 Consociatio publica ad auctoritate competenti ne supprimatur, nisi auditis eius

moderatore aliisque officialibus maioribus.

¨

can. 321

Consociationes privatas christifideles secundum statutorum praescripta dirigunt et moderantur.

¨

can. 322

– 1 Consociatio christifidelium privata personalitatem iuridicam acquirere potest per

decretum formale auctoritatis ecclesiasticae competentis, de qua in can. 312.

– 2 Nulla christifidelium consociatio privata personalitatem iuridicam acquirere potest,

nisi eius statuta ab auctoritate ecclesiastica, de qua in can, 312, „ 1, sint probata;
statutorum vero probatio consociationis naturam privatam non immutat.

¨

can. 323

– 1 Licet christifidelium consociationes privatae auctonomia gaudeant ad normam can.

321, subsunt vigilantiae auctoritatis ecclesiasticae ad normam can. 305, itemque
eiusdem auctoritatis regimini.

– 2 Ad auctoritatem ecclesiasticam etiam spectat, servata quidem autonomia

consociationibus privatis propria, invigilare et curare ut virium dispersio vitetur,
earumque apostolatus exercitium ad bonum commune ordinatur.

¨

can. 324

– 1 Christifidelium consociatio privata libere sibi moderatorem et officiales designat, ad

normam statutorum.

– 2 Christifidelium consociatio privata consiliarium spiritualem, si quemdam exoptet,

libere sibi eligere potest inter sacerdotes ministerium legitime in dioecesi
exercentes; qui tamen indiget confirmatione Ordinarii loci.

¨

can. 325

– 1 Christifidelium consociatio privata ea bona quae possidet libere administrat, iuxta

statutorum praescripta, salvo iure auctoritatis ecclesiasticae competentis vigilandi ut
bona in fines associationis adhibeantur.

CIC

52

– 2 Eadem subest loci Ordinarii auctoritati ad normam can. 1301 quod attinet ad

administrationem erogationemque bonorum, quae ipsi ad pias causas donata aut
relicta sint.

¨

can. 326

– 1 Extinguitur christifidelium consociatio privata ad normam statutorum; supprimi

etiam potest a competenti auctoritate, si eius actio in grave damnum cedit doctrinae
vel disciplinae ecclesiasticae, aut scandalo est fidelium.

– 2 Destinatio bonorum consociationis extinctae ad normam statutorum determinanda

est, salvis iuribus quaesitis atque oblatorum voluntate.

¨

can. 327

Christifideles laici magni faciant consociationes ad spirituales fines, de quibus in can. 298,
constitutas, eas speciatim quae rerum temporalium ordinem spiritu christiano animare sibi
proponunt atque hoc modo intimam inter fidem et vitam magnopere fovent unionem.

¨

can. 328

Qui praesunt consociationibus laicorum, iis etiam quae vi privilegii apostolici erectae sunt, curent
ut suae cum aliis christifidelium consociationibus, ubi id expediat, cooperentur, utque variis
operibus christianis, praesertim in eodem territorio exsistentibus, libenter auxilio sint.

¨

can. 329

Moderatores consociationum laicorum curent, ut sodales consociationis ad apostolatum laicis
proprium exercendum debite efformentur.

CIC

53

PARS II: DE ECCLESIAE CONSTITUTIONE HIERARCHICA

Sectio I: De Suprema Ecclesiae Auctoritate

¨

can. 330

Sicut, statuente Domino, sanctus Petrus et ceteri Apostoli unum Collegium constituunt, pari
ratione Romanus Pontifex, succesor Petri, et Episcopi, successores Apostolorum, inter se
coniuguntur.

¨

can. 331

Ecclesiae Romanae Episcopus, in quo permanet munus a Domino singulariter Petro, primo
Apostolorum, concessum et successoribus eius transmittendum, Collegii Episcoporum est caput,
Vicarius Christi atque universae Ecclesiae his in terris Pastor; qui ideo vi muneris sui suprema,
plena, immediata et universali in Ecclesia gaudet ordinaria potestate, quam semper libere
exercere valet.

¨

can. 332

– 1 Plenam et supremam in Ecclesia potestatem Romanus Pontifex obtinet legitima

electione ab ipso acceptata una cum episcopali consecratione. Quare, eandem
potestatem obtinet a momento acceptationis electus ad summum pontificatum, qui
episcopali charactere insignitus est. Quod si charactere episcopali electus careat,
statim ordinentur Episcopus.

– 2 Si contingat ut Romanus Pontifex muneri suo renuntiet, ad validitatem requiritur ut

renuntiatio libere fiat et rite manifestetur, non vero ut a quopiam acceptetur.

¨

can. 333

– 1 Romanus Pontifex, vi sui muneris, non modo in universam Ecclesiam potestate

gaudet, sed et super omnes Ecclesias particulares earumque coetus ordinariae
potestatis obtinet principatum, quo quidem insimul roboratur atque vindicatur
potestas propria, ordinaria et immediata, qua in Ecclesias particulares suae curae
commissas Episcopi pollet.

– 2 Romanus Pontifex, in munere supremi Ecclesiae Pastoris explendo, communione

cum ceteris Episcopis immo et universa Ecclesia semper est coniunctus; ipsi ius
tamen est, iuxta Ecclesiae necessitates, determinare modum, sive personalem sive
collegialem, huius muneris exercendi.

– 3 Contra sententiam vel decretum Romani Pontificis non datur appellatio neque

recursus.

¨

can. 334

In eius munere exercendo, Romano Pontifici praesto sunt Episcopi, qui eidem cooperatricem
operam navare valent variis rationibus, inter quas est synodus Episcoporum. Auxilio praeterea ei
sunt Patres Cardinales, necnon aliae personae itemque varia secundum temporum necessitates
instituta; quae personae omnes et instituta, nomine et auctoritate ipsius, munus sibi commissum
explent in bonum omnium Ecclesiarum, iuxta normas iure definitas.

CIC

54

¨

can. 335

Sede romana vacante aut prorsus impedita, nihil innovetur in Ecclesiae universae regimine:
serventur autem leges speciales pro iisdem adiunctis latae.

¨

can. 336

Collegium Episcoporum, cuius caput est Summus Pontifex cuiusque membra sunt Episcopi vi
sacramentalis consecrationis et hierarchica communione cum Collegii capite et membris, et in
quo corpus apostolicum continuo perseverat, una cum capite suo, et numquam sine hoc capite,
subiectum quoque supremae et plenae potestatis in universam Ecclesiam exsistit.

¨

can. 337

– 1 Potestatem in universam Ecclesiam Collegium Episcoporum sollemni modo exercet

in Concilio Oecumenico.

– 2 Eandem potestatem exercet per unitam, Episcoporum in mundo dispersorum

actionem, quae uti talis a Romano Pontifice sit indicta aut libere recepta, ita ut verus
actus collegialis efficiatur.

– 3 Romani Pontificis est secundum necessitates Ecclesiae seligere et promovere modos,

quibus Episcoporum Collegium munus suum quoad universam Ecclesiam
collegialiter exerceat.

¨

can. 338

– 1 Unius Romani Pontificis est Concilium Oecumenicum convocare, eidem per se vel

per alios praesidere, item Concilium trasferre, suspendere vel dissolvere, eiusque
decreta approbare.

– 2 Eiusdem Romani Pontificis est res in Concilio tractandas determinare atque ordinem

in Concilio servandum constituere; propositis a Romano Pontifice quaestionibus
Patres Concilii alias addere possunt, ab eodem Romano Pontifice probandas.

¨

can. 339

– 1 Ius est et officium omnibus et solis Episcopis qui membra sint Collegii

Episcoporum, ut Concilio Oecumenico cum suffragio deliberativo intersint.

– 2 Ad Concilium Oecumenicum insuper alii aliqui, qui episcopali dignitate non sint

insigniti, vocari possunt a suprema Ecclesiae auctoritate, cuius est eorum partes in
Concilio determinare.

¨

can. 340

Si contingat Apostolicam Sedem durante Concilii celebratione vacare, ipso iure hoc intermittitur,
donec novus Summus Pontifex illud continuari iusserit aut dissolverit.

¨

can. 341

– 1 Concilii Oecumenici decreta vim obligandi non habent nisi una cum Concilii

Patribus a Romano Pontifice approbata, ad eodem fuerint confirmata et eius iussu
promulgata.

– 2 Eadem confirmatione et promulgatione, vim obligandi ut habeant, egent decreta

quae ferat Collegium Episcoporum, cum actionem propiae collegialem ponit iuxta
alium a Romano Pontifice inductum vel libere receptum modum.

CIC

55

¨

can. 342

Synodus Episcoporum coetus est Episcoporum qui, ex diversis orbis regionibus selecti, statutis
temporibus una conveniunt ut arctam coniunctionem inter Romanum Pontificem et Episcopos
foveant, utque eidem Romano Pontifici ad incolumitatem incrementumque fidei et morum, ad
disciplinam ecclesiasticam servandam et firmandam consiliis adiutricem operam praestent,
necnon quaestiones ad actionem Ecclesiae in mundo spectantes perpendant.

¨

can. 343

Synodi Episcoporum est de questionibus pertractandis disceptare atque expromere optata, non
vero easdem dirimere de iisque ferre decreta, nisi certis in casibus potestate deliberativa eandem
instruxerit Romanus Pontifex, cuius est in hoc casu decisiones synodi ratas habere.

¨

can. 344

Synodus Episcoporum directe subest auctoritati Romani Pontificis, cuius quidem est:

1§ synodum convocare, quotiescumque id ipsi opportunum videatur, locumque

designare ubi coetus habendi sint;

2§ sodalium, qui ad normam iuris peculiaris eligendi sunt, electionem ratam habere

aliosque sodales et nominare;

3§ argumenta questionum pertractandarum statuere opportuno tempore ad normam iuris

peculiaris ante synodi celebrationem;

4§ rerum agendarum ordinem definire;
5§ synodo per se aut per alios praeesse;
6§ synodum ipsam concludere, transferre, suspendere et dissolvere.

¨

can. 345

Synodus Episcoporum congregari potest aut in coetum generalem, in quo scilicet res tractantur
ad bonum Ecclesiae universae directe spectantes, qui quidem coetus est sive ordinarius sive
extraordinarius, aut etiam in coetum specialem, in quo nempe aguntur negotia quae directe ad
determinatam determinatasve regiones attinent.

¨

can. 346

– 1 Synodus Episcoporum quae in coetum generalem ordinarium congregatur, constat

sodalibus quorum plerique sunt Episcopi, electi pro singulis coetibus ab
Episcoporum conferentiis secundum rationem iure peculiari synodi determinatam;
alii vi eiusdem iuris deputantur; alii a Romano Pontifice directe nominantur; quibus
accedunt aliqui sodales institutorum religiosorum clericalium, qui ad normam
eiusdem iuris peculiaris eliguntur.

– 2 Synodus Episcoporum in coetum generalem extraordinarium congregata ad negotia

tractanda quae expeditam requirant definitionem, constat sodalibus quorum plerique,
Episcopi, a iure peculiari synodi deputantur ratione officii quod adimplent, alii vero
a Romano Pontifice directe nominantur; quibus accedunt aliqui sodales institutorum
religiosorum clericalium ad normam eiusdem iuris electi.

– 3 Synodus Episcoporum, quae in coetum specialem congregatur, constat sodalibus

delectis praecipue ex iis regionibus pro quibus convocata est, ad normam iuris
peculiaris, quo synodus regitur.

CIC

56

¨

can. 347

– 1 Cum synodi Episcoporum coetus a Romano Pontifice concluditur, explicit munus in

eadem Episcopis aliisque sodalibus commissum.

– 2 Sede Apostolica post convocatam synodum aut inter eius celebrationem vacante,

ipso iure suspenditur synodi coetus, itemque munus sodalibus in eodem commissum
donec novus Pontifex coetum aut dissolvendum aut continuandum decreverit.

¨

can. 348

– 1 Synodi Episcoporum habetur secretaria generalis permanens, cui praeest Secretarius

generalis, a Romano Pontifice nominatus, cuique praesto est consilium secretariae,
constans Episcopis, quorum alii, ad normam iuris peculiaris, ab ipsa synodo
Episcoporum eliguntur, alii a Romano Pontifice nominantur, quorum vero omnium
munus explicit, ineunte novo coetu generali.

– 2 Pro quolibet synodi Episcoporum coetu praeterea unus aut plures secretarii speciales

constituuntur qui a Romano Pontifice nominantur, atque in officio ipsis commisso
permanent solum usque ad expletum synodi coetum.

¨

can. 349

S.R.E. Cardinales peculiare Collegium constituunt, cui competit ut electioni Romani Pontificis
provideat ad normam iuris peculiaris; Cardinales item Romano Pontifici adsunt sive collegialiter
agendo, cum ad quaestiones maioris momenti tractandas in unum convocantur, sive ut singuli,
scilicet variis officiis, quibus funguntur, eidem Romano Pontifici operam praestando in cura
praesertim cotidiana universae Ecclesiae.

¨

can. 350

– 1 Cardinalium Collegium in tres ordines distribuitur: episcopalem, ad quem pertinent

Cardinales quibus a Romano Pontifice titulus assignatur Ecclesiae suburbicariae,
necnon Patriarchae orientales qui in Cardinalium Collegium relati sunt;
presbyteralem et diaconalem.

– 2 Cardinalibus ordinis presbyteralis ac diaconalis suus cuique titulus aut diaconia in

Urbe assignatur a Romano Pontifice.

– 3 Patriarchae orientales in Cardinalium Collegium assumpti in titulum habent suam

patriarchalem sedem.

– 4 Cardinalis Decanus in titulum habet dioecesim Ostiensem, una cum alia Ecclesiae

quam in titulum iam habebat.

– 5 Per optionem in Consistorio factam et a Summo Pontifice approbatam, possunt,

servata prioritate ordinis et promotionis, Cardinales ex ordine presbyterali transire al
alium titulum et Cardinales ex ordine diaconali ad aliam diaconiam et, si per
integrum decennium in ordine diaconali permanserint, etiam ad ordinem
presbyteralem.

– 6 Cardinalis ex ordine diaconali transiens per optionem ad ordinem presbyteralem,

locum obtinet ante omnes illos Cardinales presbyteros, qui post ipsum ad
Cardinalatum assumpti sunt.

CIC

57

¨

can. 351

– 1 Qui Cardinales promoveantur, libere a Romano Pontifice seliguntur viri, saltem in

ordine presbyteratus constituti, doctrina, moribus, pietate necnon rerum agendarum
prudentia egregie praestantes; qui nondum sunt Episcopi, consecrationem
episcopalem recipere debent.

– 2 Cardinales creantur Romani Pontificis decreto, quod quidem coram Cardinalium

Collegio publicatur; inde a publicatione facta officiis tenetur atque iuribus gaudent
lege definitis.

– 3 Promotus ad cardinalitam dignitatem, cuius creationem Romanus Pontifex

annuntiaverit, nomem autem in pectore sibi reservans, nullis interim tenetur
Cardinalium officiis nullisque eorum gaudet iuribus; postquam autem a Romano
Pontifice eius nomen publicatum fuerit, iisdem tenetur officiis fruiturque iuribus,
sed iure praecedentiae gaudet a die reservationis in pectore.

¨

can. 352

– 1 Cardinalium Collegio praeest Decanus, eiusque impediti vices sustinet Subdecanus;

Decanus, vel Subdecanus, nulla in ceteros Cardinales gaudet potestate regiminis, sed
ut primus inter pares habeatur.

– 2 Officio Decani vacante, Cardinales titulo Ecclesiae suburbicariae decorati, iique

soli, praesidente Subdecano si adsit, aut antiquiore ex ipsis, e coetus sui gremio
unum eligant qui Decanum Collegii agat; eius nomen ad Romanum Pontificem
deferant, cui competit electum probare.

– 3 Eadem ratione de qua in „ 2, praesidente ipso Decano, eligitur Subdecanus;

Subdecani quoque electionem probare Romano Pontifici competit.

– 4 Decanus et Subdecanus, si in Urbe domicilium non habeant, illud ibidem acquirant.

¨

can. 353

– 1 Cardinales collegiali actione supremo Ecclesiae Pastori praecipue auxilio sunt in

Consistoriis, in quibus iussu Romani Pontificis eoque praesidente congregantur;
Consistoria habentur ordinaria aut extraordinaria.

– 2 In Consistorium ordinarium, convocantur omnes Cardinales, saltem in Urbe

versantes, ad consultationem de quibusdam negotiis gravibus, communius tamen
contingentibus, aut ab actus quosdam maxime sollemnes peragendos.

– 3 In Consistorium extraordinarium, quod celebratur cum peculiares Ecclesiae

necessitates vel graviora negotia tractanda in suadeant, convocantur omnes
Cardinales.

– 4 Solum Consistorium ordinarium, in quo aliquae sollemnitates celebrantur, potest

esse publicum, cum scilicet praeter Cardinales admittuntur Praelati, legati
societatum civilium aliive ad illud inviati.

¨

can. 354

Patres Cardinales dicasteriis aliisve institutis permanentibus Curiae et Civitatis Vaticanae
praepositi, qui septuagesimum quintum aetatis annum expleverint, rogantur ut renuntiationem ab
officio exhibeant Romano Pontifici qui, omnibus perpensis, providebit.

CIC

58

¨

can. 355

– 1 Cardinali Decano competit electum Romanum Pontificem in Episcoporum ordinare,

si electus ordinatione indigeat; impedito Decano, idem ius competit Subdecano,
eoque impedito, antiquiori Cardinali ex ordine episcopali.

– 2 Cardinalis Proto-diaconus nomem novi electi Summi Pontificis populo annuntiat;

item pallia Metropolitis imponit eorumve procuratoribus tradit, vice Romani
Pontificis.

¨

can. 356

Cardinales obligatione tenentur cum Romano Pontifice sedulo cooperandi; Cardinales itaque
quovis officio in Curia fugentes, qui non sint Episcopi dioecesani, obligatione tenentur residendi
in Urbe; Cardinales qui alicuius dioecesis curam habent ut Episcopi dioecesani, Urbem petant
quoties a Romano Pontifice covocentur.

¨

can. 357

– 1 Cardinales, quibus Ecclesia suburbicaria aut ecclesia in Urbe in titulum est

assignata, postquam in eiusdem venerunt possesionem, earundem dioecesium et
ecclesiarum bonum consilio et patrocinio promoveant, nulla tamen in easdem
potestate regimis pollentes, ac nulla ratione sese in iis interponentes, quae ad earum
bonorum administrationem, ad disciplinam aut ecclesiarum servitium spectant.

– 2 Cardinales extra Urbem et extra propriam dioecesim degentes, in iis quae ad sui

personam pertinent exempti sunt a potestate regiminis Episcopi dioecesis in qua
commorantur.

¨

can. 358

Cardinali, cui a Romano Pontifice hoc munus committitur ut in aliqua sollemni celebratione vel
personarum coetu eius personam sustineat, uti Legatus a latere, scilicet tamquam eius alter ego,
sicuti et illi cui adimplendum concreditur tamquam ipsius misso speciali certum munus
pastorales, ea tantum competunt quae ab ipso Romano Pontifice eidem demandantur.

¨

can. 359

Sede Apostolica vacante,Cardinalium Collegium ea tantum in Ecclesia gaudet potestate, quae in
peculiari lege eidem tribuitur.

¨

can. 360

Curia Romana, qua negotia Ecclesiae universae Summus Pontifex expedire solet et quae nomine
et auctoritate ipsius munus explet in bonum et in servitium Ecclesiarum, constat Secretaria Status
seu Papali, Consilio pro publicis Ecclesiae negotiis, Congregationibus, Tribunalibus, aliisque
Institutis, quorum omnium constitutio et competentia lege peculiari definiuntur.

¨

can. 361

Nomine Sedis Apostolicae vel Sanctae Sedis in hoc Codice veniunt non solum Romanus
Pontifex, sed etiam, nisi ex rei natura vel sermonis contextu aliud appareat, Secretaria Status,
Consilium pro publicis Ecclesiae negotiis, aliaque Romanae Curiae Instituta.

CIC

59

¨

can. 362

Romano Pontifici ius est nativum et independens Legatos suos nominandi ac mittendi sive ad
Ecclesias particulares in variis nationibus vel regionibus, sive simul ad Civitates et ad publicas
Auctoritates, itemque eos transferendi et revocandi, servatis quidem normis iuris internationalis,
quod attinet ad missionem et revocationem Legatorum apud Res Publicas constitutorum.

¨

can. 363

– 1 Legatis Romani Pontificis officium committitur ipsius Romani Pontificis stabili

modo gerendi personam apud Ecclesias particulares aut etiam apud Civitates et
publicas Auctoritates, ad quas missi sunt.

– 2 Personam gerunt Apostolicae Sedis ii quoque, qui in pontificiam Missionem ut

Delegati aut Observatores deputantur apud Consilia internationalia aut apud
Conferentias et Conventus.

¨

can. 364

Praecipuum munus Legati pontificii est ut firmiora et efficaciora in dies reddantur unitatis
vincula, quae inter Apostolicam Sedem et Ecclesias particulares intercedunt. Ad pontificium
ergo Legatum pertinet pro sua dicione:

1§ ad Apostolicam Sedem notitias mittere de condicionibus in quibus versantur

Ecclesiae particulares, deque omnibus quae ipsam vitam Ecclesiae et bonum
animarum attingant;

2§ Episcopis actione et consilio adesse, integro quidem manente eorundem legitimae

potestatis exercitio;

3§ crebras fovere relationes cum Episcoporum conferentia, eidem omnimodam operam

praebendo;

4§ ad nominationem Episcoporum quo attinet, nomina candidatorum Apostolicae Sedi

transmittere vel proponere necnon processum informativum de promovendis
instruere, secundum normas ab Apostolica Sede datas;

5§ anniti ut promoveantur res quae ad pacem, ad progressum et consociatiam

populorum operam spectant;

6§ operam conferre cum Episcopis, ut opportuna foveantur commercia inter Ecclesiam

catholicam et alias Ecclesias vel communitates ecclesiales, immo et religiones non
christianas;

7§ ea quae pertinent ad Ecclesiae et Apostolicae Sedis missionem, consociata cum

Episcopis actione, apud moderatores Civitatis tuerit;

8§ exercere praeterea facultates et cetera explere mandata quae ipsi ab Apostolica Sede

committantur.

¨

can. 365

– 1 Legati pontificii, qui simul legationem apud Civitates iuxta iuris internationalis

normas exercet, munus quoque peculiare est:

1§ promovere et fovere necessitudines inter Apostolicam Sedem et Auctoritates Rei

Publicae;

2§ quaestiones pertractare quae ad relationes inter Ecclesiam et Civitatem pertinent; et

peculiari modo agere de concordatis aliisque huiusmodi conventionibus conficiendis
et ad effectum deducendis.

CIC

60

– 2 In negotiis, de quibus in „ 1, expediendis, prout adiuncta suadeant, Legatus

pontificius sententiam et consilium Episcoporum dicionis ecclesiasticae exquirere ne
omittat, eosque de negotiorum cursu certiores faciat.

¨

can. 366

Attenta peculiari Legati muneris indole:

1§ sedes Legationis pontificae a potestate regiminis Ordinarii loci exempta est, nisi

agatur de matrimoniis celebrandis;

2§ Legato pontificio fas est, praemonitis, quantum fieri potest, locorum Ordinariis, in

omnibus ecclesiis suae legationis liturgicas celebrationes, etiam in pontificalibus,
peragere.

¨

can. 367

Pontificii Legati munus non exspirat vacante Sede Apostolica, nisi aliud litteris pontificiis
statuatur; cessat autem expleto mandato, revocatione eidem intimata, renuntiatione a Romano
Pontifice acceptata.

Sectio II: De Ecclesiis particularibus deque earundem coetibus

¨

can. 368

Ecclesiae particulares, in quibus et ex quibus una et unica Ecclesia catholica exsistit, sunt
imprimis dioeceses, quibus, nisi aliud constet, assimilantur praelatura territorialis et abbatia
territorialis, vicariatus apostolicus et praefectura apostolica necnon administratio apostolica
stabiliter erecta.

¨

can. 369

Dioecesis est populi Dei portio, quae Episcopo cum cooperatione presbyterii pascenda
concreditur, ita ut, pastori suo adhaerens ad eoque per Evangelium et Eucharistiam in Spiritu
Sancto congregata, Ecclesiam particularem constituat, in qua vere inest et operatur una sancta
catholica et apostolica Christi Ecclesia.

¨

can. 370

Praelatura territorialis aut abbatia territorialis est certa populi Dei portio, territorialiter quidem
circumscripta, cuius cura, specialia ob adiuncta, committitur alicui Praelato aut Abbati, qui eam,
ab instar Episcopi dioecesani, tamquam proprius eius pastor regat.

¨

can. 371

– 1 Vicariatus apostolicus vel praefectura apostolica est certa populi Dei portio quae, ob

peculiaria adiuncta, in dioecesim nondum est constituta, quaeque pascenda
committitur Vicario apostolico aut Praefecto apostolico, qui eam nomine Summi
Pontificis regant.

– 2 Administratio apostolica est certa populi Dei portio, quae ob speciales et graves

omnino rationes a Summo Pontifice in dioecesim non erigitur, et cuius cura
pastoralis committitur Administratori apostolico, qui eam nomine Summi Pontificis
regat.

CIC

61

¨

can. 372

– 1 Pro regula habeatur ut portio populi Dei quae dioecesim aliamve Ecclesiam

particularem constituat, certo territorio circumscribatur, ita ut omnes comprehendat
fideles in territorio habitantes.

– 2 Attamen, ubi de iudicio supremae Ecclesiae auctoritatis, auditis Episcoporum

conferentiis quarum interest, utilitas id suadeat, in eodem territorio erigi possunt
Ecclesiae particulares ritu fidelium aliave simili ratione distinctae.

¨

can. 373

Unius supremae auctoritatis est Ecclesis particulares erigere; quae legitime erectae, ipso iure
personalitate iuridica gaudent.

¨

can. 374

– 1 Quaelibet dioecesis aliave Ecclesiae particularis divadatur in distinctas partes seu

paroecias.

– 2 Ad curam pastoralem per communem actionem fovendam plures paroeciae

viciniores coniungi possunt in peculiares coetus, uti sunt vicariatus foranei.

¨

can. 375

– 1 Episcopi, qui ex divina institutione in Apostolorum locum succedunt per Spiritum

Sanctum qui datus est eis, in Ecclesia Pastores constituuntur, ut sint et ipsi doctrinae
magistri, sacri cultus sacerdotes et gubernationis ministri.

– 2 Episcopi ipsa consecratione episcopali recipiunt cum munere sanctificandi munera

quoque docendi et regendi, quae tamen natura sua nonnisi in hierarchica
communione cum Collegii capite et membris exercere possunt.

¨

can. 376

Episcopi vocantur dioecesani, quibus scilicet alicuius dioecesis cura commissa est; ceteri
titulares appellantur.

¨

can. 377

– 1 Episcopos libere Summus Pontifex nominat, aut legitime electos confirmat.

– 2 Singulis saltem trienniis Episcopi provinciae ecclesiasticae vel, ubi adiuncta id

suadeant, Episcoporum conferentiae, communi consilio et secreto elenchum
componant presbyterorum etiam sodalium institutorum vitae consecratae, ad
episcopatum aptiorum, eumque Apostolicae Sedi transmittant, firmo manente iure
uniuscuiusque Episcopi Apostolicae Sedi nomina presbyterorum, quos episcopali
munere dignos et idoneos putet, seorsim patefaciendi.

CIC

62

– 3 Nisi aliter legitime statutum fuerit, quoties nominandus est Episcopus dioecesanus

aut Episcopus coadiutor, ad ternos, qui dicuntur, Apostolicae Sedi proponendos,
pontificii Legati est singillatim requirere et cum ipsa Apostolica Sede communicare,
una cum suo voto, quid suggerant Metropolita et Suffraganei provinciae, ad quam
providenda dioecesis pertinet vel quacum in coetum convenit, necnon conferentiae
Episcoporum praeses; pontificius Legatus, insuper, quosdam e collegio consultorum
et capitulo cathedrali audiat et, si id expedire iudicaverit, sententiam quoque aliorum
ex utroque clero necnon laicorum sapientia praestantium singillatim et secreto
exquirat.

– 4 Nisi aliter legitime provisum fuerit, Episcopus dioecesanus, qui auxiliarem suae

dioecesi dandum aestimet, elenchum trium saltem presbyterorum ad hoc officium
aptiorum Apostolicae Sedi proponat.

– 5 Nulla in posterum iura et privilegia electionis, nominationis, praesentationis vel

designationis Episcoporum civilibus auctoritatibus conceduntur.

¨

can. 378

– 1 Ad idoneitatem candidatorum Episcopatus requiritur ut quis sit:

1§ firma fide, bonis moribus, pietate, animarum zelo, sapientia, prudentia et virtutibus

humanis excellens, ceterisque dotibus praeditus quae ipsum aptum efficiant ad
officium de quo agitur explendum;

2§ bona exsistimatione gaudens;
3§ annos natus saltem triginta quinque;
4§ a quinquennio saltem in presbyteratus ordine constitutus;
5§ laurea doctoris vel saltem licentia studiorum superiorum a logia aut iure canonico

potitus in instituto studiorum superiorum a Sede Apostolica probato, vel saltem in
iisdem disciplinis vere peritus.

– 2 Iudicium definitivum de promovendi idoneitate ad Apostolicam Sedem pertinet.

¨

can. 379

Nisi legitimo detineatur impedimento, quicumque ad Episcopatum promotus debet intra tres
menses ab acceptis apostolicis litteris consecrationem episcopalem recipere, et quidem antequam
officii sui possesionem capiat.

¨

can. 380

Antequam canonicam possesionem sui officii capiat, promotus fidei professionem emittat atque
iusiurandum fidelitatis erga Apostolicam Sedem praestet secundum formulam ab eadem
Apostolica Sede probatam.

¨

can. 381

– 1 Episcopo dioecesano in dioecesi ipsi commissa omnis competit potestas ordinaria,

propria et immediata, quae ad exercitium eius muneris pastoralis requiritur, exceptis
causis quae iure aut Summi Pontificis decreto supremae aut alii auctoritati
ecclesiasticae reserventur.

– 2 Qui praesunt aliis communitatibus fidelium, de quibus in can. 368, Episcopo

dioecesano in iure aequiparantur, nisi ex rei natura aut iuris praescripto aliud
appareat.

CIC

63

¨

can. 382

– 1 Episcopus promotus in exercitium officii sibi commissi sese ingere nequit, ante

captam dioecesis canonicam possessionem; exercere tamen valet officia, quae in
eadem dioecesi tempore promotionis iam retinebat, firmo praescripto can. 409, „ 2.

– 2 Nisi legitimo detineatur impedimento, promotus ad officium Episcopi dioecesani

debet canonicam suae dioecesis possessionem capere, si iam non sit consecratus
Episcopus, intra quattor menses a receptis apostolicis litteris; si iam sit consecratus,
intra duos menses ad iidem receptis.

– 3 Canonicam diocesis possessionem capit Episcopus simul ac in ipsa dioecesi, per se

vel per procuratorem, apostolicas litteras collegio consultorum ostenderit, praesente
curiae cancellario, qui rem in acta referat, aut, in dioecesibus noviter erectis, simul
ac clero populoque in ecclesia cathedrali praesenti earumdem litterarum
comunicationem procuraverit, presbytero inter praesentes seniore in acta referente.

– 4 Valde commendatur ut captio canonicae possessionis cum actu liturgico in ecclesia

cathedrali fiat, clero et populo adstantibus.

¨

can. 383

– 1 In exercendo munere pastoris, Episcopus dioecesanus sollicitum se praebeat erga

omnes christifideles qui suae curae committuntur, cuiusvis sint aetatis, condicionis
vel nationis, tum in territorio habitantes tum in eodem ad tempus versantes, animum
intendens apostolicum ad eos etiam qui ob vitae suae conditionem ordinaria cura
pastorali non satis frui valeant necnon ad eos qui a religionis praxi defecerint.

– 2 Fideles diversi ritus in sua dioecesi si habeat, eorum spiritualibus necessitatibus

provideat sive per sacerdotes aut paroecias eiusdem ritus, sive per Vicarium
episcopalem.

– 3 Erga frates, qui in plena communione ab Ecclesia catholica non sint, cum humanitate

et caritate se gerat, oecumenismum quoque fovens prout ab Ecclesia intelligitur.

– 4 Commendatos sibi in Domino habeat non baptizatos, ut et ipsis caritas eluceat

Christi, cuius testis coram omnibus Episcopus esse debet.

¨

can. 384

Episcopus dioecesanus peculiari sollicitudine prosequatur presbyteros quos tamquam adiutores et
consiliarios audiat, eorum iura tutetur et curet ut ipsi obligationes suo statui proprias rite
adimpleat iisdemque praesto sint media et institutiones, quibus ad vitam spiritualem et
intellectualem fovendam egeant; item curet ut eorum honestae sustentationi atque assistentiae
sociali, ad normam iuris, prospiciatur.

¨

can. 385

Episcopus dioecesanus vocationes ad diversa ministeria et ad vitam consecratam quam maxime
foveat, speciali cura vocationibus sacerdotalibus et missionalibus adhibita.

¨

can. 386

– 1 Veritates fidei credendas et moribus applicandas Episcopus dioecesanus fidelibus

proponere et illustrare tenetur, per se ipse frequenter praedicans; curet etiam ut
praescripta canonum de ministerio verbi, de homilia praesertim et catechetica
institutione sedulo serventur, ita ut universa doctrina christiana omnibus tradatur.

CIC

64

– 2 Integritatem et unitatem fidei credendae mediis, quae aptiora videatur, firmiter

tueatur, iustam tamen libertatem agnoscens in veritatibus ulterius perscrutandis.

¨

can. 387

Episcopus dioecesanus, cum memor sit se obligatione teneri exemplum sanctitatis praebendi in
caritate, humilitate et vitae simplicitate, omni ope promovere studeat sanctitatem christifidelium
secundum uniuscuiusque propriam vocationem atque, cum sit praecipuus mysteriorum Dei
dispensator, iugiter annitatur ut christifideles suae curae commissi sacramentorum celebratione in
gratia crescant utque paschale mysterium cognoscant et vivant.

¨

can. 388

– 1 Episcopus dioecesanus, post captam dioecesis possessionem, debet singulis diebus

dominicis aliisque diebus festis de praecepto in sua regione Missam pro populo sibi
commisso applicare.

– 2 Episcopus Missam pro populo diebus, de quibus in „ 1, per se ipse celebrare et

applicare debet; si vero ab hac celebratione legitime impediatur, iisdem diebus per
alium, vel aliis diebus per se ipse applicet.

– 3 Episcopus cui praeter propriam dioecesim aliae, titulo etiam administrationis, sunt

commissae, obligationi satisfacit unam Missam pro universo populo sibi commisso
applicando.

– 4 Episcopus qui obligationi, de qua in „ 1-3, non satisfecerit, quam primum pro

populo tot Missas applicet quot omiserit.

¨

can. 389

Frequenter praesit in ecclesia cathedrali aliave ecclesia suae dioecesis sanctissimae Eucharistiae
celebrationi, in festis praesertim de praecepto aliisque sollemnitatibus.

¨

can. 390

Episcopus dioecesanus in universa sua dioecesi pontificalia exercere potest; non vero extra
propriam dioecesim sine expresso vel saltem rationabiliter praesumpto Ordinarii loci consensu.

¨

can. 391

– 1 Episcopi dioecesani est Ecclesiam particularem sibi commissam cum potestate

legislativa, exsecutiva et iudiciali regere, ad normam iuris.

– 2 Potestatem legislativam exercet ipse Episcopus; potestatem exsecutivam exercet sive

per se sive per Vicarios generales aut episcopales ad normam iuris; potestatem
iudicialem sive per se sive per Vicarium iudicialem et iudices ad normam iuris.

¨

can. 392

– 1 Ecclesiae universae unitatem cum tueri debeat, Episcopus disciplinam cunctae

Ecclesiae communem promovere et ideo observantiam ommium legum
ecclesiasticarum urgere tenetur.

– 2 Advigilet ne abusus in ecclesiasticam disciplinam irrepant, praesertim circa

ministerium verbi, celebrationem sacramentorum et et sacramentalium, cultum Dei
et Sanctorum, necnon bonorum administrationem.

CIC

65

¨

can. 393

In omnibus negotiis iuridicis dioecesis, Episcopus dioecesanus eiusdem personam gerit.

¨

can. 394

– 1 Varias apostolatus rationes in dioecesi foveat Episcopus, atque curet ut in universa

dioecesi, vel in eiusdem particularibus districtibus, omnia apostolatus opera, servata
uniuscuiusque propria indole, sub suo moderamine coordinentur.

– 2 Urgeat officium, quo tenentur fideles ad apostolatum pro sua cuiusque condicione et

aptitudine exercendum, atque ipsos adhortetur ut varia opera apostolatus, secundum
necessitates loci et temporis, participent et iuvent.

¨

can. 395

– 1 Episcopus dioecesanus, etiamsi coadiutorem aut auxiliarem habeat, tenetur lege

personalis in dioecesi residentiae.

– 2 Praeterquam causa visitationis Sacrorum Liminum, vel Conciliorum, Episcoporum

synodi, Episcoporum conferentiae, quibus interesse debet, aliusve officii sibi
legitime commissi, a dioecesi aequa de causa abesse potest non ultra mensem, sive
continuum sive intermissum, dummodo cautum sit ne ex eius absentia dioecesis
quidquam detrimenti capiat.

– 3 A dioecesi ne absit diebus Nativitatis, Hebdomadae Sanctae et Resurrectionis

Domini, Pentecostes et Corporis et sanguinis Christi nisi ex gravi urgentique causa.

– 4 Si ultra sex menses Episcopus a dioecesi illegitime abfuerit, de eius absentia

Metropolita Sedem Apostolicam certiorem faciat; quod si agatur de Metropolita,
idem faciat antiquior suffraganeus.

¨

can. 396

– 1 Tenetur Episcopus obligatione dioecesis vel ex toto vel ex parte quotannis

visitandae, ita ut singulis saltem quinquenniis universam dioecesim, ipse per se vel,
si legitime fuerit impeditus, per Episcopum coadiutorem, aut per auxiliarem, aut per
Vicarium generalem vel episcopalem, aut per alium presbyterum visitet.

– 2 Fas est Episcopo sibi eligere quos maluerit clericos in visitatione comites atque

adiutores, reprobato quocumque contrario privilegio vel consuetudine.

¨

can. 397

– 1 Ordinariae episcopali visitationi obnoxiae sunt personae, instituta catholica, res et

loca sacra, quae intra dioecesis ambitum continentur.

– 2 Sodales institutorum religiosorum iuris pontificii eorumque domos Episcopus

visitare potest in casibus tantum iure expressis.

¨

can. 398

Studeat Episcopus debita cum diligentia pastoralem visitationem absolvere; caveat ne superfluis
sumptibus cuiquam gravis onerosusve sit.

CIC

66

¨

can. 399

– 1 Episcopus dioecesanus tenetur singulis quinquenniis relationem Summo Pontifici

exhibere super statu dioecesis sibi commissae, secundum formam et tempus ab
Apostolica Sede definita.

– 2 Si annus pro exhibenda relatione determinatus ex toto vel ex parte inciderit in

primum biennium ab inito dioecesis regimine, Episcopus pro ea vice a conficienda et
exhibenda relatione abstinere potest.

¨

can. 400

– 1 Episcopus dioecesanus, eo anno quo relationem Summo Pontifici exhibere tenetur,

nisi aliter ab Apostolica Sede statutum fuerit, ad Urbem, Beatorum Apostolorum
Petri et Pauli sepulcra veneraturus, accedat et Romano Pontifici se sistat.

– 2 Episcopus praedictae obligationi per se ipse satisfaciat, nisi legitime sit impeditus;

quo in casu eidem satisfaciat per coadiutorem, si que habeat, vel auxiliarem, aut per
idoneum sacerdotem sui presbyterii, qui in sua dioecesi resideat.

– 3 Vicarius apostolicus huic obligationi satisfacere potest per procuratorem etiam in

Urbe degentem; Praefectus apostolicus hac obligatione non tenetur.

¨

can. 401

– 1 Episcopus dioecesanus, qui septuagesimum quintum aetatis annum expleverit,

rogatur ut renuntiationem ab officio exhibeat Summo Pontifici, qui omnibus
inspectis adiunctis providebit.

– 2 Enixe rogatur Episcopus dioecesanus, qui ob infirmam valitudinem aliamve gravem

causam officio suo adimplendo minus aptus evaserit, ut renuntiationem ab officio
exhibeat.

¨

can. 402

– 1 Episcopus, cuius renuntiatio ab officio acceptata fuerit, titulum emeriti suae

dioecesis retinet, atque habitationis sedem, si id exoptet, in ipsa dioecesi servare
potest, nisi certis in casibus ob specialia adiuncta ab Apostolica Sede aliter
provideatur.

– 2 Episcoporum conferentia curare debet ut congruae et dignae Episcopi renuntiantis

sustentationi provideatur, attenta quidem primaria obligatione, qua tenetur dioecesis
cui ipse inservivit.

¨

can. 403

– 1 Cum pastorales dioecesis necessitates id suadeant, unus vel plures Episcopi

auxiliares, petente Episcopo dioecesano, constituantur; Episcopus auxiliaris iure
successionis non gaudet.

– 2 Gravioribus in adiunctis, etiam indolis personalis, Episcopo dioecesano dari potest

Episcopus auxiliaris specialibus instructus facultatibus.

– 3 Sancta Sedes, si magis opportunum id ipsi videatur, ex officio constituere potest

Episcopum coadiutorem, qui et ipse specialibus instruitur facultatibus; Episcopus
coadiutor iure successionis gaudet.

CIC

67

¨

can. 404

– 1 Episcopus coadiutor officii sui possessionem capit, cum litteras apostolicas

nominationis, per se vel per procuratorem, ostenderit Episcopo dioecesano atque
collegio consultorum, praesente curiae cancellario, qui rem in acta referat.

– 2 Episcopus auxiliaris officii sui possessionem capit, cum littera apostolicas

nominationis ostenderit Episcopo dioecesano, praesente curiae cancellario, qui rem
in acta referat.

– 3 Quod si Episcopus dioecesanus plene sit impeditus, sufficit ut tum Episcopus

coadiutor, tum Episcopus auxiliaris litteras apostolicas nominationis ostendant
collegio consultorum, praesente curiae cancellario.

¨

can. 405

– 1 Episcopus coadiutor, itemque Episcopus auxiliaris, obligationes et iura habent que

determinantur praescriptis canonum qui sequuntur, atque in litteris suae
nominationis definiuntur.

– 2 Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, de quo in can. 403, „ 2, Episcopo

dioecesano in universo dioecesis regimine adstant atque eiusdem absentis vel
impediti vices supplent.

¨

can. 406

– 1 Episcopus coadiutor, itemque Episcopus auxiliaris, de quo in can. 403, „ 2, ab

Episcopo dioecesano Vicarius generalis constituatur; insuper ipsi prae ceteris
Episcopus dioecesanus committat quae ex iure mandatum speciale requirant.

– 2 Nisi in litteris apostolicis aliud provisum fuerit et firmo praescripto „ 1, Episcopus

dioecesanus auxiliarem vel auxiliares suos constituat Vicarios generales vel saltem
Vicarios episcopales, ab auctoritate sua, aut Episcopi coadiutoris vel Episcopi
auxiliaris de quo in can. 403, „ 2, dumtaxat dependentes.

¨

can. 407

– 1 Ut quam maxime praesenti et futuro dioecesis bono faveatur, Episcopus

dioecesanus, coadiutor atque Episcopus auxiliaris de quo in can. 403, „ 2, in rebus
maioris momenti sese invicem consulant.

– 2 Episcopus dioecesanus in perpendis causis maioris momenti, praesertim indolis

pastoralis, Episcopos auxiliares prae ceteris consulere velit.

– 3 Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, quippe qui in partem sollicitudinis

Episcopi dioecesani vocati sint, munia sua ita exerceant, ut concordi cum ipso opera
et animo procedant.

¨

can. 408

– 1 Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris, iusto impedimento non detenti,

obligantur ut, quoties Episcopus dioecesanus id requirat, pontificalia et alias
functiones obeant, ad quas Episcopus dioecesanus tenetur.

– 2 Quae episcopalia iura et functiones Episcopus coadiutor aut auxiliaris potest

exercere, Episcopus dioecesanus habitualiter alii ne committat.

CIC

68

¨

can. 409

– 1 Vacante sede episcopali, Episcopus coadiutor statim fit Episcopus dioecesis pro qua

fuerat constitutus, dummodo possessionem legitime ceperit.

– 2 Vacante sede episcopali, nisi aliud a competenti auctoritate statutum fuerit,

Episcopus auxiliaris, donec novus Episcopus possessionem sedis ceperit, omnes et
solas servat potestates et facultates quibus sede plena, tamquam Vicarius generalis
vel tamquam Vicarius episcopalis, gaudebat; quod si ad munus Administratoris
dioecesani non fuerit designatus, eandem suam potestatem, a iure quidem collatam,
exerceat sub auctoritate Administratoris dioecesani, qui regimini dioecesis praeest.

¨

can. 410

Episcopus coadiutor et Episcopus auxiliaris obligatione tenentur, sicut et ipse Episcopus
dioecesanus, residendi in dioecesi; a qua, praeterquam ratione alicuius officii extra dioecesim
implendi aut feriarum causa, quae ultra mensem ne protrahantur, nonnisi ab breve tempus
discedant.

¨

can. 411

Episcopo coadiutori et auxiliari, ad renuntiationem ab officio quod attinet, applicantur
praescripta cann. 401 et 402, „ 2.

¨

can. 412

Sedes episcopalis impedita intellegitur, si captivitate, relegatione, exsilio aut inhabilitate
Episcopus dioecesanus plane a munere pastorali in dioecesi procurando praepediatur, ne per
litteras quidem valens cum dioecesanis communicare.

¨

can. 413

– 1 Sede impedita, regimen dioecesis, nisi aliter Sancta Sedes providerit, competit

Episcopo coadiutori, si adsit; eo deficiente aut impedito, alicui Episcopo auxiliari
aut Vicario generali vel episcopali aliive sacerdoti, servato personarum ordine
statuto in elencho ab Episcopo dioecesano quam primum a capta dioecesis
possessione componendo; qui elenchus cum Metropolita communicandus singulis
saltem trienniis renovetur atque a cancellario sub secreto servetur.

– 2 Si deficiat aut impediatur Episcopus coadiutor atque elenchus, de quo in „ 1, non

suppetat, collegii consultorum est sacerdotem eligere, qui dioecesim regat.

– 3 Qui dioecesis regimen, ad normam „ „ 1 vel 2, susceperit, quam primum Sanctam

Sedem moneat de sede impedita ac de suscepto munere.

¨

can. 414

Quilibet ad normam can 413 vocatus ut ad interim dioecesis curam pastoralem gerat pro tempore
quo sedes impeditur tantum, in cura pastorali dioecesis exercenda tenetur obligationibus atque
potestate gaudet, quae iure Administratori dioecesano competunt.

¨

can. 415

Si Episcopus dioecesanus poena ecclesiastica a munere exercendo prohibeatur, Metropolita aut,
si is deficiat vel de eodem agatur, suffraganeus antiquior promotione ad Sanctam Sedem statim
recurrat, ut ipsa provideat.

CIC

69

¨

can. 416

Sedes episcopalis vacat Episcopi dioecesani morte, renuntiatione a Romano Pontifice acceptata,
translatione ac privatione Episcopo intimata.

¨

can. 417

Vim habent omnia quae gesta sunt a Vicario generali aut Vicario episcopali, donec certam de
obitu Episcopo dioecesani notitiam iidem acceperint, itemque quae ad Episcopo dioecesano aut a
Vicario generali vel episcopali gesta sunt, donec certam de memoratis actibus pontificiis notitiam
receperint.

¨

can. 418

– 1 A certa translationis notitia, Episcopus intra duos menses debet dioecesim ad quam

petere eiusque canonicam possessionem capere; die autem captae possessionis
dioecesis novae, dioecesis a qua vacat.

– 2 A certa translationis notitia usque ad canonicam novae dioecesis possessionem,

Episcopus translatus in dioecesi a qua:

1§ Administratoris dioecesani potestatem obtinet eiusdemque obligationibus tenetur,

cessante qualibet Vicarii generalis et Vicarii episcopalis potestate, salvo tamen can.
409, „ 2;

2§ integram percipit remunerationem officio propriam.

¨

can. 419

Sede vacante, regimen dioecesis, usque ad constitutionem Administratoris dioecesani, ad
Episcopum auxiliarem, et si plures sint, ad eum qui promotione sit antiquior devolvitur;
deficiente autem Episcopo auxiliari, ad collegium consultorum, nisi a Sancta Sede aliter
provisum fuerit. Qui ita regimen dioecesis assumit, sine mora convocet collegium competens ad
deputandum Administratorem dioecesanum.

¨

can. 420

In vicariatu vel praefectura apostolica, sede vacante, regimen assumit Pro-Vicarius vel Pro-
Praefectus ad hunc tantum effectum a Vicario vel a Praefecto immediate post captam
possessionem nominatus, nisi aliter a Sancta Sede statutum fuerit.

¨

can. 421

– 1 Intra octo dies ad accepta vacationis sedis episcopalis notitia, Administrator

dioecesanus, qui nempe dioecesim ad interim regat, eligendus est a collegio
consultorum, firmo praescripto can. 502, „ 3.

– 2 Si intra praescriptum tempus Administrator dioecesanus, quavis de causa, non fuerit

legitime electus, eiusdem deputatio devolvitur ad Metropolitam, et si vacans sit ipsa
Ecclesia metropolitana aut metropolitana simul et suffraganea, ad Episcopum
suffraganeum promotione antiquorem.

¨

can. 422

Episcopus auxiliaris et, si is deficiat, collegium consultorum quantocius de morte Episcopi,
itemque electus in Administratorem dioecesanum de sua electione Sedem Apostolicam certiorem
faciant.

CIC

70

¨

can. 423

– 1 Unus deputetur Administrator dioecesanus, reprobata contraria consuetudine; secus

electio irrita est.

– 2 Administrator dioecesanus ne simul sit oeconomus; quare si oeconomus dioecesis in

Administratorem electus fuerit, alium pro tempore oeconomum eligat consilium a
rebus oeconomicis.

¨

can. 424

Administrator dioecesanus eligatur ad normam cann. 165-178.

¨

can. 425

– 1 Valide ad munus Administratoris dioecesani deputari tantum potest sacerdos qui

trigesimum quintum aetatis annum expleverit et ad eandem vacantem sedem non
fuerit iam electus, nominatus vel praesentatus.

– 2 In Administratrorem dioecesanum eligatur sacerdos, qui sit doctrina et prudentia

praestans.

– 3 Si praescriptae in „ 1 condiciones posthabitae fuerint,
Metropolita aut, si ipsa Ecclesia metropolitana vacans fuerit, Episcopus suffragganeus
promotione antiquior, agnita rei veritate, Administratorem pro ea vice deputet; actus autem illius
qui contra praescripta „ 1 sit electus, sunt ipso iure nulli.

¨

can. 426

Qui, sede vacante, ante deputationem Administratoris dioecesani, dioecesim regat, potestate
gaudet quam ius Vicario generali agnoscit.

¨

can. 427

– 1 Administrator dioecesanus tenetur obligationibus et gaudet potestate Episcopi

dioecesani, iis exclusis quae ex rei natura aut ipso iure excipiuntur.

– 2 Administrator dioecesanus, acceptata electione, potestatem obtinet, quin requiratur

ullius confirmatio, firma obligatione de qua in can. 833, n. 4.

¨

can. 428

– 1 Sede vacante nihil innovetur.

– 2 Illi qui ad interim dioecesis regimen curant, vetantur quidpiam agere quod vel

dioecesi vel episcopalibus iuribus praeiudicium aliquod afferre possit; speciatim
prohibentur ipsi, ac proinde alii quincumque, quominus sive per se sive per alium
curiae dioecesanae documenta qualibet subtrahant vel destruant, aut in iis quidquam
immutent.

¨

can. 429

Administrator dioecesanus obligatione tenetur residendi in dioecesi et applicandi Missam pro
populo ad normam can. 388.

CIC

71

¨

can. 430

– 1 Munus Administratoris dioecesani cessat per captam a novo Episcopo dioecesis

possessionem.

– 2 Administratoris dioecesani remotio Sanctae Sedi reservatur; renuntiatio quae forte

ab ipso fiat, authentica forma exhibenda est collegio ad electionem competenti,
neque acceptatione eget; remoto aut renuntiante Administratore dioecesano, aut
eodem defuncto, alius eligatur Administrator dieocesanus ad normam can. 421.

¨

can. 431

– 1 Ut communis diversarum dioecesium vicinarum, iuxta personarum et locorum

adiuncta, actio pastoralis promoveatur, utque Episcoporum dioecesaronum inter se
relationes aptius foveantur, Ecclesiae particulares viciniores componantur in
provincias ecclesiasticas certo territorio circumscriptas.

– 2 Dioeceses exemptae deinceps pro regula ne habeantur; itaque singulae dioeceses

aliaeque Ecclesiae particulares intra territorium alicuius provinciae ecclesiasticae
exsistentes huic provinciae ecclesiasticae adscribi debent.

– 3 Unius supremae Ecclesiae auctoritatis est, auditis quorum interest Episcopis,

provincias ecclesiasticas constituere, supprimere aut innovare.

¨

can. 432

– 1 In provincia ecclesiastica auctoritate, ad normam iuris, gaudent concilium

provinciale atque Metropolita.

– 2 Provincia ecclesiastica ipso iure personalitate iuridica gaudet.

¨

can. 433

– 1 Si utilitas id suadeat, praesertim in nationibus ubi numerosiores adsunt Ecclesiae

particulares, provinciae ecclesiasticae viciniores, proponente Episcoporum
conferentia, a Sancta Sede in regiones ecclesiasticas coniungi possunt.

– 2 Regio ecclesiastica in personam iuridicam erigi potest.

¨

can. 434

Ad conventum Episcoporum regionis ecclesiasticae pertinet cooperationem et actionem
pastoralem communem in regione fovere; quae tamen in canonibus huius Codicis conferentiae
Episcoporum tribuuntur potestates, eidem conventui non competunt, nisi quaedam specialiter a
Sancta Sede ei concessa fuerint.

¨

can. 435

Provinciae ecclesiasticae praeest Metropolita, qui est Archiepiscopus dioecesis cui praeficitur;
quod officium cum sede episcopali, a Romano Pontifice determinata aut probata, coniunctum est.

¨

can. 436

– 1 In dioecesibus suffraganeis Metropolitanae competit:

1§ vigilare ut fides et disciplina ecclesiastica accurate serventur, et de abusibus, si qui

habeantur, Romanum Pontificem certiorem facere;

CIC

72

2§ canonicam visitationem peragere, causa prius ab Apostolica Sede probata, si eam

suffraganeus neglexerit;

3§ deputare Administratorem dioecesanum, ad normam cann. 421, „ 2 et 425, „ 3.

– 2 Ubi adiuncta id postulent, Metropolita ab Apostolica Sede instrui potest peculiaribus

muneribus et potestate in iure particulari determinandis.

– 3 Nulla alia in dioecesibus suffraganeis competit Metropolitis potestas regiminis;

potest vero in omnibus ecclesiis, Episcopo dioecesano praemonito, si ecclesia sit
cathedralis, sacras exercere functiones, uti Episcopus in propria dioecesi.

¨

can. 437

– 1 Metropolita obligatione tenetur, intra tres menses a recepta consecratione episcopali,

aut, si iam consecratus fuerit, a provisione canonica, per se aut per procuratorem a
Romano Pontifice petendi pallium, quo quidem significatur potestas qua, in
communione cum Ecclesia Romana, Metropolita in propria provincia iure instruitur.

– 2 Metropolita, ad normam legum liturgicarum, pallio uti potest intra quamlibet

ecclesiam provinciae ecclesiasticae cui praeest, minime vero extra eandem, ne
accedente quidem Episcopi dioecesani assensu.

– 3 Metropolita, si ad aliam sedem metropolitanam transferatur, novo indiget pallio.

¨

can. 438

Patriarchae et Primatis titulus, praeter praerogativam honoris, nullam in Ecclesia latina secumfert
regiminis potestatem, nisi de aliquibus ex privilegio apostolico aut probata consuetudine aliud
constet.

¨

can. 439

– 1 Concilium plenarium, pro omnibus scilicet Ecclesiis particularibus eiusdem

conferentiae Episcoporum, celebretur quoties id ipsi Episcoporum conferentiae,
approbante Apostolica Sede, necessarium aut utile videatur.

– 2 Norma in „ 1 statuta valet etiam de concilio provinciali celebrando in provincia

ecclesiastica, cuius termini cum territorio nationis coincidunt.

¨

can. 440

– 1 Concilium provinciale, pro diversis Ecclesiis particularibus eiudem provinciae

ecclesiasticae, celebretur quoties id, de iudicio maioris partis Episcoporum
dioecesanorum provinciae, opportunum videatur, salvo cam. 439, „ 2.

– 2 Sede metropolitana vacante, concilium provinciale ne convocetur.

¨

can. 441

Episcoporum conferentiae est:

1§ convocare concilium plenarium;
2§ locum ad celebrandum concilium intra territorium conferentiae Episcoporum eligere;
3§ inter Episcopos dioecesanos concilii plenarii eligere praesidem, ad Apostolica Sede

approbandum;

4§ ordinem agendi et questiones tractandas determinare, concilii plenarii initium ac

periodum indicere, illud transferre, prorogare et absolvere.

CIC

73

¨

can. 442

– 1 Metropolitae, de consensu maioris partis Episcoporum suffraganeorum, est:

1§ convocare concilium provinciale;
2§ locum ad celebrandum concilium provinciale intra provinciae territorium eligere;
3§ ordinem agendi et questiones tractandas determinare, concilii provincialis initium et

periodum indicere, illud transferre, prorogare et absolvere,

– 2 Metropolitae, eoque legitime impedito, Episcopi suffraganei ab aliis Episcopis

suffraganeis electi est concilio Provinciali praeesse.

¨

can. 443

– 1 Ad concilia particularia convocandi sunt atque in eisdem ius habent suffragii

deliberativi:

1§ Episcopi dioecesani;
2§ Episcopi coadiutores et auxiliares;
3§ alii Episcopi titulares qui peculiari munere sibi ab Apostolica Sede aut ab

Episcoporum conferentia demandato in territorio funguntur.

– 2 Ad concilia particularia vocari possunt alii Episcopi titulares etiam emeriti in

territorio degentes; qui quidem ius habeant suffragii deliberativi.

– 3 Ad concilia particularia vocandi sunt cum suffragio tantum consultivo:

1§ Vicarii generales et Vicarii episcopales omnium in territorio Ecclesiarum

particularium;

2§ Superiores maiores institutorum religiosorum et societatum vitae apostolicae numero

tum pro viris tum pro mulieribus ad Episcoporum conferentia aut a provinciae
Episcopis determinando, respective electi ad omnibus Superioribus maioribus
institutorum et societatum, quae in territorio sedem habent;

3§ Rectores universitatum ecclesiasticarum et catholicarum atque decani facultatum

theologiae et iuris canonici, quae in territorio sedem habent.

4§ Rectores aliqui seminariorum maiorum, numero ut in n. 2 determinando, electi a

rectoribus seminariorum quae in territorio sita sunt.

– 4 Ad concilia particularia vocari etiam possunt, cum suffragio tantum consultivo,

presbyteri aliique christifideles, ita tamen ut eorum numerus non excedat dimidiam
partem eorum de quibus in „ „ 1-3.

– 5 Ad concilia provincialia praeterea invitentur capitulacathedralia, itemque consilium

presbyterale et consilium pastorale uniuscuiusque Ecclesiae particularis, ita quidem
ut eorum singula duos ex suis membris mittant, collegialiter ab eisdem designatos;
qui tamen votum habent tantum consultivum.

– 6 Ad concilia particularia, si id iudicio Episcoporumconferentiae pro concilio plenario

aut Metropolitae una cum Episcopis suffraganeis pro concilio provinciali expediat,
etiam alii ut hospites invitari poterunt.

¨

can. 444

– 1 Omnes qui ab concilia particularia convocantur, eisdem interesse debent, nisi iusto

detineantur impedimento, de quo concilii praesidem certiorem facere tenentur.

CIC

74

– 2 Quid ab concilia particularia convocantur et in eis suffragium habent deliberativum,

si iusto detineantur impedimento, procuratorem mittere possunt; qui procurator
votum habet tantum consultivum.

¨

can. 445

Concilium particulare pro suo territorio curat ut necessitatibus pastoralibus populi Dei
provideatur atque potestate gaudet regiminis, praesertim legislativa, ita ut, salvo semper iure
universali Ecclesiae, decernere valeat quae ad fidei incrementum, ad actionem pastoralem
communem ordinandam et ad moderandos mores et disciplinam ecclesiasticam communem
servandam, inducendam aut tuendam opportuna videantur.

¨

can. 446

Absoluto concilio particulari, praese curet ut omnia acta concilii ad Apostolicam Sedem
transmittantur; decreta a concilio edicta ne promulgentur, nisi postquam ab Apostolica Sede
recognita fuerint; ipsius concilii est definire modum promulgationis decretorum et tempus quo
decreta promulgata obligare incipiant.

¨

can. 447

Episcoporum conferentia, institutum quidem permanens, est coetus Episcoporum alicuius
nationis vel certi territorii, munera quaedam pastoralia coniunctim pro christifidelibus sui
territorii exercentium, ad maius bonum provehendum, quod hominibus praebet Ecclesia,
praesertim per apostolatus formas et rationes temporis et loci adiunctis apte accommodatas, ad
normam iuris.

¨

can. 448

– 1 Episcoporum conferentia regula generali comprehendit praesules omnium

Ecclesiarum particularium eiusdem nationis, ad normam can. 450.

– 2 Si vero, de iudicio Apostolicae Sedis, auditis quorum interest Episcopis dioecesanis,

personarum aut rerum adiuncta id suadeant, Episcoporum conferentia erigi potest
pro territorio minoris aut maioris amplitudinis, ita ut vel tantum comprehendat
Episcopos aliquarum Ecclesiarum particularium in certo territorio constitutarum vel
praesules Ecclesiarum particularium in diversis nationibus exstantium; eiusdem
Apostolicae Sedis est pro earundem singulis peculiares normas statuere.

¨

can. 449

– 1 Unius supremae Ecclesiae auctoritatis est, auditis quorum interest Episcopis,

Episcoporum conferentias erigere, supprimere aut innovare.

– 2 Episcoporum conferentia legitime erecta ipso iure personalitate iuridica gaudet.

¨

can. 450

– 1 Ad Episcoporum conferentiam ipso iure pertinent omnes in territorio Episcopi

dioecesani eisque iure aequiparati, itemque Episcopi coadiutores, Episcopi auxiliares
atque ceteri Episcopi titulares peculiari munere, sibi ab Apostolica Sede vel ab
Episcoporum conferentia demandato, in eodem territorio fungentes; invitari quoque
possunt Ordinarii alterius ritus, ita tamen ut votum tantum consultivum habeant, nisi
Episcoporum conferentiae statuta aliud decernant.

CIC

75

– 2 Ceteri Episcopi titulares necnon Legatus Romani Pontificis non sunt de iure membra

Episcoporum conferentiae.

¨

can. 451

Quaelibet Episcoporum conferentia sua conficiat statuta, ab Apostolica Sede recognoscenda, in
quibus, praeter alia ordinentur conferentiae conventus plenarii habendi, et provideantur
consilium Episcoporum permanens et secretaria generalis conferentiae atque alia etiam officia et
commissiones quae iudicio conferentiae fini consequendo efficacius consulant.

¨

can. 452

– 1 Qualibet Episcoporum conferentia sibi eligat praesedim, determinet quisnam,

praeside legitime impedito, munere propraesidis fungatur, atque secretarium
generalem designet, ad normam statutorum.

– 2 Praeses conferentiae, atque eo legitime impedito pro-praeses, non tantum

Episcoporum conferentiae conventibus generalibus, sed etiam consilio permanendi
praeest.

¨

can. 453

Conventus plenarii Episcoporum conferentiae habeantur semel saltem singulis annis, et praeterea
quoties id postulent peculiaria adiuncta, secundum statutorum praescripta.

¨

can. 454

– 1 Suffragium deliberativum in conventibus plenariis Episcoporum conferentiae ipso

iure competit Episcopis dioecesanis eisque qui iure ipsis aequiparantur, necnon
Episcopis coadiutoribus.

– 2 Episcopis auxiliaribus ceterisque Episcopis titularibus qui ad Episcoporum

conferentiam pertinent, suffragium competit deliberativum aut consultivum, iuxta
statutorum conferentiae praescripta; firmum tamen sit eis solis, de quibus in „ 1,
competere suffragium deliberativum, cum agitur de statutis conficiendis aut
immutandis.

¨

can. 455

– 1 Episcoporum conferentia decreta generalia ferre tantummodo potest in causis, in

quibus ius universale id praescripserit aut peculiare Apostolicae Sedis mandatum
sive motu proprio sive ad petitionem ipsius conferentiae id statuerit.

– 2 Decreta de quibus in „ 1, ut valide ferantur in plenario conventu, per duas saltem ex

tribus partibus suffragiorum Praesulum, qui voto deliberativo fruentes ad
conferentiam pertinent, proferri debent, atque vim obligandi non obtinent, nisi ab
Apostolica Sede recognita, legitime promulgata fuerint.

– 3 Modus promulgationis et tempus a quo decreta vim suam exserunt, ab ipsa

Episcoporum conferentia determinantur.

– 4 In casibus in quibus nec ius universale nec peculiare Apostolicae Sedis mandatum

potestatem, de qua in „ 1, Episcoporum conferentiae concessit, singuli Episcopi
dioecesani competentia integra manet, nec conferentia eiusve praeses nomine
omnium Episcoporum agere valet, nisi omnes et singuli Episcopi consensum
dederint.

CIC

76

¨

can. 456

Absoluto conventu plenario Episcoporum conferentiae, relatio de actis conferentiae necnon eius
decreta a praeside ad Apostolicam Sedem transmittantur, tum ut in eiusdem notitiam acta
perferantur, tum ut decreta, si quae sint, ab eadem recognosci possint.

¨

can. 457

Consilii Episcoporum permanentis est curare, ut res in plenario conventu conferentiae agendae
praeparentur et decisiones in conventu plenario statutae debite exsecutioni mandentur; eiusdem
etiam est alia negotia peragere, quae ipsi ad normam statutorum committuntur.

¨

can. 458

Secretariae generalis est:

1§ relationem componere actorum et decretorum conventus plenarii conferentiae

necnon actorum consilii Episcoporum permanentis, et eadem cum omnibus
conferentiae membris communicare, itemque alia acta conscribere, quae ipsi a
conferentiae praeside aut a consilio permanenti componenda committuntur;

2§ communicare cum Episcoporum conferentiis finitimis acta et documenta quae a

conferentia in plenario conventu aut a consilio Episcoporum permanenti ipsis
transmitti statuuntur.

¨

can. 459

– 1 Foveantur relationes inter Episcoporum conferentias, praesertim viciniores, ad maius

bonum promovendum ac tuendum.

– 2 Quoties vero actiones aut rationes a conferentiis ineuntur formam internationalem

praeseferentes, Apostolicae Sedes audiatur oportet.

¨

can. 460

Synodus dioecesana est coetus delectorum sacerdotum aliorumque christifidelium Ecclesiae
particularis, qui in bonum totius communitatis dioecesanae Episcopo dioecesano adiutricem
operam praestant, ad normam canonum qui sequuntur.

¨

can. 461

– 1 Synodus dioecesana in singulis Ecclesiis particularibus celebretur cum, iudicio

Episcopi dioecesani et audito consilio presbyterali, adiuncta id suadeant.

– 2 Si Episcopus plurium dioecesium curam habet, aut unius curam habet uti Episcopus

proprius, alterius vero uti Administrator, unam synodum dioecesanam ex omnibus
dioecesibus sibi commissis convocare potest.

¨

can. 462

– 1 Synodum dioecesanam convocat solus Episcopus dioecesanus, non autem qui ad

interim dioecesi praeest.

– 2 Synodo dioecesanae praeest Episcopus dioecesanus, qui tamen Vicarium generalem

aut Vicarium episcopalem pro singulis sessionibus synodi ad hoc officicium
implendum delegare potest.

CIC

77

¨

can. 463

– 1 Ad synodum dioecesanum vocandi sunt uti synodi sodales eamque participandi

obligatione tenentur:

1§ Episcopus coadiutor atque Episcopi auxiliares;
2§ Vicarii generales et Vicarii episcopales, necnon Vicarius iudiciales;
3§ canonici ecclesiae cathedralis;
4§ membra consilii presbyteralis;
5§ christifideles laici, etiam sodales institutorum vitae consecratae, a consilio pastorali

eligendi, modo et numero ad Episcopo dioecesano determinandis, aut, ubi hoc
consilium non exstet, ratione ab Episcopo dioecesano determinata;

6§ rector seminarii dioecesani maioris;
7§ vicarii foranei;
8§ unus saltem presbyter ex unoquoque vicariatu foraneo eligendus ab omnibus qui

curam animarum inibi habeant; item eligendus est alius presbyter qui, eodem
impedito, in eius locum substituatur; 9§ aliqui Superiores institutorum religiosorum
et societatum vitae apostolicae, quae in dioecesi domum habent, eligendi numero et
modo ad Episcopo dioecesano determinatis.

– 2 Ad synodum dioecesanam ad Episcopo dioecesano vocari uti synodi sodales possunt

alii quoque, sive clerici, sive institutorum vitae consecratae sodales, sive
christifideles laici.

– 3 Ad synodum dioecesanam Episcopus dioecesanus, si id opportunum duxerit, invitare

potest uti obserbvatores aliquos ministros aut sodales Ecclesiarum vel
communitatum ecclesialium, quae non sunt in plena cum Ecclesiae catholica
communione.

¨

can. 464

Synodi sodalis, si legitimo detineatur impedimento, non potest mittere procuratorem qui ipsius
nomine eidem intersit; Episcopum vero dioecesanum de hoc impedimento certiorem faciat.

¨

can. 465

Propositae quaestiones omnes liberae sodalium disceptationi in synodi sessionibus subiciantur.

¨

can. 466

Unus in synodo dioecesana legislator est Episcopus dioecesanus, aliis synodi sodalibus voto
tantummodo consultivo gaudentibus; unus ipse synodalibus declarationibus et decretis subscribit,
quae eius auctoritate tantum publici iuris fiere possunt.

¨

can. 467

Episcopus dioecesanus textus declarationum ac decretorum synodalium communicet cum
Metropolita necnon cum Episcoporum conferentia.

¨

can. 468

– 1 Episcopo dioecesano competit pro suo prudenti iudicio synodum dioecesanam

suspendere necnon dissolvere.

– 2 Vacante vel impedita sede episcopali, synodus dioecesana ipso iure intermittitur,

donec Episcopus dioecesanus, qui succedit, ipsam continuari decreverit aut eandem
extinctam declaraverit.

CIC

78

¨

can. 469

Curia dioecesana constat illis institutis et personis, quae Episcopo operam praestant in regimine
universae dioecesis, praesertim in actione pastorali dirigenda, in administratione dioecesi
curanda, necnon in potestate iudiciali exercenda.

¨

can. 470

Nominatio eorum, qui officia in curia dioecesana exercent, spectat ab Episcopum dioecesanum.

¨

can. 471

Omnes qui ab officia in curia admittuntur debent:

1§ promissionem emittere de munere fideliter adimplendo, secundum rationem iure vel

ab Episcopo determinatam;

2§ secretum servare intra fines et secundum modum iure aut ab Episcopo determinatos.

¨

can. 472

Circa causas atque personas quae in curia ad exercitium potestatis iudicialis pertinet, serventur
praescripta Libri VII De processibus ; de iis autem quae ad administrationem dioecesis spectant,
serventur praescripta canonum qui sequuntur.

¨

can. 473

– 1 Episcopus dioecesanus curare debet ut omnia negotia quae ad universae dioecesis

administrationem pertinet, debite coordinentur et ad bonum portionis populi Dei sibi
commissae aptius procurandum ordinetur.

– 2 Ipsius Episcopi dioecesani est coordinare actionem pastoralem Vicariorum sive

generalium sive episcopalium; ubi id expediat, nominari potest Moderator curiae,
qui sacerdos sit oportet, cuius est sub Episcopi auctoritate ea coordinare quae ad
negotia administrativa tractanda attinet, itemque curare ut ceteri curiae addicti
officium sibi commissum rite adimpleant.

– 3 Nisi locorum adiuncta iuridicio Episcopi aliud suadeant, Moderator curiae nominetur

Vicarius generalis aut, si plures sint, unus ex Vicariis generalibus.

– 4 Ubi in expedire iudicaverit, Episcopus, ad actionem pastoralem aptius fovendam,

constituere potest consilium episcopale, constans scilicet Vicariis generalibus et
Vicariis episcopalibus.

¨

can. 474

Acta curiae quae effectum iuridicum habere nata sunt, subscribi debent ad Ordinario a quo
emanant, et quidem ad validitatem, ac simul a curiae cancellario vel notario; cancellarius vero
Moderatorem curiae de actis certiorem facere tenetur.

¨

can. 475

– 1 In unuaquaque dioecesi constituendus est ab Episcopo dioecesano Vicarius

generalis, qui potestate ordinaria ad normam canonum qui sequuntur instructus,
ipsum in universae dioecesis regimine adiuvet.

– 2 Pro regula generalia habeatur ut unus constituatur Vicarius generalis, nisi dioecesis

amplitudo vel incolarum numerus aut aliae rationes pastorales aliud suadeant.

CIC

79

¨

can. 476

Quoties rectum dioecesis regimen id requirat, constitui etiam possunt ab Episcopo dioecesano
unus vel plures Vicarii episcopales, qui nempe aut in determinata dioecesis parte aut in certo
negotiorum genere aut quoad fideles determinati ritus vel certi personarum coetus, eadem
gaudent potestate ordinaria, quae iure universali Vicario generali competit, ad normam canonum
qui sequuntur.

¨

can. 477

– 1 Vicarius generalis et episcopalis libere ab Episcopo dioecesano nominantur et ab

ipso libere removeri possunt, firmo praescripto can. 406; Vicarius episcopalis, qui
non sit Episcopus auxiliaris, nominetur tantum ad tempus, in ipso constitutionis actu
determinandum.

– 2 Vicario generali absente vel legitime impedito, Episcopus dioecesanus alium

nominare potest, qui eius vices suppleat; eadem norma applicatur pro Vicario
episcopali.

¨

can. 478

– 1 Vicarius generalis et episcopalis sint sacerdotes annos nati non minus triginta, in

iure canonico aut theologia doctores vel licentiati vel saltem in iisdem disciplinis
vere periti, sana doctrina, probitate, prudentia ac rerum gerendarum experientia
commendati.

– 2 Vicarii generalis et episcopalis munus componi non potest cum munere canonici

paenitentiarii, neque committi consanguineis Episcopi usque ad quartum gradum.

¨

can. 479

– 1 Vicario generali, vi officii, in universa dioecesi competit potestas exsecutiva quae ad

Episcopum dioecesanum iure pertinet, ad ponendos scilicet omnes actus
administrativos, iis tamen exceptis quos Episcopus sibi reservaverit vel qui ex iure
requirant speciale Episcopi mandatum.

– 2 Vicario episcopali ipso iure eadem competit potestas de qua in 1, sed quoad

determinatam territorii partem aut negotiorum genus aut fideles determinati ritus vel
coetus tantum pro quibus constitutus est, iis causis exceptis quas Episcopus sibi aut
Vicario generali resevaverit, aut quae ex iure requirunt speciale Episcopi mandatum.

– 3 Ad Vicarium generalem atque ad Vicarium episcopalem, intra ambitum eorum

competentiae, pertinet etiam facultates habituales ad Apostolica Sede Episcopo
concessae, necnon rescriptorum exsecutio, nisi aliud expresse cautum fuerit aut
electa fuerit industria personae Episcopi dioecesani.

¨

can. 480

Vicarius generalis et Vicarius episcopalis de praecipuis negotiis et gerendis et gestis Episcopo
dioecesano referre debent, nec umquam contra voluntatem et mentem Episcopi dioecesani agant.

¨

can. 481

– 1 Expirat potestas Vicarii generalis et Vicarii episcopalis expleto tempore mandati,

renuntiatione, itemque, salvis cann. 406 et 409, remotione eisdem ad Episcopo
dioecesano intimata, atque sedis episcopalis vacatione.

CIC

80

– 2 Suspenso munere Episcopi dioecesani, suspenditur potestas Vicarii generalis et

Vicarii episcopalis, nisi episcopali dignitate aucti sint.

¨

can. 482

– 1 In qualibet curia constituatur cancellarius, cuius praecipuum munus, nis aliter iure

particulari statuatur, est curare ut acta curiae redigantur et expediantur, atque eadem
in curiae archivo custodiantur.

– 2 Si necesse videatur, cancellario dari potest adiutor, cui nomen sit vice-cancellarii.

– 3 Cancellarius necnon vice-cancellarius sunt eo ipso notarii et secretarii curiae.

¨

can. 483

– 1 Praeter cancellarium, constitui possunt alii notarii, quorum quidem scriptura seu

subscripto publicam fidem facit quod attinet sive ad quaelibet acta, sive ad acta
iudicialia dumtaxat, sive ad acta certae causae aut negotii tantum.

– 2 Cancellarius et notarii debent esse integrae famae et omni suspicione maiores; in

causis quibus fama sacerdotis in discrimen vocari possint, notarius debet esse
sacerdos.

¨

can. 484

Officium notariorum est:

1§ conscribere acta et instrumenta circa decreta, dispositiones, obligationes vel alia

quae eorum operam requirunt;

2§ in scriptis fideliter redigere quae geruntur, eaque cum significatione loci, diei,

mensis et anni subsignare;

3§ acta vel instrumenta legitime petenti ex regesto, servatis servandis, exhibere et

eorum exempla cum autographo conformia declarare.

¨

can. 485

Cancellarius aliique notarii libere ad officio removeri possunt ab Episcopo dioecesano, non
autem ab Administratore dioecesano, nisi de consensu collegii consultorum.

¨

can. 486

– 1 Documenta omnia, quae dioecesim vel paroecias respiciunt, maxima cura custodiri

debent.

– 2 In unaquaque curia erigatur, in loco tuto, archivum seu tabularium dioecesanum, in

quo instrumenta et scripturae quae ad negotia dioecesana tum spiritualia tum
temporalia spectant, certo ordine disposita et diligenter clausa custodiantur.

– 3 Documentorum, quae in archivo continentur, conficiatur, inventarium seu catalogus,

cum brevi singularum scripturarum synopsi.

¨

can. 487

– 1 Archivum clausum sit oportet eiusque clavem habeant solum Episcopus et

cancellarius; nemini licet illud ingredi nisi de Episcopi aut Moderatoris curiae simul
et cancellarii licentia.

CIC

81

– 2 Ius est iis quorum interest, documentorum, quae natura sua sunt publica quaeque ad

statum suae personae pertinent, documentum authenticum scriptum vel
photostaticum per se vel per procuratorem recipere.

¨

can. 488

Ex archivo non licet efferre documenta, nisi ad breve tempus tantum atque de Episcopi aut
insimul Moderatoris curiae et cancellarii consensu.

¨

can. 489

– 1 Sit in curia dioecesana archivum quoque secretum, aut saltem in communi archivo

armarium seu scrinium, omnino clausum et obseratum, quod de loco amoveri
nequeat, in quo scilicet documenta secreto servanda cautissime custodiantur.

– 2 Singulis annis destruantur documenta causarum criminalium in materia morum,

quarum rei vita cesserunt aut quae a decennio sententia condemnatoria absolutae
sunt, retento facti brevi summario cum textu sententiae definitivae.

¨

can. 490

– 1 Archivi secreti clavem habeat tantummodo Episcopus.
– 2 Sede vacante, archivum vel armarium secretum ne aperiatur, nisi in casu verae

necessitatis, ab ipso Administratore dioecesano.

– 3 Ex archivo vel armario secreto documenta ne efferantur.

¨

can. 491

– 1 Curet Episcopus dioecesanus ut acta et documenta archivorum quoque ecclesiarum

cathedralium, collegiatarum, paroecialium, aliarumque in suo territorio exstantium
diligenter serventur, atque inventaria seu catalogi conficiantur duobus exemplaribus,
quorum alterum in proprio archivo, alterum in archivo dioecesano serventur.

– 2 Curet etiam Episcopus dioecesanus ut in dioecesi habeatur archivum historicum

atque documenta valorem historicum habentia in eodem diligenter custodiantur et
systematice ordinentur.

– 3 Acta de documenta, de quibus in „ „ 1 et 2, ut inspiciantur aut efferantur, serventur

normae ad Episcopo dioecesano statutae.

¨

can. 492

– 1 In singulis dioecesibus constituatur consilium a rebus oeconomicis, cui praesidet

ipse Episcopus dioecesanus eiusve delegatus, et quod constat tribus saltem
christifidelibus, in re oeconomica necnon in iure civili vere peritis et integritate
praestantibus, ab Episcopo nominatis.

– 2 Membra consilii a rebus oeconominis ad quinquennium nominentur, sed expleto hoc

tempore ad alia quinquennia assumi possunt.

– 3 A consilio a rebus oeconomicis excluduntur personae que cum Episcopo usque ad

quartum gradum consanguinitatis vel affinitatis coniunctae sunt.

CIC

82

¨

can. 493

Praeter munera ipsi commissa in Libro V De bonis Ecclesiae temporalibus, consilii a rebus
oeconomicis et quotannis, iuxta Episcopi dioecesani indicationes, rationem apparare quaestuum
et erogationum quae pro universo dioecesis regimine anno venturo praevidentur, necnon, anno
exeunte, rationem accepti et expensi probare.

¨

can. 494

– 1 In singulis dioecesibus ab Episcopo, auditis, collegio consultorum atque consilio a

rebus oeconomicis, nominetur oeconomus, qui sit in re oeconomica vere peritus et
probitate prorsus praestans.

– 2 Oeconomus nominetur ad quinquennium, sed expleto hoc tempore ad alia

quinquennia nominari potest; durante munere, ne amoveatur nisi ob gravem causam
ab Episcopo aestimandam, auditis collegio consultorum atque consilio a rebus
oeconomicis.

– 3 Oeconomi est, secundum rationem a consilio a rebus oeconomis definitam, bona

dioecesis sub auctoritate Episcopi administrare atque ex quaestu dioecesis constituto
expensas facere, quas Episcopus aliive ab ipso deputati legitime ordinaverint.

– 4 Anno vertente, oeconomus consilio a rebus oeconomicis rationem accepti et expensi

reddere debet.

¨

can. 495

– 1 In unaquaque dioecesi constituatur consilium presbyterale, coetus scilicet

sacerdotum, qui tamquam senatus sit Episcopi, presbyterium repraesentas, cuius est
Episcopum in regime dioecesis ad normam iuris adiuvare, ut bonum pastorale
portionis populi Die ipsi commissae quam maxime provehatur.

– 2 In vicariatibus et praefecturis apostolicis Vicarius vel Praefectus constituant

consilium ex tribus saltem presbyteris missionariis, quorum sententiam, etiam per
epistolam, audiant in gravioribus negotiis.

¨

can. 496

Consilium presbyterale habeat propria statuta ab Episcopo dioecesano approbata, attentis normis
ab Episcoporum conferentia prolatis.

¨

can. 497

Ad designationem quod attinet sodalium consilii presbyteralis:

1§ dimidia circiter pars libere eligatur a sacerdotibus ipsis, ad normam canonum qui

sequuntur, necnon statutorum;

2§ aliqui sacerdotes, ad normam statutorum, esse debent membra nata, qui scilicet

ratione officii ipsis demandati ad consilium pertineant; 3.Episcopo dioecesano
integrum et aliquos libere nominare.

¨

can. 498

– 1 Ius electionis tum activum tum passivum ad consilium presbyterale constituendum

habent:

1§ omnes sacerdotes saeculares in dioecesi incardinati;

CIC

83

2§ sacerdotes saeculares in dioecesi non incardinati, necnon sacerdotes sodales alicuius

instituti religiosi aut societatis vitae apostolicae, qui in dioecesi commorantes, in
eiusdem bonum aliquod officium exercent.

– 2 Quatenus statuta id provideant, idem ius electionis conferri potest aliis sacerdotibus,

qui domicilium aut quasi-domicilium in dioecesi habent.

¨

can. 499

Modus eligendi membra consilii presbyteralis statutis determinandus est, ita quidem ut, quatenus
id fieri possit, sacerdotes presbyterii repraesententur, ratione habita maxime diversorum
ministeriorum variarumque dioecesis regionum.

¨

can. 500

– 1 Episcopi dioecesani est consilium presbyterale convocare, eidem praesidere atque

quaestiones in eodem tractandas determinare aut a membris propositas recipere.

– 2 Concilium presbyterale gaudet voto tantum consultivo; Episcopus dioecesanus illud

audiat in negotiis maioris momenti, eius autem consensus eget solummodo in
casibus iure expresse definitis.

– 3 Concilium presbyterale numquam agere valet sine Episcopo dioecesano, ad quem

solum etiam cura spectat ea divulgandi quae ad normam „ 2 statuta sunt.

¨

can. 501

– 1 Membra consilii presbyteralis designentur ad tempus, in statutis determinatum, ita

tamen ut integrum consilium vel aliqua eius pars intra quinquennium renovetur.

– 2 Vacante sede, consilium presbyterale cessat eiusque munera implentur a collegio

consultorum; intra annum a capta possessione Episcopus debet consilium
presbyterale noviter constituere.

– 3 Si consilium presbyterale munus sibi in bonum dioecesis commissum non adimpleat

aut eodem graviter abutatur, Episcopus dioecesanus, facta consultatione cum
Metropolita, aut si de ipsa sede metropolitana agatur cum Episcopo suffraganeo
promotione antiquiore, illud dissolvere potest, sed intra annum debet noviter
constituere.

¨

can. 502

– 1 Inter membra consilii presbyteralis ab Episcopo dioecesano libere nominantur aliqui

sacerdotes, numero non minore quam sex nec maiore quam duodecim, qui collegium
consultorum ad quinquennium constituant, cui competunt munera iure determinata;
expleto tamen quinquennio munera sua propria exercere pergit usquedum novum
collegium constituatur.

– 2 Collegio consultorum praeest Episcopus dioecesanus; sede autem impedita aut

vacante, is qui ad interim Episcopi locum tenet aut, si constitutus nondum fuerit,
sacerdos ordinatione antiquor in collegio consultorum.

– 3 Episcoporum conferentia statuere potest ut munera collegii consultorum capitulo

cathedrali committantur.

– 4 In vicariatu et praefectua apostolica munera collegii consultorum competunt consilio

missionis, de quo in can. 495 „ 2, nisis aliud iure statuatur.

CIC

84

¨

can. 503

Capitulum canonicorum, sive cathedrale sive collegiale, est sacerdotum collegium, cuius est
functiones liturgicas sollemniores in ecclesia cathedrali aut collegiali persolvere; capituli
cathedralis praeterea est munera adimplere, quae iure aut ab Episcopo dioecesano et
committuntur.

¨

can. 504

Capituli cathedralis erectio, innovatio aut suppressio Sedi Apostolicae reservantur.

¨

can. 505

Unumquodque capitulum, sive cathedrale sive collegiale, sua habeat statuta, per legitimum
actum capitularem condita atque ab Episcopo dioecesano probata; quae statuta ne immutentur
neve abrogentur, nisi approbante eodem Episcopo dioecesano.

¨

can. 506

– 1 Statuta capituli, salvis semper fundationis legibus, ipsam capituli constitutionem et

numerum canonicorum determinent; definiant quaenam a capitulo et a singulis
canonicis ad cultum divinum necnon ad ministerium persolvendum sint peragenda;
decernant conventus in quibus capituli negotia agantur atque, salvis quidemm iuris
universalis praescriptis, condiciones statuant ad validitatem liceitatemque
negotiorum requisitas.

– 2 In statutis etiam definiantur emolumenta, tum stabilia tum occasione perfuncti

muneris solvenda necnon, attentis normis a Sancta Sede latis, quaenam sin
canonicorum insignia.

¨

can. 507

– 1 Inter canonicos habeatur qui capitulo praesit, atque alia etiam constituantur officia

ad normam statutorum, ratione quoque habita usus in regione vigentis.

– 2 Clericis ad capitulum non pertinentibus, committi possunt alia officia, quibus ipsi,

ad normam statutorum, canonicis auxilium praebeant.

¨

can. 508

– 1 Paenitentiarius canonicus tum ecclesiae cathedralis tum ecclesiae collegialis vi

officii habet facultatem ordinariam, quam tamen aliis delegare non potest,
absolvendi in foro sacramentali a censuris latae sententiae non declaratis,
Apostolicae Sedi non reservatis, in dioecesi extraneos quoque, dioecesanos autem
etiam extra territorium dioecesis.

– 2 Ubi deficit capitulum, Episcopus dioecesanus sacerdotem constituat ad idem munus

implendum.

¨

can. 509

– 1 Episcopi dioecesani, audito capitulo, non autem Administratoris dioecesani, est

omnes et singulos conferre canonicatus, tum in ecclesia cathedrali tum in ecclesia
collegiali, revocato quolibet contrario privilegio; eiusdem Episcopi est confirmare
electum ab ipso capitulo, qui eidem presit.

CIC

85

– 2 Canonicatus Episcopus dioecesanus conferat tantum sacerdotibus doctrina vitaeque

integritate praestantibus, qui laudabiliter ministerium exercuerunt.

¨

can. 510

– 1 Capitulo canonicorum ne amplius uniantur paroeciae; quae unitae alicui capitulo

exstent, ab Episcopo dioecesano a capitulo separentur.

– 2 In ecclesia, quae simul sit paroecialis et capitularis, designetur parochus, sive inter

capitulares delectus, sive non; qui parochus omnibus obstringitur officiis atque
gaudet iuribus et facultatibus quae ad normam iuris propria sunt parochi.

– 3 Episcopi dioecesani est certas statuere normas, quibus officia pastoralia parochi

atque munera capitulo propria debite componantur, cavendo ne parochus
capitularibus nec capitulum paroecialibus functionibus impedimento sit; conflictus,
si quidam habeantur, dirimat Episcopus dioecesanus, qui imprimis curet ut fidelium
necessitatibus pastoralibus apte prospiciatur.

– 4 Quae ecclesiae, paroeciali simul et capitulari, conferantur eleemosynae,

praesumuntur datae paroeciae, nisi aliud constet.

¨

can. 511

In singulis dioecesibus, quatenus pastoralia adiuncta id suadeant, constituatur consilium
pastorale, cuius est sub auctoritate Episcopi ea quae opera pastoralia in dioecesi spectant
investigare, perpendere atque de eis conclusiones practicas proponere.

¨

can. 512

– 1 Consilium pastorale constat christifidelibus qui in plena communione sint cum

Ecclesia catholica, tum clericis, tum membris institutorum vitae consecratae, tum
praesertim laicis, quique designantur modo ab Episcopo dioecesano determinato.

– 2 Christifideles, qui deputantur ad consilium pastorale, ita seligantur ut per eos

universa populi Dei portio, quae dioecesim constituat, revera configuretur, ratione
habita diversarum regionum, condicionum socialium et professionum, necnon partis
quam sive singuli sive cum aliis coniuncti in apostolatu habent.

– 3 Ad consilium pastorale ne deputentur nisi christifideles certa fide, bonis moribus et

prudentia praestantes.

¨

can. 513

– 1 Consilium pastorale constituitur ad tempus, iuxta praescripta statutorum, quae ab

Episcopo dantur.

– 2 Sede vacante, consilium pastorale cessat.

¨

can. 514

– 1 Consilium pastorale, quod voto gaudet tantum consultivo, iuxta necessitates

apostolatus convocare eique praesse ad solum Episcopum dioecesanum pertinet; ad
quem etiam unice spectat, quae in consilio pertractata sunt publici iuris facere.

– 2 Saltem semel in anno convocetur.

CIC

86

¨

can. 515

– 1 Paroecia est certa communitas christifidelium in Ecclesia particulari stabiliter

constituta, cuius cura pastoralis, sub auctoritate Episcopi dioecesani, committitur
parocho, qua proprio eiusdem pastori.

– 2 Paroecias erigere, supprimere aut eas innovare unius est Episcopi dioecesani, qui

paroecias ne erigat aut supprimat, neve eas notabiliter innovet, nisi audito consilio
presbyterali.

– 3 Paroecia legitime erecta personalitate iuridica ipso iure gaudet.

¨

can. 516

– 1 Nisi aliud iure caveatur, paroeciae aequiparatur quasi-paroecia, quae est certa in

Ecclesia particulari communitas christifidelium, sacerdoti uti pastori proprio
commissa, ob peculiaria adiuncta in paroeciam nondum erecta.

– 2 Ubi quaedam communitates in paroeciam vel quasi-paroeciam erigi non possit,

Episcopus dioecesanus alio modo earundem pastorali curae prospiciat.

¨

can. 517

– 1 Ubi adiuncta id requirant, paroeciae aut diversarum simul paroeciarum cura

pastoralis committi potest pluribus in solidum sacerdotibus, ea tamen lege, ut
eorundem unus curae pastoralis exercendae sit moderator, qui nempe actionem
coniunctam dirigat atque de eadem coram Episcopo respondeat.

– 2 Si ob sacerdotum penuriam Episcopus dioecesanus aestimaverit participationem in

exercitio curae pastoralis paroeciae concredendam esse diacono aliive personae
sacerdotali charactere non insignitate aut personarum communitati, sacerdotem
constituat aliquem qui, potestatibus et facultatibus parochi instructus, curam
pastoralem moderetur.

¨

can. 518

Paroecia regula generali sit territorialis, quae scilicet omnes complectatur christifideles certi
territorii; ubi vero id expediat, constituantur paroeciae personales, ratione ritus, linguae, nationis
christifidelium alicuius territorii atque alia etiam ratione determinatae.

¨

can. 519

Parochus est pastor proprius paroeciae sibi commissae, cura pastorali communitatis sibi
concreditae fungens sub auctoritate Episcopi dioecesani, cuius in partem ministerii Christi
vocatus est, ut pro eadem communitate munera exsequatur docendi, sanctificandi et regendi,
cooperantibus etiam aliis presbyteris vel diaconis atque operam conferentibus christifidelibus
laicis, ad normam iuris.

¨

can. 520

– 1 Persona iuridica ne sit parochus; Episcopus autem dioecesanus, non vero

Administrator dioecesanus, de consensu competentis Superioris, potest paroeciam
committere instituto religioso clericali vel societati clericali vitae apostolicae, eam
erigendo etiam in ecclesia instituti aut societatis, hac tamen lege ut unus presbyter
sit paroeciae parochus, aut, si cura pastoralis pluribus in solidum committatur,
moderator, de quo in can. 517, „ 1.

CIC

87

– 2 Paroeciae commissio, de qua„ 1, fieri potest sive in perpetuum sive ad certum

praefinitum tempus; in utroque casu fiat mediante conventione scripta inter
Episcopum dioecesanum et competentem Superiorem instituti vel societatis inita,
qua inter alia expresse et accurate definiantur, quae ad opus explendum, ad personas
eidem addicendas et ad res oeconomicas spectent.

¨

can. 521

– 1 Ut quis valide in parochum assumatur, oportet sit in sacro presbyteratus ordine

constitutus.

– 2 Sit praeterea sana doctrina et morum probitate praestans, animarum zelo aliisque

virtutibus praeditus, atque insuper qualitatibus gaudet quae ad paroeciam, de qua
agitur, curandam iure sive universali sive particulari requiruntur.

– 3 Ad officium parochi alicui conferendum, oportet de eius idoneitate, modo ab

Episcopo dioecesano determinato, etiam per examen, certo constet.

¨

can. 522

Parochus stabilitate gaudeat oportet ideoque ad tempus indefinitum nominetur; ad certum tempus
tantum ab Episcopo dioecesano nominari potest, si id ab Episcoporum conferentia per decretum
admissum fuerit.

¨

can. 523

Firmo praescripto can. 682, „ 1, parochi officii provisio Episcopo dioecesano competit et quidem
libera collatione, nisi cuidam sit ius praesentationis aut electionis.

¨

can. 524

Vacantem paroeciam Episcopus dioecesanus conferat illi quem, omnibus perpensis adiunctis,
aestimet idoneum ad paroecialem curam in eadem implendam, omni personarum acceptione
remota; ut iudicium de idoneitate ferat, audiat vicarium foraneum aptasque investigationes
peragat, auditis, si casus ferat, certis presbyteris necnon christifidelibus laicis.

¨

can. 525

Sede vacante aut impedita, ad Administratorem dioecesanum aliumve dioecesim ad interim
regentem pertinet:

1§ institutionem vel confirmationem concedere presbyteris, qui ad paroeciam legitime

praesentati aut electi fuerint;

2§ parochos nominare, si sedes ab anno vacaverit aut impedita sit.

¨

can. 526

– 1 Parochus unius paroeciae tantum curam paroecialem habeat; ob penuriam tamen

sacerdotum aut alia adiuncta, plurium vicinarum paroeciarum cura eidem parocho
concredi potest.

– 2 In eadem paroecia unus tantum habeatur parochus aut moderator ad normam can

517, „ 1, reprobata contraria consuetudine et revocato quolibet contrario privilegio.

¨

can. 527

– 1 Quid ad curam pastoralem paroeciae gerendam promotus est, eandem obtinet et

exercere tenetur a momento captae possessionis.

CIC

88

– 2 Parochum in possessionem mittit loci Ordinarius aut sacerdos ab eodem delegatus,

servato modo lege particulari aut legitima consuetudine recepto; iusta tamen de
causa potest idem Ordinarius ab eo modo dispensare; quo in casu dispensatio
paroeciae notificata locum tenet captae possessionis.

– 3 Loci Ordinarius praefiniat tempus intra quod paroeciae possesio capi debeat; quo

inutiliter praeterlapso, nisi iustum obstiterit impedimentum, paroeciam vacare
declarare potest.

¨

can. 528

– 1 Parochus obligatione tenetur providendi ut Dei verbum integre in paroecia

degentibus annuntietur; quare curet ut christifideles laici infidei veritatibus
edoceantur, praesertim homilia diebus dominicis et festis de praecepto habenda
necnon catechetica institutione tradenda, atque foveat opera quibus spiritus
evangelicus, etiam ad iustitiam socialem quod attinet, promoveatur; peculiarem
curam habeat de puerorum iuvenumque educatione catholica; omni ope satagat,
associata etiam sibi christifidelium opera, ut nuntius evangelicus ad eos quoque
perveniat, qui a religione colenda recesserint aut veram fidem non profiteantur.

– 2 Consulat parochus ut sanctissima Eucharistia centrum sit congregationis fidelium

paroecialis; adlaboret ut christifideles, per devotam sacramentorum celebrationem,
pascantur, peculiarique modo ut frequenter ad sanctissimae Eucharistiae et
paenitentiae sacramenta accedant; annitatur item ut iidem ad orationem etiam in
familiis peragendam ducantur atque conscie et actuose partem habeant in sacra
liturgia, quam quidem, sub auctoritate Episcopi dioecesani, parochus in sua paroecia
moderari debet et, ne abusus irrepant, invigilare tenetur.

¨

can. 529

– 1 Officium pastoris sedulo ut adimpleat, parochus fideles suae curae commissos

cognoscere satagat; ideo familias visitet, fidelium sollicitudines, angores et luctus
praesertim participans eosque in Domino confortans necnon, si in quibusdam
defecerint, prudenter corrigens; aegrotos, praesertim morti proximos, effussa caritate
adiuvet, eos sollicite sacramentis reficiendo eorumque animas Deo commendando;
peculiari diligentia prosequatur pauperes, affictos, solitarios, e patria exsules
itemque peculiaribus difficultatibus gravatos; adlaboret etiam ut coniuges et parentes
ad officia propria implenda sustineantur et in familia vitae christianae incrementum
foveat.

– 2 Partem quam christifideles laici in missione Ecclesiae propriam habent, parochus

agnoscat et promoveat, consociationes eorundem ad fines religionis fovendo. Cum
proprio Episcopo et cum dioecesis presbyterio cooperetur, adlaborans etiam ut
fideles communionis paroecialis curam habeant, iidemque tum dioecesis tum
Ecclesiae universae membra se sentiant operaque ad eandem communionem
promovendam participent vel sustineant.

¨

can. 530

Functiones specialiter parocho commissae sunt quae sequuntur:

1§ administratio baptismi;
2§ administratio sacramenti confirmationis iis qui in periculo mortis versantur, ad

normam cam 883, n. 3;

CIC

89

3§ administratio Viatici necnon unctionis infirmorum, firmo praescripto can, 1003, „ „ 2

et 3, atque apostolicae benedictionis impertitio;

4§ assistentia matrimoniis et benedicto nuptiarum;
5§ persolutio funerum;
6§ fontis baptismalis tempore paschali benedictio, ductus processionum extra

ecclesiam, necnon benedictiones extra ecclesiam solemnes;

7§ celebratio eucharistica sollemnior diebus dominicis et festis de praecepto.

¨

can. 531

Licet paroeciale quoddam munus alius expleverit, oblationes quas hac occasione a
christifidelibus recipit ad massam paroecialem deferat, nisi de contraria offerentis voluntate
constet quoad oblationes voluntarias; Episcopo dioecesano, audito consilio presbyterali, competit
statuere praescripta, quibus destinationi harum oblationum necnon remunerationi clericorum
idem munus implentium provideatur.

¨

can. 532

In omnibus negotiis iuridicis parochus personam gerit paroeciae, ad normam iuris; curet ut bona
paroeciae administrentur ad normam cann. 1281-1288.

¨

can. 533

– 1 Parochus obligatione tenetur residendi in domo paroeciali prope ecclesiam; in

casibus tamen particularibus, si iusta adsit causa, loci Ordinarius permittere potest ut
alibi commoretur, praesertim in domo pluribus presbyteris communi, dummodo
paroecialium perfunctioni munerum rite apteque sit provisum.

– 2 Nisi gravis obstet ratio, parocho, feriarum gratia, licet quotannis a paroecia abesse

ad summum per unum mensem continuum aut intermissum; quo in feriarum tempore
dies non computantur, quibus semel in anno parochus spirituali recessui vacat;
parochus autem, ut ultra hebdomadam a paroecia absit, tenetur de hoc loci
Ordinarium monere.

– 3 Episcopi dioecesani est normas statuere quibus prospiciatur ut, parochi absentia

durante, curae provideatur paroeciae per sacerdotem debitis facultatibus instructum.

¨

can. 534

– 1 Parochus, post captam paroeciae possessionem, obligatione tenetur singulis diebus

dominicis atque festis in sua dioecesi de praecepto Missam pro populo sibi
commisso applicandi; qui vero ab hac celebratione legitime impediatur, iisdem
diebus per alium aut aliis diebus per se ipse applicet.

– 2 Parochus, qui plurium paroeciarum curam habet, diebus de quibus in „ 1, unam

tantum Missam pro universo sibi commisso populo applicare tenetur.

– 3 Parochus qui obligationi de qua in „ 1 et 2 non satisfecerit, quam primum pro populo

tot Missas applicet, quot omiserit.

¨

can. 535

– 1 In unaquaque paroecia habeantur libri paroeciales, liber scilicet baptizatorum,

matrimoniorum, defunctorum, aliique secundum Episcoporum conferentiae aut
Episcopi dioecesani praescripta; prospiciat parochus ut iidem libri accurate
conscribantur atque diligenter asserventur.

CIC

90

– 2 In libro baptizatorum adnotenetur quoque confirmatio, necnon quae pertinet ad

statum canonicum christifidelium, ratione matrimonii, salvo quidemm praescripto
can. 1133, ratione adoptionis, itemque ratione suscepti ordinis sacri, professionis
perpetuae in instituto religioso emissae necnon mutati ritus; eaeque adnotationes in
documento accepti baptismi semper referantur.

– 3 Unicuique paroeciae sit proprium sigillum; testimonia quae de statu canonico

christifidelium dantur, sicut et acta omnia quae momentum iuridicum habere
possunt, ab ipso parocho eiusve delegato subscribantur et sigillo paroeciali
muniantur.

– 4 In unaquaque paroecia habeatur tabularium seu archivum, inquo libri paroeciales

custodiantur, una cum Episcoporum epistulis aliisque documentis, necessitatis
utilitatisve causa servandis; quae omnia, ab Episcopo dioecesano eiusve delegato,
visitationis vel alio opportuno tempore inspicienda, parochus caveat ne ad
extraneorum manus perveniant.

– 5 Libri paroeciales antiquiores quoque diligenter custodiantur, secundum praescripta

iuris particularis.

¨

can. 536

– 1 Si, de iudicio Episcopi dioecesani, audito consilio presbyterali, opportunum sit, in

unaquaque paroecia constituatur consilium pastorale, cui parochus praeest et in quo
christifideles una cum illis qui curam pastoralem vi officii sui in paroecia
participant, ad actionem pastoralem fovendam suum adiutorium praestent.

– 2 Consilium pastorale voto gaudet tantum consultivo et regitur normis ab Episcopo

dioecesano statutis.

¨

can. 537

In unaquaque paroecia habeatur consilium a rebus oeconomicis, quod praeterquam iure
universali, regitur normis ab Episcopo dioecesano latis et in quo christifideles, secundum easdem
normas selecti, parocho in administratione bonorum paroeciae auditorio sint, firmo praescripto
can. 532.

¨

can. 538

– 1 Parochus ab officio cessat amotione aut translatione ab Episcopo dioecesano ad

normam iuris peracta, renuntiatione iusta de causa ab ipso parocho facta et, ut
valeat, ab eodem Episcopo acceptata, necnon lapsu temporis si, iuxta iuris
particularis de quo in can. 522 praescripta, ad tempus determinatum constitutus
fuerit.

– 2 Parochus, qui est sodalis instituti religiosi aut in societate vitae apostolicae

incardinatus, ad normam can. 682, „ 2 amovetur.

– 3 Parochus, expleto septuagesimo quinto aetatis anno, rogatur ut renuntiationem ab

officio exhibeat Episcopo dioecesano, qui, omnibus personae et loci inspectis
adiunctis, de eadem acceptanda aut differenda decernat; renuntiantis congruae
sustentationi et habitationi ab Episcopo dioecesano providendum est, attentis normis
ab Episcoporum conferentia statutis.

CIC

91

¨

can. 539

Cum vacat paroecia aut cum parochus ratione captivitatis, exsilii vel relegationis, inhabilitatis vel
infimae valetudinis aliusve causae a munere pastorali in paroeciae exercendo praepeditur, ab
Episcopo dioecesano quam primum deputetur administrator paroecialis, sacerdos scilicet qui
parochi vicem suppleat ad normam can. 540.

¨

can. 540

– 1 Administrator paroecialis iisdem adstringitur officiis iisdemque gaudet iuribus ac

parochus, nisi ab Episcopo dioecesano aliter statuatur.

– 2 Administratori paroeciali nihil agere licet, quod praeiudicium afferat iuribus parochi

aut damno esse possit bonis paroecialibus.

– 3 Administrator paroecialis post expletum munus parocho rationem reddat.

¨

can. 541

– 1 Vacante paroecia itemque parocho a munere pastorali exercendo impedito, ante

administratoris paroecialis constitutionem, paroeciae regimen interim assumat
vicarius paroecialis; si plures sint, is qui sit nominatione antiquior, et si vicarii
desint, parochus iure particulari definitus.

– 2 Qui paroeciae regimen ad normam 1 assumpserit, loci Ordinarium de paroeciae

vacatione statim certiorem faciat.

¨

can. 542

Sacerdotes quibus in solidum, ad normam can. 517, 1, alicuius paroeciae aut diversarum simul
paroeciarum cura pastoralis committitur:

1§ praediti sin oportet qualitatibus, de quibus in can. 521;
2§ nominentur vel instituantur ad normam praescriptorum cann. 522 et 524;
3§ curam pastoralem obtinent tantum a momento captae possessionis; eorundem

moderator in possessionem mittitur ad normam praescriptorum can. 527, 2; pro
ceteris vero sacerdotibus fidei professio legitime facta locum tenet captae
possessionis.

¨

can. 543

– 1 Si sacerdotibus in solidum cura pastoralis alicuius paroeciae aut diversarum simul

paroeciarum committatur, singuli eorum, iuxta ordinationem ab iisdem statutam,
obligatione tenentur munera et functiones parochi persolvendi de quibus in cann.
528, 529 et 530; facultas matrimoniis assistendi, sicuti et potestates omnes
dispensandi ipso iure parocho concessae, omnibus competunt, exercendae tamen
sunt sub directione moderatoris.

– 2 Sacerdotes omnes qui ad coetum pertinent:

1§ obligatione tenentur residentiae;
2§ communi consilio ordinationem statuant, qua eorum unus Missam pro populo

celebret, ad normam can. 534;

3§ solus moderator in negotiis iuridicis personam gerit paroeciae aut paroeciarum

coetui commissarum.

CIC

92

¨

can. 544

Cum cesset ab officio aliquis sacerdos e coetu, de quo in can. 517, 1, vel coetus moderator,
itemque cum eorundem aliquis inhabilis fiat ad munus pastorale exercendum, non vacat paroecia
vel paroeciale, quarum cura coetui committitur; Episcopi autem dioecesani est alium nominare
moderatorem; antequam vero ab Episcopo alius nominetur, hoc munus adimpleat sacerdos
eiusdem coetus nominatione antiquior.

¨

can. 545

– 1 Quoties ad pastoralem paroeciae curam debite adimplendam necesse aut opportunum

sit, parocho adiungi possunt unus aut plures vicarii paroeciales, qui, tamquam
parochi cooperatores eiusque sollicitudinis participes, communi cum parocho
consilio et studio, atque sub eiusdem auctoritate operam in ministerio pastorali
praestent.

– 2 Vicarius paroecialis constitui potest sive ut opem ferat in universo ministerio

pastorali explendo, et quidem aut pro tota paroecia aut pro determinata paroeciae
parte aut pro certo paroeciae christifidelium coetu, sive etiam ut operam impedat in
certum ministerium in diversis simul paroeciis persolvendum.

¨

can. 546

Ut quis valide vicarius paroecialis nominetur, oportet sit in sacro presbyteratus ordine
constitutus.

¨

can. 547

Vicarium paroecialem libere nominat Episcopus dioecesanus, auditis, si opportunum id
iudicaverit, parocho aut parochis paroeciarum pro quibus constituitur, necnon vicario foraneo,
firmo praescripto can. 682, „ 1.

¨

can. 548

– 1 Vicarii paroecialis obligationes et iura, praeterquam canonibus huius capitis, statutis

dioecesanis necnon litteris Episcopi dioecesani definiuntur, specialius autem
mandato parochi determinantur.

– 2 Nisi aliud expresse litteris Episcopi dioecesani caveatur, vicarius paroecialis ratione

officii obligatione tenetur parochum in universo paroeciali ministerio adiuvandi,
excepta quidemm applicatione Missae pro populo, itemque, si res ferat ad normam
iuris, parochi vicem supplendi.

– 3 Vicarius paroecialis regulariter de inceptis pastoralibus prospectis et susceptis ad

parochum referat, ita ut parochus et vicarius aut vicarii, coniunctis viribus, pastorali
curae providere valeant paroeciae, cuius simul sunt sponsores.

¨

can. 549

Absente parocho, nisi aliter Episcopus dioecesanus providerit ad normam can. 533, „ 3, et nisi
Administrator paroecialis constitutus fuerit, serventur praescripta can. 541, „ 1; vicarius hoc in
casu omnibus etiam obligationibus tenetur parochi, excepta obligatione applicandi Missam pro
populo.

CIC

93

¨

can. 550

– 1 Vicarius paroecialis obligatione tenetur residendi in paroecia aut, si pro diversis

simul paroeciis constitutus est, in earum aliqua; loci tamen Ordinarius, iusta de
causa, permittere potest ut alibi resideat, praesertim in domo pluribus presbyteris
communi, dummodo pastoralium perfunctio munerum nullum exinde detrimentum
capiat.

– 2 Curet loci Ordinarius ut inter parochum et vicarios aliqua vitae communis

consuetudo in domo paroeciali, ubi id fieri possit, provehatur.

– 3 Ad tempus feriarum quod attinet, vicarius paroecialis eodem gaudet iure ac

parochus.

¨

can. 551

Ad oblationes quod attinet, quas occasione perfuncti ministerii pastoralis christifideles vicario
faciunt, serventur praescripta can. 531.

¨

can. 552

Vicarius paroecialis ab Episcopo dioecesano aut ab Administratore dioecesano amoveri potest,
iusta de causa, firmo praescripto can. 682 „ 2.

¨

can. 553

– 1 Vicarius foraneus, qui etiam decanus vel archipresbyter vel alio nomine vocatur, est

sacerdos qui vicariatui foraneo praeficitur.

– 2 Nisi aliud iure particulari statuatur, vicarius foraneus nominatur ab Episcopo

dioecesano, auditis pro suo prudenti iudicio sacerdotibus qui in vicariatu de quo
agitur ministerium exercent.

¨

can. 554

– 1 Ad officium vicarii foranei, quod cum officio parochi certae paroeciae non ligatur,

Episcopus seligat sacerdotem quem, inspectis loci ac temporis adiunctis, idoneum
iudicaverit.

– 2 Vicarius foraneus nominetur ad certum tempus, iure particulari determinatum.
– 3 Vicarium foraneum iusta de causa, pro suo prudenti arbitrio, Episcopus dioecesanus

ab officio libere amovere potest.

¨

can. 555

– 1 Vicario foraneo, praeter facultates iure particulari ei legitime tributas, officium et ius

est:

1§ actionem pastoralem in vicariatu communem promovendi et coordinandi;
2§ prospiciendi ut clerici sui districtus vitam ducant proprio statui congruam atque

officiis suis diligenter satisfaciant;

3§ providendi ut religiosae functiones secundum sacrae liturgiae praescripta

celebrentur, ut decor et nitor ecclesiarum sacraeque supellectilis, maxime in
celebratione eucharistica et custodia sanctissimi Sacramenti, accurate serventur, ut
recte conscribantur et debite custodiantur libri paroeciales, ut bona ecclesiastica
sedulo administrentur; denique ut domus paroecialis debita diligentia curetur.

CIC

94

– 2 In vicariatu sibi concredito vicarius foraneus:

1§ operam det ut clerici, iuxta iuris particularis praescripta, statutis temporibus intersint

praelectionibus, conventibus theologicis aut conferentiis, ad norman can. 279, „ 2;

2§ curet ut presbyteris sui districtus subsidia spiritualia praesto sint, itemque maxime

sollicitus sit de iis, qui in difficilioribus versantur circumstantiis aut problematibus
anguntur.

– 3 Curet vicarius foraneus ut parochi sui districtus, quos graviter aegrotantes noverit,

spiritualibus ac materialibus auxiliis ne careant, utque eorum qui decesserint, funera
digne celebrentur; provideat quoque ne, occasione aegrotationis vel mortis, libri,
documenta, sacra supellex aliaque, quae ad Ecclesiam pertinent, depereant aut
asportentur.

– 4 Vicarius foraneus obligatione tenetur secundum determinationem ab Episcopo

dioecesano factam, sui districtus paroecias visitare.

¨

can. 556

Ecclesiarum rectores hic intelleguntur sacerdotes, quibus cura demandatur alicuius ecclesiae,
quae nec sit paroecialis nec capitularis, nec adnexa domui communitatis religiosae aut societatis
vitae apostolicae, quae in eadem officia celebret.

¨

can. 557

– 1 Ecclesiae rector libere nominatur ab Episcopo dioecesano, salvo iure eligendi aut

praesentandi, si cui legitime competat; quo in casu Episcopi dioecesani est rectorem
confirmare vel instituere.

– 2 Etiam si ecclesia pertineat ad aliquod clericale institutum religiosum iuris pontificii,

Episcopo dioecesano competit rectorem a Superiore praesentatum instituere.

– 3 Rector ecclesiae, quae coniuncta sit cum seminario aliove collegio quod a clericis

regitur, est rector seminarii vel collegii, nisi aliter Episcopus dioecesanus
constituerit.

¨

can. 558

Salvo praescripto can. 262, rectori non licet functiones paroeciales de quibus in can. 530, nn. 1-6,
in ecclesia sibi commissa peragere, nisi consentiente aut, si res ferat, delegante parocho.

¨

can. 559

Potest rector in ecclesia sibi commissa liturgicas celebrationes etiam sollemnes peragere, salvis
legitimis fundationis legibus, atque dummodo de iudicio loci Ordinarii nullo modo ministerio
paroeciali noceant.

¨

can. 560

Loci Ordinarius, ubi id opportunum censeat, potest rectori praecipere ut determinatas in ecclesia
sua pro populo celebret functiones etiam paroeciales, necnon ut ecclesia pateat certis
christifidelium coetibus ibidem liturgicas celebrationes peracturis.

¨

can. 561

Sine rectoris aliusve legitimi superioris licentia, nemini licet in ecclesia Eucharistiam celebrare,
sacramenta administrare aliasve sacras functiones peragere; quae licentia danda aut deneganda
est ad normam iuris.

CIC

95

¨

can. 562

Ecclesiae rector, sub auctoritate loci Ordinarii servatisque legitimis statutis et iuribus quaesitis,
obligatione tenetur prospiciendi ut sacrae functiones secundum normas liturgicas et canonum
praescripta digne in ecclesia celebrentur, onera fideliter adimpleantur, bona diligenter
administrentur, sacrae supellectilis atque aedium sacrarum conservationi et decori provideatur,
neve quidpiam fiat quod sanctitati loci ac reverentiae domui Dei debitae quoquo modo non
congruat.

¨

can. 563

Rectorem ecclesiae, etsi ab aliis electum aut praesentatum, loci Ordinarius ex iusta causa, pro suo
prudenti arbitrio ab officio amovere potest, firmo praescripto can. 682, „ 2.

¨

can. 564

Cappellanus est sacerdos, cui stabili modo committitur cura pastoralis, saltem ex parte, alicuius
communitatis aut peculiaris coetus christifidelium, ad normam iuris universalis et particularis
exercenda.

¨

can. 565

Nisi iure aliud caveatur aut cuidam specialia iura legitime competant, cappellanus nominatur ab
Ordinario loci, cui etiam pertinet praesentatum instituere aut electum confirmare.

¨

can. 566

– 1 Cappellanus omnibus facultatibus instructus sit oportet quas recta cura pastoralis

requirit. Praeter eas quae iure particulari aut speciali delegatione conceduntur,
cappellanus vi officii facultate gaudet audiendi confessiones fidelium suae curae
commissorum. verbi Dei eis praedicandi, Viaticum et unctionem infirmorum
administrandi necnon sacramentum confirmationis eis conferendi, qui in periculo
mortis versentur.

– 2 In valetudinariis, carceribus et itineribus maritimis, cappellanus praeterea facultatem

habet, his tantum in locis exercendam, a censuris latae sententiae non reservatis
neque declaratis absolvendi, firmo tamen praescripto can. 976.

¨

can. 567

– 1 Ad nominationem cappellani domus instituti religiosi laicalis, Ordinarius loci ne

procedat, nisi consulto Superiore, cui ius est, audita communitate, quemdam
sacerdotem proponere.

– 2 Cappellani est liturgicas functiones celebrare aut moderari; ipsi tamen non licet in

regimine interno instituti sese immiscere.

¨

can. 568

Pro iis qui ob vitae condicionem ordinaria parochorum cura frui non valent, uti sunt migrantes,
exsules, profugi, nomades, navigantes, constituantur, quatenus fieri possit, cappellani.

¨

can. 569

Cappellani militum legibus specialibus reguntur.

CIC

96

¨

can. 570

Si communitatis aut coetus sedi adnexa est ecclesia non paroecialis, cappellanus sit rector ipsius
ecclesiae, nisi cura communitatis aut ecclesiae aliud exigat.

¨

can. 571

In exercitio sui pastoralis muneris, cappellanus debitam cum parocho servet coniunctionem.

¨

can. 572

Quod attinet ad amotionem cappellani, servetur praescriptum can. 563.

CIC

97

PARS III: DE INSTITUTIS VITAE CONSECRATAE ET DE

SOCIETATIBUS

VITAE APOSTOLICAE

Sectio I: De Institutis Vitae Consecratae

¨

can. 573

– 1 Vita consecrata per consiliorum evangelicorum professionem est stabilis vivendi

forma qua fideles, Christum sub actione Spiritus Sancti pressius sequentes, Deo
summe dilecto totaliter dedicantur, ut, in Eius honorem atque Ecclesiae
aedificationem mundique salutem novo et peculiari titulo dediti, caritatis
perfectionem in servitio Regni Dei consequantur et, praeclarum in Ecclesia signum
effecti, caelestem gloriam praenuntient.

– 2 Quam vivendi formam in institutis vitae consecratae, a competenti Ecclesiae

auctoritate canonice erectis, libere assumunt christifideles, qui per vota aut alia sacra
ligamina iuxta proprias institutorum leges, consilia evangelica castitatis, paupertatis
et oboedientiae profitentur et per caritatem, ad quam docunt, Ecclesiae eiusque
mysterio speciali modo coniunguntur.

¨

can. 574

– 1 Status eorum, qui in huiusmodi institutis consilia evangelica profitentur, ad vitam et

sanctitatem Ecclesiae pertinet, et ideo ab omnibus in Ecclesia fovendus et
promovendus est.

– 2 Ad hunc statum quidam christifideles specialiter a Deo vocantur, ut in vita Ecclesiae

peculiari dono fruantur et, secundum finem et spiritum instituti, eiusdem missioni
salvificae prosint.

¨

can. 575

Consilia evangelica in Christi Magistri doctrina et exemplis fundata, donum sunt divinum, quod
Ecclesia a Domino accepit Eiusque gratia semper conservat.

¨

can. 576

Competentis Ecclesiae auctoritatis est consilia evangelica interpretari, eorumdem praxim legibus
moderari atque stabiles inde vivendi formas canonica approbatione constituere itemque, pro parte
sua, curare ut instituta secundum spiritum fundatorum et sanas traditiones crescant et floreant.

¨

can. 577

Permulta in Ecclesia sunt instituta vitae consecratae, quae dona Christum, enim, pressius
sequuntur sive orantem, sive Regnum Dei annuntiantem, sive hominibus benefacientem, sive
cum eis in saeculo conversantem, semper autem voluntatem Patris facientem.

¨

can. 578

Fundatorum mens atque proposita a competenti auctoritate ecclesiastica sancita circa naturam,
finem, spiritum et indolem instituti, necnon eius sanae traditiones, quae omnia patrimonium
eiusdem instituti constituunt, ab omnibus fideliter servanda sunt.

CIC

98

¨

can. 579

Episcopi dioecesani, in suo quisque territorio, instituta vitae consecratae formali decreto erigere
possunt, dummodo Sedes Apostolica consulta fuerit.

¨

can. 580

Aggregatio alicuius instituti vitae consecratae ad aliud reservatur competenti auctoritati instituti
aggregantis, salva semper canonica autonomia instituti aggregati.

¨

can. 581

Dividere institutum in partes, quocumque nomine veniant, novas erigere, erectas coniungere vel
aliter circumscribere ad competentem instituti auctoritatem pertinet, ad normam constitutionum.

¨

can. 582

Fusiones et uniones institutorum vitae consecratae uni Sedi Apostolicae reservantur; eidem
quoque reservantur confoederationes et foederationes.

¨

can. 583

Immutationes in institutis vitae consecratae ea afficientes, quae a Sede Apostolica approbata
fuerunt, absque eiusdem licentia fieri nequeunt.

¨

can. 584

Institutum supprimere ad unan Sede Apostolicam spectat, cui etiam reservatur de eius bonis
temporalibus statuere.

¨

can. 585

Instituti partes supprimere ad auctoritatem competentem eiusdem instituti pertinet.

¨

can. 586

– 1 Singulis institutis iusta autonomia vitae, praesertim regiminis, agnoscitur, qua

gaudeant in Ecclesia propria disciplina atque integrum servare valeant suum
patrimonium, de quo in can. 578.

– 2 Ordinariorum locorum est hanc autonomiam servare ac tueri.

¨

can. 587

– 1 Ad propriam singulorum institutorum vocationem et identitatem fidelius tuendam, in

cuiusvis instituti codice fundamentali seu constitutionibus contineri debent, praeter
ea quae in can. 578 servanda statuuntur, normae fundamentales circa instituti
regimen et sodalium disciplinam, membrorum incorporationem atque institutionem,
necnon proprium sacrorum ligaminum obiectum.

– 2 Codex huiusmodi a competenti auctoritate Ecclesiae approbatur et tantummodo cum

eiusdem consensu mutari potest.

– 3 In hoc codice elementa spiritualia et iuridica apte componantur; normae tamen

absque necessitate ne multiplicentur.

– 4 Ceterae normae a competenti instituti auctoritate statutae apte in aliis codicibus

colligantur, quae tamen iuxta exigentias locorum et temporum congrue recognosci et
aptari possunt.

CIC

99

¨

can. 588

– 1 Status vitae consecratae, suapte natura, non est nec clericalis nec laicalis.

– 2 Institutum clericale illud dicitur quod, ratione finis seu propositi a fundatore intenti

vel vi legitimae traditionis, sub moderamine est clericorum, execitium ordinis sacri
assumit, et qua tale ab Ecclesiae auctoritate agnoscitur.

– 3 Institutum vero laicale illud appellatur quod, ab Ecclesiae auctoritate qua tale

agnitum, vi eius naturae, indolis et finis munus habet proprium, a fundatore vel
legitima traditione definitum, exercitium ordinis sacri non includens.

¨

can. 589

Institutum vitae consecratae dicitur iuris pontificii, si a Sede Apostolica erectum aut eiusdem
formale decretum approbatum est; iuris vero dioecesani, si ab Episcopo dioecesano erectum,
approbationis decretum a Sede Apostolica non est consecutum.

¨

can. 590

– 1 Instituta vitae consecratae, utpote ad Dei totiusque Ecclesiae servitium speciali

modo dicata, supremae eiusdem auctoritati peculiari ratione subduntur.

– 2 Singuli sodales Summo Pontifici, tamquam supremo eorum Superiori, etiam ratione

sacri vinculi oboedientiae parere tenentur.

¨

can. 591

Quo melius institutorum bono atque apostolatus necessitatibus provideatur, Summus Pontifex,
ratione sui in universam Ecclesiam primatus, intuitu utilitatis communis, instituta vitae
consecratae ab Ordinariorum loci regimine eximere potest sibique soli vel alii ecclesiasticae
auctoritati subicere.

¨

can. 592

– 1 Quo melius institutorum communio cum Sede Apostolica foveatur, modo et tempore

ab eadem statutis, quilibet supremus Moderator brevem conspectum status et vitae
instituti eidem Apostolicae Sedi mittat.

– 2 Cuiuslibet instituti Moderatores promoveant notitiam documentorum Sanctae Sedis,

quae sodales sibi concreditos respiciunt, eorumque observantiam curent.

¨

can. 593

Firmo praescripto can. 586, instituta iuris pontificii quoad regimen internum et disciplinam
immediate et exclusive potestati Sedis Apostolicae subiciuntur.

¨

can. 594

Institutum iuris dioecesani, firmo can. 586, permanet sub speciali cura Episcopi dioecesani.

¨

can. 595

– 1 Episcopi sedis principis est constitutiones approbare et immutationes in eas legitime

introductas confirmare, salvis iis in quibus Apostolica Sedes manus apposuerit,
necnon negotia maiora totum institutum respicientia tractare, quae potestatem
internae auctoritatis superent, consultis tamen ceteris Episcopis dioecesanis, si
institutum ad plures dioeceses propagatum fuerit.

CIC

100

– 2 Episcopus dioecesanus potest dispensationes a constitutionibus concedere in casibus

particularibus.

¨

can. 596

– 1 institutorum Superiores et capitula in sodales ea gaudent potestate, quae iure

universali et constitutionibus definitur.

– 2 In institutis autem religiosis clericalibus iuris pontificii pollent insuper potestate

ecclesiastica regiminis pro foro tam externo quam interno.

– 3 Potestati de qua in „ 1 applicantur praescripta cann. 131, 133 et 137-144.

¨

can. 597

– 1 In vitae consecratae institutum admitti potest quilibet catholicus, recta intentione

praeditus, qui qualitates habeat iure universali et proprio requisitas nulloque
detineatur impedimento.

– 2 Nemo admitti potest sine congrua praeparatione.

¨

can. 598

– 1 Unumquodque institutum, attentis indole et finibus propriis, in suis constitutionibus

definiat modum quo consilia evangelica castitatis, paupertatis et oboedientiae, pro
sua vivendi ratione, servanda sunt.

– 2 Sodales vero omnes debent non solum consilia evangelica fideliter integreque

servare, sed etiam secundum ius proprium instituti vitam componere atque ita ad
perfectionem sui status contendere.

¨

can. 599

Evangelicum castitatis consilium propter Regnum coelorum assumptum, quod signum est mundi
futuri et fons uberioris fecunditatis in indiviso corde, obligationem secumfert continentiae
perfectae in coelibatu.

¨

can. 600

Evangelicum consilium paupertatis ad imitationem Christi, qui propter nos egenus factus est cum
esset dives, praeter vitam re et spiritu pauperem, operose in sobrietate ducendam et a terrenis
divitiis alienam, secumfert dependentiam et limitationem in usu et dispositione bonorum ad
normam iuris proprii singulorum institutorum.

¨

can. 601

Evangelicum oboedientiae consilium, spiritu fidei et amoris in sequela Christi usque ad mortem
oboedientis susceptum, obligat ad submissionem voluntatis erga legitimos Superiores, vices Dei
gerentes, cum secundum proprias constitutiones praecipiunt.

¨

can. 602

Vita fraterna, unicuique instituto propria, qua sodales omnes in peculiarem veluti familiam in
Christo coadunantur, ita definiatur ut cunctis mutuo adiutorio evadat ad suam cuiusque
vacationem adimplendam. Fraterna autem communione, in caritate radicata et fundata, sodales
exemplo sint universalis in Christo reconciliationis.

CIC

101

¨

can. 603

– 1 Praeter vitae consecratae instituta, Ecclesia agnoscit vitam eremiticam seu

anachoreticam, qua christifideles arctiore a mundo secessu, solitudinis silentio,
assidua prece et paenitentia, suam in laudem Dei et mundi salutem vitam devovent.

– 2 Eremita, uti Deo deditus in vita consecrata, iure agnoscitur si tria evangelica

consilia, voto vel alio sacro ligamine firmata, publice profiteatur in manu Episcopi
dioecesani et propriam vivendi rationem sub ductu eiusdem servet.

¨

can. 604

– 1 Hisce vitae consecratae formis accedit ordo virginum quae, sanctum propositum

emittentes Christum pressius sequendi, ab Episcopo dioecesano iuxta probatum
ritum liturgicum Deo consecrantur, Christo Dei Filio mystice desponsantur et
Ecclesiae servitio dedicantur.

– 2 Ad suum propositum fidelius servandum et ad servitium Ecclesiae, proprio statui

consonum, mutuo adiutorio perficiendum, virgines consociari possunt.

¨

can. 605

Novas formas vitae consecratae approbare uni Sedi Apostolicae reservatur. Episcopi dioecesani
autem nova vitae consecratae dona a Spiritu Santo Ecclesiae concredita discernere satagant
idemque adiuvent promotores ut proposita meliore quo fieri potest modo exprimant aptisque
statutis protegant, adhibitis praesertim generalibus normis in hac parte contentis.

¨

can. 606

Quae de institutis vitae consecratae eorumque sodalibus statuuntur, pari iure de utroque sexu
valent, nisi ex contextu sermonis vel ex rei natura aliud constet.

¨

can. 607

– 1 Vita religiosa, utpote totius personae consecratio, mirabile in Ecclesia manifestat

conubium a Deo conditum, futuri saeculi signum. Ita religiosus plenam suam
consummat donationem veluti sacrificium Deo oblatum, quo tota ipsius exsistentia
fit continuus Dei cultus in caritate.

– 2 Institutum religiosum est societas in qua sodales secundum ius proprium vota

publica perpetua vel temporaria, elapso tamen tempore renovanda, nuncupant atque
vitam fraternam in communi ducunt.

– 3 Testimonium publicum a religiosis Christo et Ecclesiae reddendum illam secumfert

a mundo separationem, quae indoli et fini uniuscuiusque instituti est propria.

¨

can. 608

Communitas religiosa habitare debet in domo legitime constituta sub auctoritate Superioris ad
normam iuris designati; singulae domus habeant saltem oratorium, in quo Eucharistia celebretur
et asservetur ut vere sit centrum communitatis.

¨

can. 609

– 1 Instituti religiosi domus eriguntur ab auctoritate competenti iuxta constitutiones,

praevio Episcopi dioecesani consensu in scriptis dato.

– 2 Ad erigendum monasterium monialium requiritur insuper licentia Apostolicae Sedis.

CIC

102

¨

can. 610

– 1 Domorum erectio fit prae oculis habita utilitate Ecclesiae et instituti atque in tuto

positis iis quae ad vitam religiosam sodalium rite agendam requiruntur, iuxta
proprios instituti fines et spiritum.

– 2 Nulla domus erigatur nisi iudicari prudenter possit fore ut congrue sodalium

necessitatibus provideatur.

¨

can. 611

Consensus Episcopi dioecesani ad erigendam domum religiosam alicuius instituti secumfert ius:

1§ vitam ducendi secundum indolem et fines proprios instituti;
2§ opera instituto propria exercendi ad normam iuris, salvis condicionibus in consensu

appositis;

3§ pro institutis clericalibus habendi ecclesiam, salvo praescripto can. 1215, „ 3, et

sacra ministeria peragendi, servatis de iure servandis.

¨

can. 612

Ut domus religiosa ad opera apostolica destinetur diversa ad illis pro quibus constituta est,
requiritur consensus Episcopi dioecesani; non vero, si agatur de conversione, quae, salvis
fundationis legibus, ad internum regimen et disciplinam dumtaxat referatur.

¨

can. 613

– 1 Domus religiosa canonicorum regularium et monachorum sub proprii Moderatoris

regimine et cura sui iuris est, nisi constitutiones aliter ferant.

– 2 Moderator domus sui iuris est de iure Superior maior.

¨

can. 614

Monasteria monialium cuidam virorum instituto consociata propriam vitae rationem et regimen
iuxta constitutiones obtinent. Mutua iura et obligationes ita definiantur ut ex consociatione
spirituale bonum proficere possit.

¨

can. 615

Monasterium sui iuris, quod praeter proprium Moderatorem alium Superiorem maiorem non
habet, neque alicui religiosorum instituto ita consociatum est ut eiusdem Superior vera potestate
constitutionibus determinata in tale monasterium gaudeat, ad norman iuris peculiari vigilantiae
Episcopi dioecesani committitur.

¨

can. 616

– 1 Domus religiosa legitime erecta supprimi potest a supremo Moderatore ad normam

constitutionum, consulto Episcopo dioecesano. De bonis domus suppressae
provideat ius proprium instituti, salvis fundatorum vel offerentium voluntatibus et
iuribus legitime quaesitis.

– 2 Suppressio unicae domus instituti ad Sanctam Sedem pertinet, cui etiam reservatur

de bonis in casu statuere.

– 3 Supprimere domum sui iuris, de qua in can. 613, est capituli generalis, nisi

constitutiones aliter ferant.

CIC

103

– 4 Monialium monasterium sui iuris supprimere ad Sedem Apostolicam pertinet,

servatis ad bona quod attinet praescriptis constitutionum.

¨

can. 617

Superiores suum munus adimpleant suamque potestatem exerceant ad normam iuris universalis
et proprii.

¨

can. 618

Superiores in spiritu servitii suam potestatem a Deo per ministerium Ecclesiae receptam
exerceant. Voluntati igitur Dei in munere explendo dociles, ipsi subditos regant uti filios Dei, ac
promoventes cum reverentia personae humanae illorum voluntariam oboedientiam, libenter eos
audiant necnon eorum conspirationem in bonum instituti et Ecclesiae foveant, firma tamen
ipsorum auctoritate decernendi et praecipiendi quae agenda sunt.

¨

can. 619

Superiores suo officio sedulo incumbant et una cum sodalibus sibi commissis studeant aedificare
fraternam in Christo communitatem, in qua deus ante omnia quaeratur et diligatur. Ipsi igitur
nutriant sodales frequenti verbi Dei pabulo eosque adducant ad sacrae liturgiae celebrationem.
Eis exemplo sint in virtutibus colendis et in observantia legum et traditionum proprii instituti;
eorum necessitatibus personalibus convenienter subveniant, infirmos sollicite curent ac visitent,
corripiant inquietos, consolentur pusillanimes, patientes sint erga omnes.

¨

can. 620

Superiores maiores sunt, qui totum regunt institutum, vel eius provinciam, vel partem eidem
aequiparatam, vel domum sui iuris, itemque eorum vicarii. His accedunt Abbas Primas et
Superior congregationis monasticae, qui tamen non habent omnem potestatem, quam ius
universale Superioribus maioribus tribuit.

¨

can. 621

Plurium domorum coniunctio quae sub eodem Superirore partem immediatam eiusdem instituti
constituat et ab auctoritate legitima canonice erecta sit, nomine venit provinciae.

¨

can. 622

Supremus Moderator potestatem obtinet in omnes instituti provincias, domos et sodales,
exercendam secundum ius proprium; ceteri Superiores ea gaudent intra fines sui muneris.

¨

can. 623

Ut sodales ad munus Superioris valide nominentur aut eligantur, requiritur congruum tempus
post professionem perpetuam vel definitivam, a iure proprio vel, si agatur de Superioribus
maioribus, a constitutionibus determinandum.

¨

can. 624

– 1 Superiores ad certum et conveniens temporis spatium iuxta naturam et necessitatem

instituti constituantur, nisi pro supremo Moderatore et pro Superioribus domus sui
iuris constitutiones aliter ferant.

– 2 Ius proprium aptis normis provideat, ne Superiores, ad tempus definitum constituti,

diutius sine intermissione in regiminis officiis versentur.

CIC

104

– 3 Possunt tamen durante munere ab officio amoveri vel in aliud transferri ob causas

iure proprio statutas.

¨

can. 625

– 1 Supremus instituti Moderator electione canonica designetur ad normam

constitutionum.

– 2 Electionibus Superioris monasterii sui iuris, de quo in can. 615, et supremi

Moderatoris instituti iuris dioecesani praeest Episcopus sedis principis.

– 3 Ceteri Superiores ad normam constitutionum constituantur; ita tamen ut, si eligantur,

confirmatione Superioris maioris competentis indigeant; si vero a Superiore
nominentur, apta consultatio praecedat.

¨

can. 626

Superiores in collatione officiorum et sodales in electionibus normas iuris universalis et proprii
servent, absteneant a quovis abusu et acceptione personarum, et, nihil praeter Deum et bonum
instituti prae oculis habentes, nominent aut eligant quos in Domino vere dignos et aptos sciant.
Caveant praeterea in electionibus a suffragiorum procuratione sive directe sive indirecte, tam pro
seipsis quam pro aliis.

¨

can. 627

– 1 Ad normam constitutionum, Superiores proprium habeant consilium, cuius opera in

munere exercendo utantur oportet.

– 2 Praeter casus in iure universali praescriptos, ius proprium determinet casus in quibus

consensus vel consilium ad valide agendum requiratur ad normam can. 127
exquirendum.

¨

can. 628

– 1 Superiores qui iure proprio instituti ad hoc munus designantur, statis temporibus

domos et sodales sibi commissos iuxta normas eiusdem iuris proprii visitent.

– 2 Episcopi dioecesani ius et officium est visitare etiam quoad disciplinam religiosam:

1§ monasteria sui iuris de quibus in can. 615;
2§ singulas domos instituti iuris dioecesani in proprio territorio sitas.

– 3 Sodales fiducialiter agant cum visitatore, cui legitime interroganti respondere

tenentur secundum veritatem in caritate; nemini vero fas est quoquo modo sodales
ab hac obligatione avertere, aut visitationis scopum aliter impedire.

¨

can. 629

In sua quisque domo Superiores commorentur, nec ab eadem discendant, nisi ad normam iuris
proprii.

¨

can. 630

– 1 Superiores sodalibus debitam agnoscant libertatem circa paenitentiae sacramentum

et conscientiae moderamen, salva tamen instituti disciplina.

– 2 Solliciti sint Superiores ad normam iuris proprii, ut sodalibus idonei confessarii

praesto sint, apud quos frequenter confiteri possint.

CIC

105

– 3 In monasteriis monialium, in domibus formationis et in communitatibus

numerosioribus laicalibus habeantur confessarii ordinarii ab Ordinario loci probati,
collatis consiliis cum communitate, nulla tamen facta obligatione ad illos accedendi.

– 4 Subditorum confessiones Superiores ne audiant, nisi sponte sua sodales id petant.
– 5 Sodales cum fiducia Superiores adeant, quibus animum suum libere ac sponte

aperire possunt. Vetantur autem Superiores eos quoquo modo inducere ad
conscientiae manifestationem sibi peragendam.

¨

can. 631

– 1 Capitulum generale, quod supremam auctoritatem ad normam constitutionum in

instituto obtinet, ita efformetur ut totum institutum repraesentans, verum signum
eiusdem unitatis in caritate evadat. Eius praecipue est: patrimonium instituti, de quo
in can. 578, tueri et accommodatam renovationem iuxta ipsum promovere,
Moderatorem supremum eligere, maiora negotia tractare, necnon normas edicere,
quibus omnes parere tenentur.

– 2 Compositio et ambitus potestatis capituli definiantur in constitutionibus; ius

proprium ulterius determinet ordinem servandum in celebratione capituli, praesertim
quod ad electiones et rerum agendarum rationes attinet.

– 3 Iuxta normas in iure proprio determinatas, non modo provinciae et communitates

locales, sed etiam quilibet sodalis optata sua et suggestiones capitulo generali libere
mittere potest.

¨

can. 632

Ius proprium accurate determinet quae pertineant ad alia instituti capitula et ad alias similes
coadunationes, nempe ad eorum naturam, auctoritatem, compositionem, modum procedendi et
tempus celebrationis.

¨

can. 633

– 1 Organa participationis vel consultationis munus sibi commissum fideliter expleant

ad normam iuris universalis et proprii, eademque suo modo curam et participationem
omnium sodalium pro bono totius instituti vel communitatis exprimant.

– 2 In his mediis participationis et consultationis instituendis et adhibendis sapiens

servetur discretio, atque modus eorum agendi indoli et fini instituti sit conformis.

¨

can. 634

– 1 Instituta, provinciae et domus, utpote personae iuridicae ipso iure, capaces sunt

acquirendi, possidendi, administrandi et alienandi bona temporalia, nisi haec
capacitas in constitutionibus excludatur vel coarctetur.

– 2 Vitent tamen quamlibet speciem luxus, immoderati lucri et bonorumm cumulationis.

¨

can. 635

– 1 Bona temporalia institutorum religiosorum, utpote ecclesiastica, reguntur

praescriptis libri V De bonis Ecclesiae temporalibus, nisis aliud expresse caveatur.

– 2 Quodlibet tamen institutum aptas normas statuat de usu et administratione bonorum,

quibus paupertas sibi propria foveatur, defendatur et exprimatur.

CIC

106

¨

can. 636

– 1 In quolibet instituto et similiter in qualibet provincia quae a Superiore maiore

regitur, habeatur oeconomus, a Superiore maiore distinctus et ad normam iuris
proprii constitutus, qui administrationem bonorumm gerat sub directione respectivi
Superioris. Etiam in communitatibus localibus instituatur, quantum fieri potest,
oeconomus a Superiore locali distinctus.

– 2 Tempore et modo iure proprio statuis, oeconomi et alii administratores auctoritati

competenti peractae administrationis rationem reddant.

¨

can. 637

Monasteria sui iuris, de quibus in can. 615, Ordinario loci rationem administrationis reddere
debent semel in anno; loci Ordinario insuper ius esto cognoscendi de rationibus oeconomicis
domus religiosae iuris dioecesani.

¨

can. 638

– 1 Ad ius proprium pertinet, intra ambitum iuris universalis, determinare actus qui

finem et modum ordinariae administrationis excedant, atque ea statuere quae ad
valide ponendum actum extraordinariae administrationis necessaria sunt.

– 2 Expensas et actus iuridicos ordinariae administrationis valide, praeter Superiores,

faciunt, intra fines sui muneris, officiales quoque, qui in iure proprio ad hoc
designantur.

– 3 Ad validitatem alienationis et cuiuslibet negotii in quo condicio patrimonialis

personae iuridicae peior fieri potest, requiritur licentia in scripto data Superioris
competentis cum consensu sui consilii. Si tamen agatur de negotio quod summam a
Sancta Sede pro cuiusque regione definitam superet, itemque de rebus ex voto
Ecclesiae donatis aut de rebus pretiosis artis vel historiae causa, requiritur insuper
ipsius Sanctae Sedis licentia.

– 4 Pro monasteriis sui iuris, de quibus in can. 615, et institutis iuris dioecesani accedat

necesse est consensus Ordinarii loci in scriptis praestitus.

¨

can. 639

– 1 Si persona iuridica debita et obligationes contraxerit etiam cum Superiorum licentia,

ipsa tenetur de eisdem respondere.

– 2 Si sodalis cum licentia Superioris contraxerit de suis bonis, ipse respondere debet, si

vero de mandato Superioris negotium instituti gesserit, institutum respondere debet.

– 3 Si contraxerit religiosus sine ulla Superiorum licentia, ipse respondere debet, non

autem persona iuridica.

– 4 Firmum tamen esto, contra eum, in cuius rem aliquid ex inito contractu versum est,

semper posse actionem institui.

– 5 Caveant Superiores religiosi ne debita contrahenda permittant, nisi certo constet ex

consuetis reditibus posse debiti foenus solvi et intra tempus non nimis logum per
legitimam amortizationem reddi summam capitalem.

CIC

107

¨

can. 640

Instituta, ratione habita singulorum locorum, testimonium caritatis et paupertatis quasi
collectivum reddere satagant et pro viribus ex propriis bonis aliquid conferant ad Ecclesiae
necessitatibus et egenorum sustentationi subveniendum.

¨

can. 641

Ius candidatos admittendi ad novitiatum pertinet ad Superiores maiores ad normam iuris proprii.

¨

can. 642

Superiores vigilanti cura eos tantum admittant qui, praeter aetatem requisitam, habeant
valetudinem, aptam indolem et sufficientes maturitatis qualitates ad vitam instituti propriam
amplectendam; quae valetudo, indoles et maturitas comprobentur adhibitis etiam, si opus fuerit,
peritis, firmo praescripto can. 220.

¨

can. 643

– 1 Invalide ad novitiatum admittitur:

1§ qui decimum septimum aetatis annum nondum compleverit;
2§ coniux, durante matrimonio;
3§ qui sacro vinculo cum aliquo instituto vitae consecratae actu obstringitur vel in

aliqua societate vitae apostolicae incorporatus est, salvo praescripto can. 684.

4§ qui institutum ingreditur vi, metu gravi aut dolo inductus, vel is quem Superior

eodem modo inductus recipit;

5§ qui celaverit suam incorporationem in aliquo instituto vitae consecratae aut in aliqua

societate vitae apostolicae.

– 2 Ius proprium potest alia impedimenta etiam ad validitatem admissionis constituere

vel condiciones apponere.

¨

can. 644

Superiores ad novitiatum ne admittant clericos saeculares inconsulto proprio ipsorum Ordinario,
nec aere alieno gravatos qui ad solvendum pares non sint.

¨

can. 645

– 1 Candidati, antequam ad novitiatum admittantur, testimonium baptismatis et

confirmationis necnon status liberi exhibere debent.

– 2 Si agatur de admittendis clericis iisve qui in aliud institutum vitae consecratae, in

societatem vitae apostolicae vel in seminarium admissi fuerint, requiritur insuper
testimonium respective Ordinarii loci vel Superioris maioris instituti, vel societatis,
vel rectoris seminarii.

– 3 Ius proprium exigere potest alia testimonia de requisita idoneitate candidatorum et

de immunitate ab impedimentis.

– 4 Superiores alias quoque informationes, etiam sub secreto, petere possunt, si ipsis

necessarium visum fuerit.

CIC

108

¨

can. 646

Novitiatus, quo vita in instituto incipitur, ad hoc ordinatur, ut novitii vocationem divinam, et
quidem instituti propriam, melius agnoscant, vivendi modum instituti experiantur eiusque spiritu
mentem et cor informent, atque ipsorum propositum et idoneitas comprobentur.

¨

can. 647

– 1 Domus novitiatus erectio, translatio et suppressio fiant per decretum scripto datum

supremi Moderatoris instituti de consensu sui consilii.

– 2 Novitiatus, ut validus sit, peragi debet in domo ad hoc rite designata. In casibus

particularibus et ad modum exceptionis, ex concessione Moderatoris supremi de
consensu sui consilii, candidatus novitiatum peragere potest in alia instituti domo,
sub moderamine alicuius probati religiosi, qui vices magistri novitiorum gerat.

– 3 Superior maior permittere potest ut novitiorum coetus, per certa temporis spatia, in

alia instituti domo, a se designata, commoretur.

¨

can. 648

– 1 Novitiatus, ut validus sit, duodecim menses in ipsa novitiatus communitate

peragendos complecti debet, firmo praescripto can. 647, „ 3.

– 2 Ad novitiorum institutionem perficiendam, constitutiones, praeter tempus de quo in

„ 1, unum vel plura exercitationis apostolicae tempora extra novitiatus
communitatem peragenda statuere possunt.

– 3 Novitiatus ultra biennium ne extendatur.

¨

can. 649

– 1 Salvis praescriptis can. 647, „ 3 et can. 648, „ 2, absentia a domo novitiatus quae

tres menses, sive continuos sive intermissos, superet, novitiatum invalidum reddit.
Absentia quae quindecim dies superet, suppleri debet.

– 2 De venia competentis Superioris maioris, prima professio anticipari potest, no ultra

quindecim dies.

¨

can. 650

– 1 Scopus novitiatus exigit ut novitii sub directione magistri efformentur iuxta rationem

institutionis iure proprio definiendam.

– 2 Regimen novitiorum, sub auctoritate Superiorum maiorum, uni magistro reservatur.

¨

can. 651

– 1 Novitiorum magister sit sodalis instituti qui vota perpetua professus sit et legitime

designatus.

– 2 Magistro, si opus fuerit, cooperatores dari possunt, qui ei subsint quoad moderamen

novitiatus et institutionis rationem.

– 3 Novitiorum institutioni praeficiantur sodales sedulo praeparati qui, aliis oneribus

non impediti, munus suum fructuose et stabili modo absolvere possint.

CIC

109

¨

can. 652

– 1 Magistri eiusque cooperatorum est novitiorum vocationem discernere et comprobare,

eosque gradatim ad vitam perfectionis instituti propriam rite ducendam efformare.

– 2 Novitii ad virtutes humanas et christianas excolendas adducantur; per orationem et

sui abnegationem in pleniorem perfectionis viam introducantur; ad mysterium salutis
contemplandum et sacras Scripturas legendas et meditandas instruantur; ad Dei
cultum in sacra liturgia excolendum praeparentur; rationem addiscant vitam ducendi
Deo hominibusque in Christo per consilia evangelica consecratam; de instituti indole
et spiritu, fine et disciplina, historia et vita edoceantur atque amore erga Ecclesiam
eiusque sacros Pastores imbuantur.

– 3 Novitii, propriae responsabilitatis conscii, ita cum magistro suo active collaborent ut

gratiae divinae vocationis fideliter respondeant.

– 4 Curent instituti sodales, ut in opere institutionis novitiorum pro parte sua

cooperentur vitae exemplo et oratione.

– 5 Tempus novitiatus, de quo in can. 648, „ 1, in opus formationis proprie impendatur,

ideoque novitii ne occupentur in studiis et muniis, quae huic formationi non directe
inserviunt.

¨

can. 653

– 1 Novitius institutum libere deserere potest; competens autem instituti auctoritas

potest eum dimittere.

– 2 Exacto novitiatu, si idoneus iudicetur, novitius ad professionem temporariam

admittatur, secus dimittatur; si dubium supersit de eius idoneitate, potest probationis
tempus a Superiore maiore ad normam iuris proprii, non tamen ultra sex menses
prorogari.

¨

can. 654

Professione religiosa sodales tria consilia evangelica observanda voto publico assumunt, Deo per
Ecclesiae ministerium consecrantur et instituto incorporantur cum iuribus et officiis iure definitis.

¨

can. 655

Professio temporaria ad tempus iure proprio definitum emittatur, quod neque triennio brevius
neque sexennio longius sit.

¨

can. 656

Ad validitatem professionis temporariae requiritur ut:

1§ qui eam emissurus est, decimum saltem octavum aetatis annum compleverit;
2§ novitiatus valide peractus sit;
3§ habeatur admissio a competenti Superiore cum voto sui consilii ad normam iuris

libere facta;

4§ sit expressa et absque vi, metu gravi aut dolo emissa;
5§ a legitimo Superiore per se vel per alium recipiatur.

CIC

110

¨

can. 657

– 1 Expleto tempore ad quod professio emissa fuerit, religiosus, qui sponte petat et

idoneus iudicetur, ad renovationem professionis vel ad professionem perpetuam
admittatur, secus discedat.

– 2 Si opportunum vero videatur, periodus professionis temporariae a competenti

Superiore, iuxta ius proprium, prorogari potest, ita tamen ut totum tempus, quo
sodalis votis temporariis adstringitur, non superet novennium.

– 3 Professio perpetua anticipari potest ex iusta causa, non tamen ultra trimestre.

¨

can. 658

Praeter condiciones de quibus in can. 656, nn. 3, 4 et 5 aliasque iure proprio appositas, ad
validitatem professionis perpetuae requiritur:

1§ vigesimus primus saltem aetatis annus completus;
2§ praevia professio temporaria saltem per triennium, salvo praescripto can. 657, „ 3.

¨

can. 659

– 1 In singulis institutis, post primam professionem omnium sodalium institutio

perficiatur ad vitam instituti propriam plenius ducendam et ad eius missionem aptius
prosequendam.

– 2 Quapropter ius proprium rationem definire debet huius institutionis eiusdemque

durationis, attentis Ecclesiae necessitatibus atque hominum temporumque
condicionibus, prout a fine et indole instituti exigitur.

– 3 Institutio sodalium, qui ad sacros ordines suscipiendos praeparantur, iure universali

regitur et propia instituti ratione studiorum.

¨

can. 660

– 1 Institutio sit systematica, captui sodalium accommodata, spiritualis et apostolica,

doctrinalis simul ac practica, titulis etiam congruentibus, tam ecclesiasticis quam
civilibus, pro opportunitate obtentis.

– 2 Perdurante tempore huis institutionis, sodalibus officia et opera ne committantur,

quae eam impediant.

¨

can. 661

Per totam vitam religiosi formationem suam spiritualem, doctrinalem et practicam sedulo
prosequantur; Superiores autem eis adiumenta et tempus ad hoc procurent.

¨

can. 662

Religiosi sequelam Christi in Evangelio propositam et in constitutionibus proprii instituti
expressam tamquam supremam vitae regulam habeant.

¨

can. 663

– 1 Rerum divinarum contemplatio et assidua cum Deo in oratione unio omnium

religiosorum primum et praecipuum sit officium.

– 2 Sodales cotidie pro viribus Sacrificium eucharisticum participent, sanctissimum

Corpus Christi recipiant et ipsum Dominum in Sacramento praesentem adorent.

CIC

111

– 3 Lectioni sacrae Scripturae et orationi mentali vacent, iuxta iuris proprii praescripta

liturgiam horarum digne celebrent, firma pro clericis obligatione de qua in can. 276,
„ 2, n. 3, et alia pietatis exercitia peragant.

– 4 Speciali cultu Virginem Deiparam, omnis vitae consecratae exemplum et tutamen,

etiam per mariale rosarium prosequantur.

– 5 Annua sacri recessus tempora fideliter servent.

¨

can. 664

In animi erga Deum conversione insistant religiosi, conscientiam etiam cotidie examinent et ad
paenitentiae sacramentum frequenter accedant.

¨

can. 665

– 1 Religiosi in propria domo religiosa habitent vitam communem servantes, nec ab ea

discedant nisi de licentia sui Superioris. Si autem agatur de diuturna a domo
absentia, Superior maior, de consensu sui consilii atque iusta de causa, sodali
concedere potest ut extra domum instituti degere possit, non tamen ultra annum, nisi
causa infirmitatis curandae, ratione studiorum aut apostolatus exercendi nomine
instituti.

– 2 Sodalis, qui e domo religiosa illegitime abest cum animo sese subducendi a potestate

Superiorum, sollicite ab eisdem quaeratur et adiuvetur ut redeat et in sua vocatione
perseveret.

¨

can. 666

In usu mediorum communicationis socialis servetur necessaria discretio atque vitentur quae sunt
vocationi propiae nociva et castitati persone consecratae periculosa.

¨

can. 667

– 1 In omnibus domibus clausura indoli et missioni instituti accommodata servetur

secundum determinationes proprii iuris, aliqua parte domus religiosae solis
sodalibus semper reservata.

– 2 Strictior disciplina clausurae in monasteriis ad vitam contemplativam ordinatis

servanda est.

– 3 Monasteria monialium, quae integre ad vitam contemplativam ordinantur, clausuram

papalem, iuxta normas scilicet ab Apostolica Sede datas, observare debent. Cetera
monialium monasteria clausuram propriae indoli accommodatam et in
constitutionibus definitam servent.

– 4 Episcopus dioecesanus facultatem habet ingrediendi, iusta de causa, intra clausuram

monasteriorum monialium, quae sita sunt in sua dioecesi, atque permittendi, gravi de
causa et assentiente Antistita, ut alii in clausuram admittantur, ac moniales ex ipsa
egrediantur ad tempus vere necessarium.

¨

can. 668

– 1 Sodales ante primam professionem suorum bonorumm administrationem cedant cui

maluerint et, nisi constitutiones aliud ferant, de eorum usu et usufructu libere
disponant. Testamentum autem, quod etiam in iure civili sit validum, saltem ante
professionem perpetuam condant.

CIC

112

– 2 Ad has dispositiones iusta de causa mutandas et ad quemlibet actum ponendum circa

bona temporalia, licentia Superioris competentis ad normam iuris proprii indigent.

– 3 Quidquid religiosus propria acquirit industria vel ratione instituti, acquirit instituto.

Quae ei ratione pensionis, subventionis vel assecurationis quoquo modo obveniunt,
instituto acquiruntur, nisi aliud iure proprio statuatur.

– 4 Qui ex instituti natura plene bonis suis renuntiare debet, illam renuntiationem,

forma, quantum fieri potest, etiam iure civili valida, ante professionem perpetuam
faciat a die emissae professionis valituram. Idem faciat professus a votis perpetuis,
qui ad normam iuris proprii bonis suis pro parte vel totaliter de licentia supremi
Moderatoris renuntiare velit.

– 5 Professus, qui ob instituti naturam plene bonis suis renuntiaverit, capacitatem

acquirendi et possidendi amittit, ideoque actus voto paupertatis contrarios invalide
ponit. Quae autem ei post renuntiationem obveniunt, instituto cedunt ad normam
iuris proprii.

¨

can. 669

– 1 Religiosi habitum instituti deferant, ad normam iuris proprii confectum, in signum

suae consecrationis et in testimonium paupertatis.

– 2 Religiosi clerici instituti, quod proprium non habet habitum, vestem clericalem ad

normam can. 284 assumant.

¨

can. 670

Institutum debet sodalibus suppeditare omnia quae ad normam constitutionum necessaria sunt ad
suae vocationis finem assequendum.

¨

can. 671

Religiosus munera et officia extra proprium institutum ne recipiat absque licentia legitimi
Superioris.

¨

can. 672

Religiosi adstringuntur praescriptis cann. 277, 285, 286, 287 et 289, et religiosi clerici insuper
praescriptis can. 279 „ 2; in institutis laicalibus iuris pontificii, licentia de qua in can. 285, „ 4,
concedi potest a proprio Superiore maiore.

¨

can. 673

Omnium religiosorum apostolatus primum in eorum vitae consecratae testimonio consistit, quod
oratione et paenitentia fovere tenentur.

¨

can. 674

Instituta, quae integre ad contemplationem ordinantur, in Corpore Christi mystico praeclaram
semper partem obtinet: Deo enim eximiun laudis sacrificium offerunt, populum Dei uberrimis
sanctitatis fructibus collustrant eumque exemplo movent necnon arcana fecunditate apostolica
dilatant. Qua de causa, quantumvis actuosi apostolatus urgeat necessitas, sodales horum
institutorum advocari nequeunt ut in variis ministeriis pastoralibus operam adiutricem praestent.

CIC

113

¨

can. 675

– 1 In institutis operibus apostolatus deditis, apostolica actio ad ipsam eorundem

naturam pertinet. Proinde, tota vita sodalium spiritu apostolico imbuatur, tota vero
actio apostolica spiritu religioso informetur.

– 2 Actio apostolica ex intima cum Deo unione semper procedat eandemque confirmet

et foveat.

– 3 Actio apostolica, nomine et mandato Ecclesiae exercenda, in eius communione

peragatur.

¨

can. 676

Laicalia instituta, tum virorum tum mulierum, per misericordiae opera spiritualia et corporalia
munus pastorale Ecclesiae participant hominibusque diversissima praestant servitia; quare in
suae vocationis gratia fideliter permaneant.

¨

can. 677

– 1 Superiores et sodales missionem et opera instituti propria fideliter retineant; ea

tamen, attentis temporum et locorum necessitatibus, prudenter accommodent, novis
etiam et opportunis mediis adhibitis.

– 2 Instituta autem, si quas habeant associationes christifidelium sibi coniunctas,

speciali cura adiuvent, ut genuino spiritu suae familiae imbuantur.

¨

can. 678

– 1 Religiosi subsunt potestati Episcoporum, quos devoto obsequio ac reverentia

prosequi tenentur, in iis quae curam animarum, exercitum publicum cultus divini et
alia apostolatus opera respiciunt.

– 2 In apostolatu externo exercendo religiosi propriis quoque Superioribus subsunt et

disciplinae instituti fideles permanere debent; quam obligationem ipsi Episcopi, si
casus ferat, urgere ne omittant.

– 3 In operibus apostolatus religiosorum ordinandis Episcopi dioecesani et Superiores

religiosi collatis consiliis procedant oportet.

¨

can. 679

Episcopus dioecesanus, urgente gravissima causa, sodali instituti religiosi prohibere potest
quominus in dioecesi commoretur, si eius Superior maior monitus prospicere neglexerit, re
tamen ad Sanctam Sedem statim delata.

¨

can. 680

Inter varia instituta, et etiem inter eadem et clerum saecularem, ordinata foveatur cooperatio
necnon, sub moderamine Episcopi dioecesani, omnium operum et actionum apostolicarum
coordinatio, salvis indole, fine singulorum institutorum et legibus fundationis.

¨

can. 681

– 1 Opera quae ab Episcopo dioecesano commituntur religiosis, eiusdem Episcopi

auctoritati et directioni subsunt, firmo iure Superiorum religiosorum ad normam can.
678, „ 2 et 3.

CIC

114

– 2 In his casibus ineatur conventio scripta inter Episcopum dioecesanum et

competentem instituti Superiorem, qua, inter alia, expresse et accurate definiantur
quae ad opus explendum, ad sodales eidem addicendos et ad res oeconomicas
spectent.

¨

can. 682

– 1 Si de officio ecclesiastico in dioecesi alicui sodali religioso conferendo agatur, ab

Episcopo dioecesano religiosus nominatur, praesentante vel saltem assentiente
competenti Superiore.

– 2 Religiosus ab officio commisso amoveri potest ad nutum sive auctoritatis

committentis, monito Superiore religioso, sive Superioris, monito committente, non
requisito alterius consensu.

¨

can. 683

– 1 Ecclesias et oratoria, quibus christifideles habitualiter accedunt, scholas aliaque

opera religionis vel caritatis sive spiritualis sive temporalis religiosis commissa,
Episcopus dioecesanus visitare potest, sive per se sive per alium, tempore
visitationis pastoralis et etiam in casu necessitatis; non vero scholas, quae exclusive
pateant propriis instituti alumnis.

– 2 Quod si forte abusus deprehenderit, frustra Superiore religioso monito, propria

auctoritate ipse per se providere potest.

¨

can. 684

– 1 Sodalis a votis perpetuis nequit a proprio ad aliud institutum religiosum transire, nisi

ex concessione supremi Moderatoris utriusque instituti et de consensu sui cuiusque
consilii.

– 2 Sodalis, post peractam probationem quae ad tres saltem annos protrahenda est, ad

professionem perpetuam in novo instituto admitti potest. Si autem sodalis hanc
professionem emittere renuat vel ad eam emittendam a competentibus Superioribus
non admittatur, ad pristinum institutum redeat, nisi indultum saecularizationis
obtinuerit.

– 3 Ut religiosus a monasterio sui iuris ad aliud eiusdem instituti vel foederationis aut

confoederationis transire possit, requiritur et sufficit consensus Superioris maioris
utriusque monasterii et capituli monasterii recipientis, salvis aliis requisitis iure
proprio statutis; nova professio non requiritur.

– 4 Ius proprium determinet tempus et modum probationis, quae professioni sodalis in

novo instituto praemittenda est.

– 5 Ut ad institutum saeculare aut ad societatem vitae apostolicae vel ex illis ad

institutum religiosum fiat transitus, requiritur licentia Sanctae Sedis, cuius mandatis
standum est.

¨

can. 685

– 1 Usque ad emissionem professionis in novo instituto, manentibus votis, iura et

obligationes quae sodalis in priore instituto habebat, suspenduntur; ab incepta tamen
probatione, ipse ad observantiam iuris proprii novi instituti tenetur.

CIC

115

– 2 Per professionem in novo instituto sodalis eidem incorporatur, cessantibus votis,

iuribus et obligationibus praecedentibus.

¨

can. 686

– 1 Supremus Moderator, de consensu sui consilii, sodali a votis perpetuis professo,

gravi de causa concedere potest indultum exclaustrationis, non tamen ultra
triennium, praevio consensu Ordinarii loci in quo commorari debet, si agitur de
clerico. Indultum prorogare vel illud ultra triennium concedere Sanctae Sedi vel, si
de institutis iuris dioecesani agitur, Episcopo dioecesano reservatur.

– 2 Pro monialibus indultum exclaustrationis concedere unius Apostolicae Sedis est.
– 3 Petente supremo Moderatore de consensu sui consilii,
exclaustratio imponi potest a Sancta Sede pro sodale instituti iuris pontificii vel ab Episcopo
dioecesano pro sodale instituti iuris dioecesani, ob graves causas, servata aequitate et caritate.

¨

can. 687

Sodalis exclaustratus exoneratus habetur ab obligationibus, quae cum nova suae vitae condicione
componi nequeunt, itemque sub dependentia et cura manet suorum Superiorum et etiam
Ordinarii loci, praesertim si de clerico agitur. Habitum instituti deferre potest, nisi aliud in
indulto statuatur. Voce tamen activa et passiva caret.

¨

can. 688

– 1 Qui expleto professionis tempore ab instituto egredi voluerit, illud derelinquere

potest.

– 2 Qui perdurante professione temporaria, gravi de causa, petit ut institutum

derelinquat, indultum discedendi consequi potest in instituto iuris pontificii a
supremo Moderatore de consensu sui consilii; in institutis autem iuris dioecesani et
in monasteriis, de quibus in can. 615 indultum, ut valeat, confirmari debet ab
Episcopo domus assignationis.

¨

can. 689

– 1 Sodalis, expleta professione temporaria, si iustae causae affuerint, a competenti

Superiore maiore, audito suo consilio, a subsequenti professione emittenda excludi
potest.

– 2 Infirmitas physica vel psychica, etiam post professionem contracta, quae, de iudicio

peritorum, sodalem, de quo in 1, reddit ineptum ad vitam in instituto ducendam,
causam constituit eum non admittendi ad professionem renovandam vel ad
perpetuam emittendam, nisi ob neglegentiam instituti vel ob laborem in instituto
peractum infirmitas contracta fuerit.

– 3 Si vero religiosus, perdurantibus votis temporariis, amens evaserit, etsi novam

professionem emittere non valeat, ab instituto tamen dimitti non potest.

CIC

116

¨

can. 690

– 1 Qui, expleto novitiatu vel post professionem, legitime ab instituto egressus fuerit, a

Moderatore supremo de consensu sui consilii rursus admitti potest sine onere
repetendi novitiatum; eiusdem autem Moderatoris erit determinare congruam
probationem praeviam professioni temporariae et tempus votorum ante professionem
perpetuam praemittendum, ad normam cann. 655 et 657.

– 2 Eadem facultate gaudet Superior monasterii sui iuris cum consensu sui consilii.

¨

can. 691

– 1 Professus a votis perpetuis indultum discedendi ab instituto ne petat, nisi ob

gravissimas causas coram Domino perpensas; petitionem suam deferat supremo
instituti Moderatori, qui eam una cum voto suo suique consilii auctoritati competenti
transmittat.

– 2 Huiusmodi indultum in institutis iuris pontificii Sedi Apostolicae reservatur; in

instituis vero iuris dioecesani, id etiam Episcopus dioecesis, in qua domus
assignationis sita est, concedere potest.

¨

can. 692

Indultum discedendi legitime concessum et sodali notificatum, nisi in actu notificationis ab ipso
sodale reiectum fuerit, ipso iure secumfert dispensationem a votis necnon ab omnibus
obligationibus ex professione ortis.

¨

can. 693

Si sodalis sit clericus, indultum non conceditur priusquam inveniat Episcopum qui eum in
dioecesi incardinet vel saltem ad experimentum recipiat. Si ad experimentum recipiatur,
transacto quinquennio, ipso iure dioecesi incardinatur, nisi Episcopus eum recusaverit.

¨

can. 694

– 1 Ipso facto dimissus ab instituto habendus est sodalis qui:

1§ a fide catholica notorie defecerit;
2§ matrimonium contraxerit vel, etiam civiliter tantum, attentaverit.

– 2 His in casibus Superior maior cum suo consilio, nulla mora interposita, collectis

probationibus, declarationem facti emittat, ut iuridice constet de dimissione.

¨

can. 695

– 1 Sodalis dimitti debet ob delicta de quibus in cann. 1397, 1398 et 1395, nisi in

delictis, de quibus in can. 1395, „ 2, Superior censeat dimissionem non esse omnino
necessariam et emendationi sodalis atque restitutioni iustitiae et reparationi scandali
satis alio modo consuli posse.

– 2 Hisce in casibus, Superior maior, collectis probationibus circa facta et

imputabilitatem, sodali dimittendo accusationem atque probationes significet, data
eidem facultate sese defendendi. Acta omnia a Superiore maiore et a notario
subscripta, una cum responsionibus sodalis scripto redactis et ab ipso sodale
subscriptis, supremo Moderatori transmittantur.

CIC

117

¨

can. 696

– 1 Sodalis dimitti etiam potest ob alias causas, dummodo sint graves, externae,

imputabiles et iuridice comprobatae, uti sunt: habitualis neglectus obligationum
vitae consecratae; iteratae violationes sacrorum vinculorum; pertinax inoboedientia
legitimis praescriptis Superiorum in materia gravi; grave scandalum ex culpabili
modo agendi sodalis ortum; pertinax sustentatio vel diffusio doctrinarum ab
Ecclesiae magisterio damnatarum; publica adhaesio ideologiis materialismo vel
atheismo infectis; illegitima absentia, de qua in can. 665, „ 2, per semestre protracta;
aliae causae similis gravitatis iure proprio instituti forte determinatae.

– 2 Ad dimissionem sodalis a votis temporariis, etiam causae minoris gravitatis in iure

proprio statutae sufficiunt.

¨

can. 697

In casibus de quibus in can. 696, si Superior maior, audito suo consilio, censuerit processum
dimissionis esse inchoandum:

1§ probationes colligat vel compleat;
2§ sodalem scripto vel coram duobus testibus moneat cum explicita comminatione

subsecuturae dimissionis nisi resipiscat, clare significata causa dimissionis et data
sodali plena facultate sese defendendi; quod si monitio incassum cedat, ad alteram
monitionem, spatio saltem quindecim dierum interposito, procedat;

3§ si haec quoque monitio incassum ceciderit et Superior maior cum suo consilio

censuerit de incorrigibilitate satis constare et defensiones sodalis insufficientes esse,
post quindecim dies ab ultima monitione frustra elapsos, acta omnia ab ipso
Superiore maiore et a notario subscripta una cum responsionibus sodalis ab ipso
sodale subscriptis supremo Moderatori transmittat.

¨

can. 698

In omnibus casibus, de quibus in cann. 695 et 696, firmum semper manet ius sodalis cum
supremo Moderatore communicandi et illi directe suas defensiones exhibendi.

¨

can. 699

– 1 Supremus Moderator cum suo consilio, quod ad validitatem saltem quattuor

membris constare debet, collegialiter procedat ad probationes, argumenta et
defensiones accurate perpendenda, et si per secretam suffragationem id decisum
fuerit, decretum dimissionis ferat, expressis ad validitatem saltem summarie motivis
in iure et in facto.

– 2 In monasteriis sui iuris, de quibus in can. 615, dimissionem decernere pertinet ad

Episcopum dioecesanum, cui Superior acta a consilio suo recognita submittat.

¨

can. 700

Decretum dimissionis vim non habet, nisi a Sancta Sede confirmatum fuerit, cui decretum et
acta omnia transmittenda sunt; si agatur de instituto iuris dioecesani, confirmatio spectat ad
Episcopum dioecesis ubi sita est domus, cui religiosus adscriptus est. Decretum vero, ut
valeat, indicare debet ius, quo dimissus gaudet, recurrendi intra decem dies a recepta
notificatione ad auctoritatem competentem. Recursus effectum habet suspensivum.

CIC

118

¨

can. 701

Legitima dimissione ipso facto cessant vota necnon iura et obligationes ex professione
promanantia. Si tamen sodalis sit clericus, sacros ordines exercere nequit, donec Episcopum
inveniat qui eum post congruam probationem in dioecesi, ad normam can. 693, recipiat vel
saltem exercitum sacrorum ordinum permittat.

¨

can. 702

– 1 Qui ex instituto religioso legitime egrediantur vel ab eo legitime dimissi fuerint,

nihil ab eodem repetere possunt ob quamlibet operam in eo praestitam.

– 2 Institutum tamen aequitatem et evangelicam servet erga sodalem, qui ab eo

separatur.

¨

can. 703

In casu gravis scandali exterioris vel gravissimi nocumenti instituto imminentis, sodalis statim
a Superiore maiore vel, si periculum sit in mora, a Superiore locali cum consensu sui consilii
e domo religiosa eici potest. Superior maior, si opus sit, dimissionis processum ad normam
iuris instituendum curet, aut rem Sedi Apostolicae deferat.

¨

can. 704

De sodalibus, qui ab instituto sunt quoquo modo separati, fiat mentio in relatione Sedi
Apostolicae mittenda, de qua in can. 592, „ 1.

¨

can. 705

Religiosus ad episcopatum evectus instituti sui sodalis remanet, sed vi voti oboedientiae uni
Romano Pontifici obnoxius est, et obligationibus non adstringitur, quas ipse prudenter iudicet
cum sua condicione componi non posse.

¨

can. 706

Religiosus de quo supra:

1§ si per professionem dominium bonorum amiserit, bonorum quae ipsi obveniant habet

usum, usumfructum et administrationem; proprietatem vero Episcopus dioecesanus
aliique, de quibus in can. 381, „ 2, acquirunt Ecclesiae particulari; ceteri, instituto
vel Sanctae Sedi, prout institutum capax est possidendi vel minus;

2§ si per professionem dominium bonorum non amiserit, bonorum, quae habebat,

recuperat usum, usumfructum et administrationem; quae postea ipsi obveniant, sibi
plene acquirit;

3§ in utroque autem casu de bonis, quae ipsi obveniant non intuitu personae, disponere

debet secundum offerentium voluntatem.

¨

can. 707

– 1 Religiosus Episcopus emeritus habitationis sedem sibi eligere potest etiam extra

domos sui instituti, nisi aliud a Sede Apostolica provisum fuerit.

– 2 Quoad eius congruam et dignam sustentationem, si cuidam dioecesi inserviverit,

servetur can. 402, „ 2, nisi institutum proprium talem sustentationem providere
voluerit; secus Sedes Apostolicas aliter provideat.

CIC

119

¨

can. 708

Superiores maiores utiliter in conferentiis seu consiliis consociari possunt ut, collatis viribus,
adlaborent sive ad finem singulorum institutorum plenius assequendu, salvis semper eorum
autonomia, indole proprioque spiritu, sive ad communia negotia pertractanda, sive ad
congruam coordinationem et cooperationem cum Episcoporum conferentiis et etiam cum
singulis Episcopis instaurandam.

¨

can. 709

Conferentiae Superiorum maiorum sua habeant statuta a Sancta Sede approbata, a qua unice,
etiam in personam iuridicam, erigi possunt et sub cuius supremo moderamine manent.

¨

can. 710

Institutum saeculare est institutum vitae consecratae, in quo christifideles in saeculo viventes ad
caritatis perfectionem contendunt atque ad mundi sanctificationem praesertim ab intus conferre
student.

¨

can. 711

Instituti saecularis sodalis vi suae consecrationis propriam in populo Dei canonicam
condicionem, sive laicalem sive clericalem, non mutat, servatis iuris praescriptis quae instituta
vitae consecratae respiciunt.

¨

can. 712